2013 – Sayfa 16 – Dipnotski

Hakan Savaş – Sinema ve Varoluşçuluk (2013)

SİNEMA VE VAROLUŞÇULUK, Hakan Savaş, Sözcükler Yayınları, sinema, 384 sayfa

Hakan Savaş ‘Sinema ve Varoluşçuluk’ta, çağdaş insanın kendini arayışını felsefe ve sinema arasındaki ilişkiler ekseninde irdeliyor, ayrıca sinema eleştirisine felsefi bir boyut kazandırıyor. Savaş bu bağlamda, sanatta varoluşçuluğu ve varoluşçu izlekleri, varoluşçuluğun çağdaş sinema anlatısının gelişimi üzerindeki belli başlı etkilerini, beyaz perdenin gizemli ve karanlık yönü olan “Film Noir” akımını, Yeni Dalga sinemasında varoluşçuluğun izlerini ve Hollywood varoluşçuluğunu tartışıyor. Çalışma, felsefi bakışın sinema sanatını değerlendirme anlamında sağlayabileceği olanakları irdelemesiyle önemlidir diyebiliriz.

Kolektif – Yazko Somut 4. Sayfa (2013)

YAZKO SOMUT 4. SAYFA, kolektif, yayına hazırlayan: Stella Ovadia ve Evin Doğu, Kadın Kültür İletişim Vakfı Yayınları, feminizm, 328 sayfa

Yazarlar Kooperatifi’nce (Yazko) çıkarılan haftalık ‘Somut’ dergisinin kadın sayfası olan ‘4. Sayfa’, 1983 yılı gibi darbenin tüm ağırlığıyla sürdüğü bir atmosferde Türkiye’deki ilk etkili feminist yazılara yer vermesiyle kadın hareketi açısından önemli bir eşik anlamına geliyor. ‘4. Sayfa’nın eldeki otuzuncu yıl kitabı ise, sayfada kendine yer bulmuş yazıları bir araya getirerek onları ölümsüzleştiriyor. Karikatürler ve fotoğraflarla da zenginleşen özel kitapta, zamanında ‘4. Sayfa’ya katkıda bulunmuş isimlerin, yayının hayata geçtiği döneme, dönemin kadın hareketine dair tanıklık ve değerlendirmeleri de yer alıyor.

Zehra İpşiroğlu – Gelin Çocuklar Birlikte Düşünelim (2013)

GELİN ÇOCUKLAR BİRLİKTE DÜŞÜNELİM, Zehra İpşiroğlu, Tudem Yayın Grubu, kültür, 231 sayfa

Zehra İpşiroğlu, elimizdeki yardımcı uygulama kitabında iletişim, çocuğun söz hakkı, kadın-erkek eşitliği, barış, yaşama hakkı, demokrasi, medya ve çevre sorunları gibi çağdaş toplumun temel kavramlarını karikatürler eşliğinde ve günlük yaşamda sıklıkla karşılaşılan olaylardan örneklerle açıklıyor. Otoriter ve hiyerarşik düzenin egemen olduğu, kadına, bilhassa çocuğa söz hakkı tanınmayan toplumlarda, çocuğun demokrasinin bir yaşam biçimi olduğuna inanması zor. İşte bu çalışma, çocukları, yaşamın her alanında vazgeçilmez olan demokratik kurallar başta olmak üzere, temel uygarlık değerleri konusunda aydınlatmasıyla önemli bir rehber.

Eşkol Nevo – Dört Ev Hep Hasret (2013)

DÖRT EV HEP HASRET, Eşkol Nevo, çeviren: Özden Özberber, Can Yayınları, roman, 442 sayfa

İsrailli yazar Eşkol Nevo ‘Dört Ev Hep Hasret’te, 1990’larda trajik boyutlara varmış İsrail-Filistin sorununu, farklı kökenlerden gelen dört karakterinin gözünden anlatıyor. Roman, Irak’tan gelerek kendilerine yabancı İsrail coğrafyasında yaşama tutunmaya çalışan Sakianlar ailesi, birbirlerine aşık olup bu savaş ortamında ümitlerini yitirmemeye çalışan Amir ile Noa çifti, askeri bir saldırıda ağabeyini yitirdikten sonra her şeye ve herkese şüpheyle bakmaya başlayan Yotam ve henüz çocukken doğduğu toprakları terk eden bir Arap olan Sadık’ın yaşadıkları üzerinden, huzurlu bir yuva arayan insanların trajik arayışını sunuyor.

Berfu Şeker (haz.) – Başkaldıran Bedenler (2013)

‘Başkaldıran Bedenler’, 2010’da gerçekleştirilen ‘Queer, Türkiye ve Trans Kimlik’ başlıklı konferansa dayanıyor.

Çalışma, hem trans kimliği irdeleyen makaleler ile bizzat trans bireylerin deneyim ve tanıklıklarını bir araya getirmesi hem de Türkiye’deki trans kimliklerin nasıl deneyimlendiğini ortaya koymasıyla bilhassa önemli.

Kitapta Kadın transvestizminin ve transerkekliğin tarihi, Osmanlı’da bir cinsel kimlik olarak köçek, feminist yaklaşımlar açısından seks işçiliği, biyolojik yönleriyle interseks, Türk Medeni Kanunu’nda cinsiyet değiştirme ve üniversite ile kamusal alanda trans olmak gibi konular ele alınıyor.

Künye: Berfu Şeker (haz.) – Başkaldıran Bedenler, Metis Yayınları, toplumsal cinsiyet çalışmaları, 288 sayfa

Eugene Holland – Deleuze ve Guattari’nin Anti-Oedipus’u (2013)

DELEUZE VE GUATTARI’NIN ANTI-OEDIPUS’U, Eugene Holland, çeviren: Ali Utku ve Mukadder Erkan, Otonom Yayıncılık, felsefe, 242 sayfa

Filozof Gilles Deleuze ile psikanalist Félix Guattari’nin ilk ortak çalışmaları olan ‘Anti-Oedipus: Kapitalizm ve Şizofreni’, psikanaliz öğretilerine, bilhassa onun Oedipus karmaşası yaklaşımına cepheden bir saldırı niteliği taşıyordu ve bu yönüyle düşün dünyasında önemli etkiler uyandırmıştı. Eugene Holland, bu karmaşık çalışmaya kapsamlı ve anlaşılır bir giriş niteliği taşıyan kitabında, Deleuze ve Guattari düşüncesinin gelişimini, bu gelişimde Marx, Freud, Nietzsche ve Kant’ın yaptığı karmaşık etkiyi irdeliyor. Holland ayrıca, ikiliye ait şizoanalizin modern psikiyatrideki rolünü ve arkasında yatan teoriyi de açıklıyor.

Orlando Figes – Haberini Alayım, Yeter (2013)

Orlando Figes ‘Haberini Alayım, Yeter’de, bir Gulag kampında tutuklu bulunan Lev Mişçenko ile Moskova’da bulunan kız arkadaşı Svetlana İvanova’nın mektuplaşmaları üzerinden, Stalin Rusya’sındaki baskıların ve adım adım büyüyen bir aşkın hikâyesini sunuyor.

Orlando Figes, ikilinin sekiz yılı kapsayan binlerce mektubu rehberliğinde, Lev ile Svetlana’nın tanışıp birbirlerine aşık oluşunu, Lev’in Almanlarla girişilen savaşa katılışını, Almanlara esir düşüp casusluğa zorlanışını, Moskova’ya kaçtıktan sonra Almanlar için casusluk yaptığı gerekçesiyle tutuklanıp Peçora’da bir Gulag kampına gönderilişini ve burada yaşadıklarını anlatıyor.

Künye: Orlando Figes – Haberini Alayım, Yeter (Gerçek Bir Gulag Aşk Hikâyesi), çeviren: Nurettin Elhüseyni, Yapı Kredi Yayınları, anlatı, 284 sayfa

Richard Lichtman – Liberal İdeolojinin Marksist Eleştirisi (2013)

LİBERAL İDEOLOJİNİN MARKSİST ELEŞTİRİSİ, Richard Lichtman, çeviren: Şükrü Alpagut, Yordam Kitap, inceleme, 416 sayfa

En çok ‘Arzu Üretimi’ kitabıyla tanınan Marksist düşünür Richard Lichtman ‘Liberal İdeolojinin Marksist Eleştiri’siyle, siyaset felsefesinin farklı konularına odaklanan denemelerini sunuyor. Marx’ın ideoloji kuramını çözümleyerek çalışmasına başlayan Lichtman, ideolojinin başlıca biçimlerini, toplumda nasıl bir rol oynadığını, sınıfsal çıkarlarla ilişkisini ve liberal demokratik kuramda eşitlik kisvesinin asıl olarak neyi gizlediğini tartışıyor. Hıristiyanlığın Marksçı bir eleştirisini sunan, sosyalizm ve özgürlük ilişkisini de tartışan Lichtman’ın çalışması, en zor konuları dahi durulukla açıklamasıyla önemli bir kaynak.

Şahin Kılıç – Bizans Kısa Kronikleri (2013)

BİZANS KISA KRONİKLERİ, Şahin Kılıç, İthaki Yayınları, tarih, 293 sayfa

Şahin Kılıç, erken dönem Türk tarihiyle ilgili araştırmalarda önemli olanaklar sağlayan Bizans kaynaklarından Bizans Kısa Kronikleri’ni (Chronica Byzantina Brevoria) inceliyor. Büyük manastır cemaatlerinde din adamları tarafından Yunanca yazmaların boş sayfalarına yazılmış notlardan oluşan kısa kronikler, Osmanlı Devleti’nin ilk dönemleri konusundaki sınırlı kaynaklar düşünüldüğünde büyük önem taşıyor. Kılıç, Bizans tarihyazımında kısa kronik geleneğini, kısa kroniklerin tür özelliklerini ve bunların tarih araştırmaları bakımından önemini açıkladıktan sonra, Osmanlı tarihini ilgilendiren kroniklerin tercümesini sunuyor.

Aslıhan Sanal – Yeni Organlar, Yeni Hayatlar (2013)

YENİ ORGANLAR, YENİ HAYATLAR, Aslıhan Sanal, çeviren: Selin Siral, Metis Yayınları, sosyoloji, 268 sayfa

Organ kaçakçılığıyla ilgili çalışmalar yapan Aslıhan Sanal ‘Yeni Organlar, Yeni Hayatlar’da, organ nakli hastalarının hikâyeleriyle başlayıp, çekilen acılardan yola çıkarak daha geniş ölçekli kültürel meselelere uzanıyor. Sanal’ın çalışmasında, beyin ölümü tanısı konan donör sayısındaki azlık; organ mafyası ve hastaların içine düşmek zorunda kaldığı organ paylaşım sistemleri; “kadavra” kelimesinin gündelik hayattaki kullanımları; mezarlık, diseksiyon odaları, akıl hastaneleri ve organ nakil ünitelerine uzanan “ölüm mekânları” gibi, Türkiye’de halen güncel bir sorun olan organ nakli konusunda pek çok detay ele alınıyor.