Tarih – Sayfa 261

William R. Everdell – İlk Modernler (2007)

İLK MODERNLER, William R. Everdell, çeviren: Hülya Kocaoluk, Yapı Kredi Yayınları, tarih, 626 sayfa

Amerikalı tarihçi ve yazar William R. Everdell ‘İlk Modernler’de, dünyanın büyük değişimler geçirdiği 20. yüzyılın ilk dönemlerinin önemli şahsiyetlerini anlatıyor. Bu isimler, sordukları sorular ve buldukları yanıtlarla dünyanın, deyim yerindeyse, çehresini değiştirdiler. İşte Everdell’in kitabı, 20. yüzyılın eşiğindeki dünyanın dâhilerinin portrelerini ve düşünce tarihinin kırılma noktalarını akıcı ve etkileyici bir tarzda anlatmasıyla dikkat çekiyor. Yazarın, kültürel, sanatsal ve bilimsel çerçeveyi geniş tutması da, kitabı nitelikli kılan başlıca unsurlardan.

Özlem Kumrular ve Mehmet Perinçek – Zaman Treni (2017)

ZAMAN TRENİ, Özlem Kumrular ve Mehmet Perinçek, Doğan Kitap

Halil İnalcık, Mihail Serafimoviç, Semih Tezcan ve Orhan Sakin gibi tarihçi ve uzmanlarla yapılan bu söyleşiler, ilginç tarihi olayları gözler önüne seriyor. 4 bin yıl önce Anadolu’da pişen yemeklerden Venedik arşivinden çıkan ve tarihe yön vermesi beklenen belgelere, Samurayların 2. Dünya Savaşı’ndaki rolünden Türk ütopyalarına birçok keyifli konu, burada.

Noémi Lévy-Aksu – Osmanlı İstanbulu’nda Asayiş (2017)

OSMANLI İSTANBULU’NDA ASAYİŞ, Noémi Lévy-Aksu, çeviren: Serra Akyüz, İletişim Yayınları

1879-1909 zaman aralığında, yani Abdülhamid’in iktidarından Jön Türk rejiminin başlarına, Osmanlı İstanbul’unda düzenin tasarlanma, anlaşılma, inşa edilme ve korunma şeklini inceleyen ufuk açıcı bir inceleme. Çalışma, kamu düzeni konusunun temelinde yatan toplumsal etkileşim ve dinamikleri ortaya çıkarmasıyla bilhassa önemli. Bugün’ün OHAL’ine tarihsel bir perspektifle bakmak açısından iyi bir fırsat.

Nesime Ceyhan – 1. Dünya Savaşı Hikâyeleri (2007)

1. DÜNYA SAVAŞI HİKÂYELERİ, Nesime Ceyhan, Selis Kitaplar, öykü, 246 sayfa

‘1. Dünya Savaşı Hikâyeleri’, Nesime Ceyhan’ın hazırladığı ‘Osmanlı Dağılırken Ağlayan Hikâyeler’ dizisinin üçüncü ve son kitabı. Türkiyeli yazarlarca kaleme alınan bu hikâyeler, tahmin edilebileceği gibi, 1914-1918 zaman aralığında, savaşın yıkıp yok ettiği Osmanlı İmparatorluğu’nda geçiyor. Enis Tahsin, Hasan Dündar, Fâzıl Turgut, Ahmet Hikmet Müftüoğlu, Ömer Seyfeddin, Yakup Kadri Karaosmanoğlu, Hüseyin Râgıb, Emine Semiha, Salime Servet Seyfi, Emin Ali, Âkil Koyuncu, Sadiye, Arif Oruç, Aziz Hûdâî, Raif Necdet, Ali Suad, Aka Gündüz ve Fatma Hayrünissâ gibi isimlerin metinlerinden oluşan kitapta, toplam otuz yedi öykü yer alıyor. Ceyhan’ın çalışması, dönem edebiyatına dair iyi örneklerden oluşuyor. Özellikle öykülerin, Türkiye’nin trajik dönemlerini hikâye etmeleri ve bu yönleriyle tarihi ayrıntılar barındırmalarıyla özgün olduklarını söyleyebiliriz.

André Clot – Harun Reşid ve Abbasiler Dönemi (2007)

HARUN REŞİD VE ABBASİLER DÖNEMİ, André Clot, çeviren: Nedim Demirtaş, Tarih Vakfı Yurt Yayınları, tarih, 285 sayfa

André Clot, tarihçi ve gazeteci. Kendisi uzun yıllar Ortadoğu’daki Müslüman ülkelerde çalıştı ve şu ana kadar İslam uygarlığı hakkında pek çok kitap yazdı. Clot’un bizi ilgilendiren başka bir yönüyse, Fatih Sultan Mehmet ve Kanuni Sultan Süleyman’ın biyografilerini kaleme almış olması. Yazarın bu son kitabı da, İslam medeniyetinin altın çağını yaşadığı Abbasilere, özellikle de bu devletin oluşumundaki büyük katkısı her tarihçi tarafından teslim edilen Harun Reşid zamanına odaklanıyor. Harun Reşid dönemi ve izleyen iki yüzyıl Arap biliminin altın çağı olarak kabul edilir. Clot, Avrupa medeniyetinin gelişimine de katkıda bulunan bu altın çağın izini sürerek, şimdi savaş alanına dönmüş Ortadoğu’nun, bir zamanlar nasıl bir medeniyetler coğrafyası olduğuna dikkat çekiyor. Clot’un özenli anlatımında, Abbasilere dair önemli ayrıntılar da yer alıyor.

İlhami Durmuş – İskitler (2007)

İSKİTLER, İlhami Durmuş, Kaynak Yayınları, tarih, 207 sayfa

İlhami Durmuş’un ‘İskitler’i, atlı bir bozkır kavmi olan bu topluluğun tarihte oynadığı role, muhtelif kaynaklardaki izlerine, yayıldığı coğrafik alana, kimliğine ve siyasî tarihine odaklanıyor. Durmuş’un çalışması, kapsamlı olması yönüyle, konuyla ilgilenenler için kaynak kitap olma niteliğinde. Özellikle, yazarın çalışmasını konu hakkındaki yazılara, arkeolojik kaynaklara ve araştırmalara dayandırmış olmasının da, kitabın yetkinliğini oluşturan en önemli unsur olduğunu belirtmekte fayda var. İskitler göçer oldukları için, kendilerine dair en yetkin bilgiler, “Kurgan” adını verdikleri mezarlarından edinildi. Kitap, şu ana karar mezarlardan edinilmiş bilgileri ayrıntılarıyla okuyucuya sunuyor.

Cami Baykurt – Hıristiyan Türkler (2007)

HIRİSTİYAN TÜRKLER, Cami Baykurt, Karma Kitaplar, din, 103 sayfa

Cami Baykurt, ‘Hıristiyan Türkler’de, Selçukluların küçük Asya’yı ele geçirmelerinden günümüze kadar, Anadolu’da varlığını sürdüren Türk Hıristiyanlardan bahsediyor. Karamanlı Rum olarak nitelendirilen bu topluluk, Türkçe konuşur, Türkçe ibadet eder. İlk baskısı 1922 yılında yapılan bu kitabında Baykurt, Türk Hıristiyanlığının tarihini, Osmanlı İmparatorluğu’ndaki farklı dinlere gösterilen hoşgörü çerçevesinde ele alıyor. Türklerin göç yolları, coğrafi sebeplerle Bizans’a giden Türk kavimleri ve Türkler arasında Ortodoksluğun yayılması, kitaptaki öne çıkan konular. Baykurt bu temel başlıklardan hareketle, Hıristiyan bir cemaatin köklerine ve göç yollarına odaklanıyor.

Misbah Hicri – Tarihin Adı: Urfa (2007)

TARİHİN ADI: URFA, Misbah Hicri, Kent Yayınları, tarih, 187 sayfa

Bilindiği gibi Urfa, bin yıllık tarihiyle, “medeniyetin beşiği” adını fazlasıyla hak eden şehirlerimizden biri. Zira şehir, doğal güzelliklerinden çok tarihi varlıkları, taş yapıların özgün mimarisi, otantikliği ve medeniyetlerin, uygarlıkların ve dinlerin harmanlandığı bir merkez oluşuyla öne çıkar. Bu kitap da Urfa’yı anı, araştırma, gezi, mitoloji, tarih, çevre ve turizm gibi farklı alanlara eğilen yazılar üzerinden anlatan, sağlam bir kent monografisi. Urfa doğumlu yazarın metinleri, kısmen, yitirilmiş bir geçmişe dair büyük bir özlemi de barındırıyor. Dolayısıyla kendisi için yazmanın da, şehrin geçmişteki güzelliklerinin unutulmasını engelleme çabası olduğu görülüyor.

J. Arch Getty – Stalinizm Hükmederken (2016)

STALİNİZM HÜKMEDERKEN, J. Arch Getty, çeviren: Gül Çağalı Güven, İletişim Yayınları

Stalin döneminin biçimlenişini, o dönemin öncesi ve sonrasının ayrıntılı bir perspektifi eşliğinde irdeleyen sağlam bir inceleme. Sovyet ve Rus arşivlerinde yapılmış uzun araştırmalara dayanan çalışma, Stalin dönemini kişiler, kurumlar, gelenek ve kişisel çatışmalara uzanan geniş bir bağlamda tartışmakta.

Özlem Yıldız – Osmanlı Devleti’nde Deniz Ticareti (2014)

OSMANLI DEVLETİ’NDE DENİZ TİCARETİ, Özlem Yıldız, Tarihçi Kitabevi

II. Meşrutiyet’ten 1. Dünya Savaşı’na, Osmanlı’daki deniz ticaretinin dönüşümü. Yazar, deniz ticareti bağlamında İttihat ve Terakki’nin politikasını, siyasal ve askeri gelişmelerin deniz ticaretine etkilerini, dönemin liman inşa faaliyetlerini ve deniz ticaretinin liman kentlerinde oluşturduğu sosyo-ekonomik değişimleri araştırıyor.