Tarih – Sayfa 260

Ellen Meiksins Wood – Kapitalizmin Arkaik Kültürü (2007)

KAPİTALİZMİN ARKAİK KÜLTÜRÜ, Ellen Meiksins Wood, çeviren: Oya Köymen, Yordam Kitap, siyaset, 238 sayfa

Siyaset bilimi profesörü Ellen Meiksins Wood’un, Türkiye’nin önemli İktisat tarihçilerinden Prof. Dr. Oya Köymen tarafından çevirisi yapılan ‘Kapitalizmin Arkaik Kültürü’ isimli bu kitabı, Batı’daki modernite kavramlarını ve burjuva toplum modelinin tarihsel gelişimini irdeliyor. Wood, Aydınlanma düşüncesine yol açan tarihsel bir güç olan burjuva kültürünün, azami kâr peşinde koşan kapitalist mantıktaki gelişmeye benzemediğini savunuyor. Buna örnek olarak İngiltere’yi veren yazar, burada, Kıta Avrupa’sına benzer modern devlet ve buna ilişkin siyasî söylemin bulunmadığını, bunun da ülkedeki gelişkin kapitalizmin önemli bir göstergesi olduğunu söylüyor.

Abbas Vali – Kapitalizm Öncesi İran (2007)

KAPİTALİZM ÖNCESİ İRAN, Abbas Vali, çeviren: İbrahim Bingöl, Avesta Yayınları, tarih, 357 sayfa

‘Kürt Milliyetçiliğinin Tarihi’ Abbas Vali’nin daha önce Türkçe’de yayınlanmış ilk kitabıydı. Vali’nin bu yeni kitabı ise, İran’da kapitalizm öncesinde yaşanan sorunlar ile ülkede modern ulus-devletin ortaya çıkışına odaklanıyor. Çalışmanın önemi, Türkiye ile yüzyıllardır siyasî ve iktisadi ilişkileri olan ve kültürel alışverişleri bulunan büyük bir komşu ülkenin, modern öncesi dönemine dair oldukça değerli veriler ve analizler barındırıyor olması. Kitabın Türkiye düşün dünyası açısından ikinci önemi de, çalışmanın kapitalizm öncesi toplumlarda devlet ve tarımsal ekonominin analizine yönelik kuramsal bir model olarak kullanılabilir olmasıdır diyebiliriz.

Benedict Anderson – Üç Bayrak Altında (2007)

ÜÇ BAYRAK ALTINDA, Benedict Anderson, çeviren: Emine Bademci, Metis Yayınları, tarih, 307 sayfa

Benedict Anderson’a dünya çapında haklı bir ün getiren ‘Hayali Cemaatler’ isimli kitabı, Türkçe’de de kendine has bir okuyucu kitlesi yaratmış durumda. Yazarın bu kitabı da, kendisinin asıl ihtisas alanına, yani tarih çalışmasına dayanan bir kitap. Anderson bu kitapta, Filipinler tarihinde belirleyici rol oynamış iki aydının yaşam öyküsünü anlatıyor. Bu isimlerden birincisi, Katalan anarşistlerle birlikte Barcelona’daki ünlü Montjuich kalesinde hapsedilen ve Maletesta ile Bakunin gibi anarşistlerin etkisiyle Filipinler’deki ilk militan sendikaları kuran folklorcu Isabelo de los Reyes, ikincisi de otuz beş yaşında İspanyol sömürge rejimi tarafından idam edilen ve “Filipinler ulusunun babası” olarak tanımlanan romancı José Rizal. Anderson, hem akıcı kurgusu, hem de kendine has metin tarzıyla, bu iki tarihi figürü, dünya tarihine yön vermiş kuramlar çerçevesinden anlatıyor.

Suraiya Faroqhi – Osmanlı İmparatorluğu ve Etrafındaki Dünya (2007)

OSMANLI İMPARATORLUĞU VE ETRAFINDAKİ DÜNYA, Suraiya Faroqhi, çeviren: Ayşe Berktay, Kitap Yayınevi, tarih, 377 sayfa

Osmanlı İmparatorluğu ile ilişkide bulunduğu ülkeler, çoğunlukla diplomatik tarih perspektifi içinde verildi. Suraiye Faroqhi’nin bu kitabı ise, Osmanlı ile etrafındaki ülkeleri, sosyal, ekonomik ve kültürel tarihçilik senteziyle inceliyor. Seferler ve savaşlar dışında, Osmanlı İmparatorluğu’nun diğer ülkelerle, yukarıda bahsettiğimiz üç alan dâhilinde ilişkileri olmuştu. Faroqhi, yabancı tacirlerin ihraç edebileceği ve edemeyeceği mallara ilişkin fermanlar ve İmparatorluk toprakları dışından gelip Mekke’ye gidecek hacılara verilmiş geçiş belgeleri üzerinden, İmparatorluğun etrafındaki ülkelere, savaş dışında duyduğu ilgiye odaklanıyor.

Sina Akşin – Kısa Türkiye Tarihi (2007)

KISA TÜRKİYE TARİHİ, Sina Akşin, İş Kültür Yayınları, tarih, 342 sayfa

Prof. Dr. Sina Akşin, yakın tarih ile İttihat ve Terakki partisi üzerine yaptığı önemli çalışmalarıyla bilinir. Akşin’in ‘Kısa Türkiye Tarihi’ de, Osmanlı İmparatorluğu’nun 19. yüzyıl başındaki ilk reform çabalarından 2000’li yıllar Türkiye’sine kadar uzanan süreci anlatıyor. Kitaptaki anlatımın, oldukça kolay ve akılda kalabilecek bir yaklaşımla sunulması da, eseri yalnızca konunun uzmanları için değil, her seviyeden okur için cazip kılıyor. Osmanlı’nın son döneminde yaşanan çalkantılar, Cumhuriyet’in kuruluşu, Türkiye Cumhuriyeti’nin kuruluşundan günümüze kadarki seyri, kitabın ana gövdesini oluşturuyor.

Vartkes Yeghiayan – Malta Belgeleri (2007)

MALTA BELGELERİ, Vartkes Yeghiayan, çeviren: Jülide Değirmenciler, Belge Yayınları, tarih, 539 sayfa

Malta Belgeleri, Malta’ya sürülen 150’ye yakın Osmanlı yöneticisi ve personelinin, Birinci Dünya Savaşı’ndaki eylemlerine yer veriyor. Bu belgeler, 1915 yılında İttihat ve Terakki’nin Ermenilere yaptıklarını ayrıntılarıyla vermesiyle dikkat çekici. Kitabın yazarı Vartkes Yeghiayan, Malta’ya sürgün edilen isimlerin, sürgünlüğün bitiminden itibaren Türkiye Cumhuriyeti’nde önemli görevlere getirildiğini ve İçişleri Bakanlığı’nın biyografilerini yayınladığı 50 ünlü valinin dördünün de Malta sürgünü olduğunu söylüyor. Yeghiayan bu durumdan yola çıkarak, Malta sürgünleri ile Türkiye Cumhuriyeti’nin “kuruluş harcı” arasındaki ilişkiyi inceliyor.

İsmail Ünver – En Güzel Uyuyan Adam (2007)

EN GÜZEL UYUYAN ADAM, İsmail Ünver, Akis Kitap, tarih, 127 sayfa

2008, Mustafa Kemal Atatürk’ün ölümünün 60. yılı. İsmail Ünver’in ‘En Güzel Uyuyan Adam’ı da, Atatürk’ün hastalığı ve ölümü zaman aralığındaki tarihi ayrıntılara odaklanıyor. Atatürk’ün ölümünden önceki son anları; hasta yatağındayken zihnini meşgul eden sorunlar; son sözleri ve vasiyeti; kendisinin ölümünden sonra Türkiye’de tutulan yas ve Atatürk’ün hastalığı döneminde, özellikle Hatay sorununun üstesinden gelmek için verdiği çaba, kitapta yer alan ayrıntılardan birkaçı. Latife Hanım, Atatürk’ün Hitler’in zulmünden kurtardığı bir profesör ve kendisine hayran Amerikalı genç Curtis ise, kitapta okuyucunun karşısına çıkan kimi simalar.

Candan Badem – Türk-Ermeni Sorunu Bibliyografyası (2007)

TÜRK-ERMENİ SORUNU BİBLİYOGRAFYASI, Candan Badem, Aras Yayıncılık, bibliyografya, 427 sayfa

Candan Badem’in ‘Türk-Ermeni Sorunu Bibliyografyası’, konu hakkındaki kitapları, makaleleri ve tezleri derleyen bir çalışma. Bibliyografya, 1870’lerden günümüze kadar, bu alanda İngilizce, Ermenice, Türkçe, Rusça, Fransızca ve Almanca gibi çeşitli dillerde yazılmış bütün önemli kaynakları bir araya getirmeye çalışıyor. 4 bin 450 maddede toplanmış 5 binden fazla yayının dökümü bulunan ve ağırlıklı olarak birincil kaynaklar, anılar, monografiler, tezler ve makalelere dayanan çalışma, uzman ve araştırmacılara, konu hakkında derli toplu bir kaynak sunuyor.

Burhan Atan – Tarihimizde “İlk”ler (2007)

TARİHİMİZDE “İLK”LER, Burhan Atan, Karma Kitaplar, tarih, 200 sayfa

Burhan Atan’ın ‘Tarihimizde İlkler’i, Osmanlı ve Türkiye tarihindeki ilklere yer veren bu kitabı, uzun soluklu ve zorlu bir çalışmanın ürünü. Kitapta, dünyanın ilk arabalı vapurunun bir Türk’ün tasarımı olduğu, ilk nüfus cüzdanının 1863’ten sonra verilmeye başlandığı, ilk resim sergisinin Sultan Abdülaziz sayesinde açıldığı, ilk pulun 1863’te basıldığı, ilk hikâyeyi Ahmet Mithat’ın yazdığı, ilk iftar topunun Sultan III. Mustafa döneminde atıldığı, ilk Türkçe dilbilgisi kitabını bir sadrazamın yazdığı, ilk nüfus sayımının 1831’de yapıldığı, ilk kürekçilerin güreşçilerden oluştuğu, ilk futbol maçının Bornova’da oynandığı, ilk sinema gösteriminin 1896’da yapıldığı gibi, aydınlatıcı ve keyifli bilgiler yer alıyor.

Arzu Terzi – Paylaşılamayan Miras (2007)

PAYLAŞILAMAYAN MİRAS, Arzu Terzi, Truva Yayınları, tarih, 271 sayfa

‘Paylaşılamayan Miras’ta, Bağdat ve Musul topraklarının 1876-1909 tarih aralığındaki seyrini izleyen Arzu Terzi, söz konusu toprakların günümüzde hâlâ devam eden sorunlarının tarihi arka planına odaklanıyor. Kitabın birinci bölümü, Bağdat ve Musul bölgesindeki padişah mülkü haline getirilen arazilere ayrılmış. İkinci bölümde, öncelikle Sultan Abdülhamid’in Bağdat ve Musul vilayetlerindeki petrol yataklarının işletme imtiyazını alış serüveniyle başlayıp, daha sonra bu topraklarda bulunan başlıca petrol kaynaklarının tanıtımları ile Osmanlı tarafından işletilme biçimlerine yer veriliyor. Son bölümde ise, bu toprakların Osmanlı’nın elinden alınış sürecine odaklanılıyor.