Kategori: Yemek

Atsuko Ichijo ve Ronald Ranta – Yemek ve Ulusal Kimlik (2018)

Yemek yaşam için vazgeçilmezdir.

Ve tam da bu yüzden, özünde siyasi bir şeydir.

Fakat işin ilginç yanı, ulus devletlerin egemenliğini sürdürmesine, milliyetçiliğin yığınları etkilemesine ve yemeğin birçok durumda “ulusal” bir şey olarak tanımlanmasına rağmen, yemek ve milliyetçilik/ulusal kimlik arasındaki ilişki sistematik bir şekilde irdelenmedi.

İşte, Atsuko Ichijo ve Ronald Ranta’nın bu ilginç çalışmaları, tam da bunu yapıyor.

Yemek ve milliyetçilik ekseninde siyasetin doğasını irdeleyen yazarlar, milliyetçilik çalışmalarında ihmal edilmiş bir alana ışık tutuyor.

Kitabın bir diğer önemli katkısı ise, okurun dikkatini “yemek ve milliyetçilik” ilişkisinin eksenine, siyaseti araştırma ve anlamaya, politik ekonomi ve uluslararası ilişkilere çekmesi.

‘Yemek ve Ulusal Kimlik’, her anlamda ilgi çekici ve eğitici bir kitap.

  • Künye: Atsuko Ichijo ve Ronald Ranta – Yemek ve Ulusal Kimlik: Gündelik Yaşamdan Küresel Siyasete, çeviren: Emrullah Ataseven, Ayrıntı Yayınları, siyaset, 2018

 

John S. Allen – Obur Zihin (2018)

John Allen, evrimsel biyoloji alanında çalışan bir antropolog.

Bu ilgi çekici kitap ise, yeme ve düşünme biçimimizin tarihsel gelişimini, başka bir deyişle, yiyeceklerle ilişkimizin evrimini zengin ayrıntılar eşliğinde araştırıyor.

Allen,

  • Fastfood kültürünün egemen olduğu Amerika’da, bugün yavaş da olsa damak tadının ve mutfak kültürünün nasıl geliştiğini,
  • Çıtır yiyecekleri yememizin altındaki nedenleri,
  • Yiyeceklerin hayatımızdaki yerinin, neden yalnızca bunların kalori ve besin değerlerinin çok ötesinde olduğunu,
  • Ve bunun gibi birçok aydınlatıcı konuyu irdeliyor.

‘Obur Zihin’, modern biyoloji ve evrimi harmanlayarak yiyeceklerin tarihsel ve kültürel olarak nasıl dönüştüğünü ortaya koymasıyla önemli.

  • Künye: John S. Allen – Obur Zihin: Yiyeceklerle İlişkimizin Evrimi, çeviren: Erdem Gökyaran, Yapı Kredi Yayınları, yemek kültürü, 264 sayfa, 2018

Ahmet Örs – Lezzetli Sohbetler (2009)

Ahmet Örs ‘Lezzetli Sohbetler’de, yemek tutkunlarının yakından tanıdığı isimlerin yemek kültürüyle ilgili birikimlerini okurlara sunuyor.

Sohbetler, yemek kültürüne dair önemli ayrıntılar, bilgiler ve ipuçları vermeleriyle ilgi çekiyor.

Örs’ün sohbetine katılan isimler ise şöyle: İsmet Kolay, Muhtar Katırcıoğlu, Artun Ünsal, Nadir Güllü, Sevim Gökyıldız, Gökçen Adar, Mehmet Yalçın, Atilla Dorsay, Teoman Hünal, Refik Aslan, Mustafa Seçkin, Gani Müjde, Yavuz Batur, John Sytmen, Mehmet Reis, Musa Dağdeviren, Sinan Bilgin, Vedat Başaran, Semih Orcan, Ömer İsvan, Keskin Keskinoğlu, Hıncal Uluç, Selim Kantarcı, Osman Serim, Sedat Zincirkıran, Vefa Zat, Beyti Güler, Taylan Kümeli ve Harry Lenas.

  • Künye: Ahmet Örs – Lezzetli Sohbetler, Oğlak Yayıncılık, söyleşi, 255 sayfa

Evelyne Bloch-Dano – Sebzelerin Efsanevi Tarihi (2015)

Evelyne Bloch-Dano, dünya kültür tarihinde ihmal edilmiş sebzeye hak ettiği değeri veriyor.

Lahana turşusunun Hollanda denizciliğinin gelişmesine katkısı ve cadılar bayramında balkabağından önce hangi sebzenin yer aldığı benzeri konular kadar, barındırdığı sebze yemekleri tarifleriyle de ilgiyi fazlasıyla hak eden bir kitap.

Kitaptan öğreneceğimiz diğer ilgi çekici konular ise şöyle:

  • Rönesans döneminde enginar, afrodizyak etkilerinden dolayı çok rağbet görüyordu.
  • Avrupalılar yerelması yemeyi Kanada yerlilerinden öğrenmişlerdi.
  • Marcel Proust taze fasulye tutkunuydu.
  • Gregor Mendel kalıtım yasasını bezelyeler üzerinden keşfetmişti.
  • Domatesin adamotuyla karanlık ilişkisi, Avrupalıların uzun süre ondan sakınmalarına sebep olmuştu.
  • Külkedisi balkabağından arabası sayesinde prensesliğe terfi etmiş, başka bir prensesin prenses olduğuysa bir bezelye tanesi sayesinde anlaşılmıştı.
  • Biber gazının ana maddesi olan capsaicine’i en yoğun olarak barındıran biber türlerinden biri Kuzey Hindistan’da keşfedilmişti…

Künye: Evelyne Bloch-Dano – Sebzelerin Efsanevi Tarihi, çeviren: Nihan Özyıldırım, Ruhun Gıdası Kitaplar

Ayfer T. Ünsal – Bulgur (2009)

Ayfer T. Ünsal ‘Bulgur’da, bulgur, dövme, düğü, firik, siyez ve sefer kitel gibi, buğdayın çeşitli türleriyle yapılan yemeklerin tariflerini veriyor.

Gaziantep mutfağı, yemek kültürü ve bulgur kültürü üzerine araştırmalar yapan ve bu konuda yayımlanmış kitapları bulunan Ünsal’ın bu çalışması da, ana malzemesi bulgur olan köfte, çorba, pilav, dolma, sarma, aş, lapa ve tatlı gibi çok sayıda tarif sunuyor.

Yazar, verdiği tariflerin yanı sıra, çeşit çeşit buğday isimlerini ve Antep’teki bulgur kaynatma geleneğini de ayrıntılı bir biçimde anlatıyor ve okuru, anavatanı Anadolu olan buğday konusunda bilgilendiriyor.

Çalışma ayrıca, doğal beslenmeden yana olan okurlara da hitap edecek nitelikte.

  • Künye: Ayfer T. Ünsal – Bulgur, Hayy Kitap, yemek, 132 sayfa

Priscilla Mary Işın – Yemeğin Kültürel Tarihi (2018)

Yemek insanlar, toplumlar ve devletler arasındaki ilişkilere ışık tutar.

Yakın zamanda yayına hazırladığı ‘Fenni-i Tabâhat’ (Aşçılık Bilimi) adlı kitabı yayınlanan ve 1980’lerden beri Türkiye’nin mutfak tarihine yönelik araştırmalarıyla bildiğimiz Priscilla Mary Işın da bu güzel çalışmasında, avcı kabilelerden modern toplumlara yemeğin kültürel tarihini ilginç ve aydınlatıcı ayrıntılarla irdeliyor.

Işın, farklı mutfaklar arasındaki bağlantılara dikkat çekerek, konuyu tarihöncesinden başlayarak 20. yüzyılın başına kadar ana hatlarıyla işliyor.

Kitap bu amaçla, mutfak tarihinde öne çıkan dönem, bölge ve medeniyetler olarak Paleolitik Çağ, Neolitik Çağ, Mezopotamya, Eski Mısır, Hitit, Urartu, Lidya, Frigya, Antik Yunan, Roma, Bizans, İran, Arap, Orta Asya, Hindistan, Çin, Selçuklu, Osmanlı ve Batı Avrupa mutfaklarını araştırıyor.

Anadolu ise, tarımın başladığı bölgede yer alması ve üç kıta arasında bir köprü oluşturmasından dolayı, tarih boyunca farklı kültürlerin etkileşimde bulundukları bir kavşak oldu.

Anadolu’yu da bu niteliğiyle ele alan Işın, yaşadığımız coğrafyanın tarihten bugüne yemek kültürü açısından ne denli zengin olduğunu gözler önüne seriyor.

Hem damak tadına hem de yemek kültürü tarihine düşkün olanların kaçırmaması gereken bir kitap.

  • Künye: Priscilla Mary Işın – Yemeğin Kültürel Tarihi, Yapı Kredi Yayınları, yemek, 424 sayfa, 2018

Mehmed Reşad – Fenn-i Tabâhat (2018)

Kurban kavurmasından düğün paçasına, ciğer sarmasından imaret çorbasına, yoğurtlu kirde kebabından baba tatlısına,  Osmanlı mutfağından yüzlerce yemek tarifi, bu muhteşem kitapta.

1921-1923 arasında dört cilt halinde yayınlanan ‘Fenn-i Tabâhat’, Osmanlı döneminin yayınlanan son yemek kitabı olarak Osmanlı dönemi mutfağı hakkında altın değerinde bir kaynak.

Kız mekteplerinde okutulmak amacıyla hazırlanan kitap, barındırdığı zengin tariflerin yanı sıra, yemek malzemeleri, pişirme teknikleri ve mutfak alet edevatıyla ilgili zengin bilgiler de sunuyor.

Kitap, Osmanlı mutfağından 524 tarifin yanı sıra, dönemin beğenilen lezzetlerinden olan Fransız mutfağından da 266 tarif barındırıyor.

Çalışma, 1980’lerden beri Türkiye’nin mutfak tarihine yönelik araştırmalarıyla bildiğimiz Priscilla Mary Işın.

  • Künye: Mehmed Reşad – Fenn-i Tabâhat, 1340-1341 (Aşçılık Bilimi, 1921-1923), hazırlayan: Priscilla Mary Işın, Kitap Yayınevi, yemek, 371 sayfa, 2018

Ayşe Fahriye – Ev Kadını (2018)

Ayşe Fahriye Hanım’ın ‘Ev Kadını’, barındırdığı zengin yemek tarifleri ve sofra bilgilerinin yanı sıra, bilhassa Türkiye mutfağı hakkında çok değerli bir tarihsel kaynak oluşuyla önemli.

İlk olarak 1883’te yayınlanmış bu harikulade kitapta, tamı tamına 887 yemek tarifi yer alıyor.

Kitapta bunun yanı sıra, sofra düzeninin olmazsa olmazları, hizmetçilerin yardımlarından nasıl yararlanılacağı, sofra adabının ne olduğu, yemeklerin ne şekilde sunulacağı ve kır yemeklerinde dikkat edilmesi gerekenler gibi birçok bilgilendirici konu da ele alınıyor.

Türkiye mutfağı hakkında nadide eserlerden biri olan kitap, hem aydınlatıcı ve ilgi çekici konular barındırması hem de bugünden bakıldığında mutfak kültürümüzün nasıl bir dönüşüm geçirdiğini detaylı bir şekilde ortaya koymasıyla önem arz ediyor.

  • Künye: Ayşe Fahriye – Ev Kadını, yayına hazırlayan: Turgut Kut, Çiya Yayınları, yemek, 338 sayfa, 2018

Sibel Özilgen ve Özge Samancı – Kadim Lezzetler 1 (2014)

Gastronominin sadece seçkin, rafine lezzetlerin arandığı bir alanı kapsamadığını, kültürlere göre değişkenlik gösteren tüketim alışkanlıklarına da odaklandığını ortaya koyan bir çalışma.

Kahve, lokum, sahlep, akide şekeri ve çikolata… Kitap, geçmişten günümüze miras kalan bu beş lezzetin keyifli öykülerini sunuyor.

  • Künye: Sibel Özilgen ve Özge Samancı – Kadim Lezzetler 1, Yeditepe Üniversitesi Yayınları

 

Özlen Çopuroğlu – Ev Kokusu 2 (2014)

Zengin yemek tarifleri sunan ilk kitabı ilgiyle karşılanan Çopuroğlu’ndan, ev kokusu sinmiş yepyeni tarifler.

Yazar, “Yüzünün boyası ile değil, çorbasını kendi yapabilen tüm kadınlara” ithaf ettiği, görsel zenginliğiyle de dikkat çeken kitabında, salatalardan çorbalara; sebze yemeklerinden et, balık ve tavuk yemeklerine pek çok lezzet önerisi sunuyor.

  • Künye: Özlen Çopuroğlu – Ev Kokusu 2, Alfa Yayınları