Tarih – Sayfa 255

Peter L. Bernstein – Altının Gücü (2008)

ALTININ GÜCÜ, Peter L. Bernstein, çeviren: Levent Konyar, Scala Yayıncılık, tarih, 307 sayfa

Peter L. Bernstein’ın ‘Altının Gücü’, ‘Bir Tutkunun Olağanüstü Tarihi’ alt başlığını taşıyor. Kitap, insanlık için tutkudan da öte adeta aşılamaz bir saplantı haline gelmiş altın sevdasının izlediği tarihi seyri veriyor. Bu saplantıyı, tarihteki ilk örneği olan Yason’un altın pöstekisiyle başlatan Bernstein, Midas’tan Hz. Musa’ya, Kolomb’tan İnka imparatoruna, California’daki altına hücum furyasından bugünün modern finans dünyasına kadar altın ve insan arasındaki tarihsel ilişkinin macerasını değerlendiriyor. Bernstein, altının gerçek değerinin, insanın ruhunda uyandırdığı sonsuz ihtiras olduğunu ve bunun kendimizle ilgili gerçekleri ortaya çıkardığını savunuyor.

E. Mahmud Sami – Abdülhamid’in Petrolleri (2007)

ABDÜLHAMİD’İN PETROLLERİ, E. Mahmud Sami, çeviren: Sevtap Demirci, Kitabevi Yayınları, 241 sayfa

E. Mahmud Sami ‘Abdülhamid’in Petrolleri’nde, Abdülhamid’in bugünkü Irak’taki petrollerini anlatıyor. Irak’ın zengin petrol yatakları, 19. yüzyılın sonlarında Osmanlı Sultanı II. Abdülhamid tarafından şahsi emlakine dâhil edilmişti. Hatırlanacağı gibi bu topraklar, sultanın varisleri ile İngiltere arasında yakın tarihe kadar devam eden bir hukuk mücadelesine dönüşmüştü. Kendisi de, Sultan 1. Abdülmecid’in kızı ve son dört Osmanlı sultanının kız kardeşi olan Mediha Sultan’ın torunu olan E. Mahmud Sami, verdikleri bu mücadeleyi belgelere dayanarak anlatıyor.

Başak Ergil – İngiliz-Amerikan Yayın Dünyasında Nâzım Hikmet İmajı (2007)

İNGİLİZ-AMERİKAN YAYIN DÜNYASINDA NÂZIM HİKMET İMAJI, Başak Ergil, Nazım Hikmet Kültür ve Sanat Vakfı Yayınları, inceleme, 296 sayfa

Başak Ergil’in Nâzım Hikmet’in imajını 1930’lardan günümüze dek İngiliz-Amerikan dergi ve kitapları üzerinden inceliyor. Çalışmanın ilgi çeken yönü, yapılan kaynak incelemelerinde oralarda ilk olarak “Türkiye’nin komünist şairi” olarak sunulan Nâzım Hikmet’in, 2000’lere gelindiğinde romantik yönleriyle tanımlanan mistik, lirik bir kahramana nasıl dönüştüğünü saptamasıdır diyebiliriz. Başak Ergil’in çalışması, İngilizceye en çok şiiri çevrilen şairimize dair önemli bir eksikliği gideriyor.

Mehmet Kaan Çalen – II. Meşrutiyet Döneminde Türk Tarih Düşüncesi (2014)

II. MEŞRUTİYET DÖNEMİNDE TÜRK TARİH DÜŞÜNCESİ, Mehmet Kaan Çalen, Ötüken Yayınları, inceleme, 332 sayfa

Mehmet Kaan Çalen, II. Meşrutiyet’in, aynı zamanda Cumhuriyet’in laboratuvarı olduğu şeklindeki tezin sahibi Tarık Zafer Tunaya ile aynı görüşte. Kitabında, dönemin tarihçilerinin ve düşünürlerinin tarih, tarihçilik, tarih yazımı, tarihin epistemolojisi, tarih metodolojisi ve tarih eğitimi konusunda ne düşündüklerini irdeleyen yazar, bu fikirlerin modern Türkiye tarih anlayışına etkilerini araştırıyor. Çalen ayrıca, dönem tarihçiliğinde iki mesele olan kimlik ve modernleşme ile o zamanın üç kimlik siyasetini oluşturan Osmanlıcılık, İslamcılık ve Türkçülüğün, dönemin tarih anlayışına etkilerini de tartışıyor.

Fernand Braudel – Kapitalizmin Kısa Tarihi (2014)

KAPİTALİZMİN KISA TARİHİ, Fernand Braudel, çeviren: İsmail Yerguz, Say Yayınları, tarih, 108 sayfa

Fernand Braudel’in otuz yıla yayılan çabalarının ürünü olan ‘Akdeniz’ ile ‘Maddi Uygarlık’ eserlerine yaslanan bu rehber kitabı, kapitalizmin 15. ve 18. yüzyıllar arasındaki gelişimini ayrıntılı bir bakışla ortaya koyuyor. Braudel, Avrupa’yı kasıp kavuran veba salgınları, 1450’den başlayarak Avrupa’da insan nüfusunun hızla artışı ve buna paralel ekonomide yaşanan canlanma, sanayi ürünleri fiyatlarının yükselmesinin kent düzenine etkileri, zanaatçı dükkânları ile kent pazarlarının ekonomideki rolleri ve Atlantik ekonomisinin gelişmesiyle uluslararası panayırları oluşumu gibi, kapitalizm tarihinin dönüm noktalarını aydınlatıyor.

Ahmet Şimşirgil – Kayı V (2014)

KAYI V, Ahmet Şimşirgil, Timaş Yayınları, tarih, 344 sayfa

Ahmet Şimşirgil, ‘Kayı’ serisinin beşinci kitabında, Osmanlı’nın “kudret ve azamet” yılları olarak tanımladığı dönemini ele alıyor. Kitap, Kanuni Sultan Süleyman devrinin kapanması ile başlıyor ve Sultan I. Ahmed devri sonuna kadar, imparatorluğun altmış yıllık devresini kapsıyor. Şimşirgil Magosa’nın fethi, İnebahtı mağlubiyeti, İstanbul Rasathanesi’nin kuruluşu, Şirvan’ın fethi, İran meselesi, Kanije savunması ve Estergon’un fethi gibi o zamanın önemli olaylarını ele alıyor, Ebussud Efendi, İbrahim Paşa, Karayazıcı Abdülhalim, Deli Hasan, Lala Mehmed Paşa ve Kuyucu Murad Paşa gibi dönemin önemli şahsiyetlerinin çalışmalarını aydınlatıyor.

Selim Deringil – İktidarın Sembolleri ve İdeoloji (2014)

İKTİDARIN SEMBOLLERİ VE İDEOLOJİ, Selim Deringil, Doğan Kitap, tarih, 270 sayfa

Selim Deringil, II. Abdülhamid’in saltanatı döneminde (1876-1909), Osmanlı’nın modernleşme çabalarını analiz ediyor. Devlet törenleri ve modern protokol uygulamaları üzerinden Abdülhamid dönemindeki iktidar sembolizmini irdeleyen Deringil, devletin topluma daha güçlü bir şekilde nüfuz etme amacıyla yeni resmi ideoloji üretme sürecini inceliyor. Osmanlı’nın Hıristiyan misyonerlerinin etkinliğini taklit etmeye yönelik girişimi olarak Hanefi ortodoksluğunu yaygınlaştırma çalışmaları, bu dönemde devletin eğitim politikası ve Osmanlı’nın Batı dünyasınca arzulanan imgeyi yaratma çabaları, kitapta yer alan diğer detaylar.

Selçuk Gür – Anadolu Uygarlıkları ve Antik Şehirler (2007)

ANADOLU UYGARLIKLARI VE ANTİK ŞEHİRLER, Selçuk Gür, Alfa Yayınları, tarih, 408 sayfa

Selçuk Gür ‘Anadolu Uygarlıkları ve Antik Şehirler’de, Anadolu’da ilk insanın ortaya çıkışından Selçuklu İmparatorluğu’na uzanan bir alanda geziniyor. Anadolu Hitit, Urartu, Frig, Lidya, Helen, Roma ve Bizans gibi, dünyada örneğine az rastlanır bir uygarlık, kültür zenginliği barındırıyor. Gür’ün çalışması, hem Anadolu antik kentlerine dair bir rehber kitap hem de Prehistorik dönemden Bizans İmparatorluğu’nun sonuna kadar Anadolu’nun binlerce yıl beşiklik yaptığı farklı kültürlerin tarihini ve sanatını anlatan bir tarih çalışması. Özenli bir baskıyla sunulan kitap, Anadolu’nun kültürel zenginliğini öğrenmek isteyenler için iyi bir kaynak.

Cemal Granda – Atatürk’ün Uşağının Gizli Defteri (2007)

ATATÜRK’ÜN UŞAĞININ GİZLİ DEFTERİ, Cemal Granda, Kent Kitap, anı, 398 sayfa

‘Atatürk’ün Uşağının Gizli Defteri’, uzun yıllar Mustafa Kemal’in hizmetinde bulunmuş Cemal Granda’nın anılarından oluşuyor. İlk baskısı 1971 yılında yapılan bu kitabın en dikkate değer yanı, Atatürk’ün kişisel dünyasından birçok ayrıntı barındırması. Atatürk burada, yalnızlığı, hassasiyeti, taşkın duyguları, davranışları, sitemleri, neşesi ve üzüntüleriyle, yani kısacası en insani yönleriyle okurun karşısına çıkıyor. Granda 3 Temmuz 1927 yılında Atatürk’ün hizmetine girdi ve Atatürk’ün 1938’deki ölümüne kadar bu görevi ifa etti.

Gülcan Tezcan (haz.) – Ruşen Eşref, Atatürk ve Çanakkale (2007)

RUŞEN EŞREF, ATATÜRK VE ÇANAKKALE, hazırlayan: Gülcan Tezcan, Yarımada Yayınları, tarih, 86 sayfa

Ruşen Eşref Ünaydın, Çanakkale Savaşları’nda gazetecilik yapmış, bu savaşları kazanan askerlerle röportajlar yapmış bir isim. Daha önce de çeşitli cephelerde 1. Dünya Savaşı’nın izini süren Ruşen Eşref’in Çanakkale’deyken kapısını çaldığı isimlerden biri de, Mustafa Kemal olacaktı. Gülcan Tezcan’ın hazırladığı bu çalışma, dönemin bu önemli gazetecisi ile Çanakkale savaşlarının önde gelen komutanının karşılaşmalarına dair ayrıntılar barındırıyor. Mustafa Kemal’in Çanakkale’deki rolü, Ruşen Eşref’in kendisiyle yaptığı konuşma, kitabın ana gövdesini oluşturuyor.