2013 – Sayfa 38 – Dipnotski

Dana Spiotta – Stone Arabia (2013)

STONE ARABIA, Dana Spiotta, çeviren: Yeşim Seber, Everest Yayınları, roman, 263 sayfa

Dana Spiotta ilgi çekici romanı ‘Stone Arabia’da, iki kardeşin geçmişlerine dair tuttukları kayıtlar üzerinden, sanata adanmış sıra dışı bir hayatın izini sürüyor. Denise ve Nik Worth, birbirine aşırı bağlı iki kardeştir. Nik Worth sanata, geniş kitlelere hitap etmekten ziyade, sadece kendisi için üretmek ve kendi alternatif tarihini yazmak için başvurmaktadır. Onun en büyük hayranı da, kız kardeşi Denise’tir. Kırklı yaşlarını sürmekte olan Nik ile kardeşi Denise’in sanatla yoğrulmuş hikâyesi, arkadaşlarının ölümü, annelerinin hastalığı ve dünyayı gittikçe daha çok sarmaya başlayan karamsarlıkla farklı boyutlara evrilecektir.

Paul Cartledge – Pratikte Antik Yunan Siyasi Düşüncesi (2013)

PRATİKTE ANTİK YUNAN SİYASİ DÜŞÜNCESİ, Paul Cartledge, çeviren: Kıvanç Tanrıyar, İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları, felsefe, 205 sayfa

Yunan kültürü alanında çalışan önemli akademisyenlerden olan Paul Cartledge elimizdeki çalışmasında, Yunan siyasi düşüncesinin ayrıntılı bir tarihini kaleme getiriyor. Cartledge burada, siyasi açıdan yetkilendirilmiş ve aktif katılımcı vatandaşlara dayanan Yunan şehir-devleti “polis”in özgünlüğünü; Yunan dünyasında siyasetin ve siyasi olanın icadını; Homeros, Solon, Ksenophon, Platon, Sokrates, Aristoteles, Büyük İskender’in ve Plutarkhus’un siyaset anlayışlarını; Eski Yunan’da sınıf olgusunun siyasi düşünceye etkisini irdeliyor. Yazar, Antik Yunan’da demokrasi kavramını ve gelişimini de eleştirel bir bakışla irdeliyor.

Oliver Sacks – Oaxaca Günlüğü (2013)

OAXACA GÜNLÜĞÜ, Oliver Sacks, çeviren: Deniz Koç, Yapı Kredi Yayınları, günlük, 128 sayfa

Oliver Sacks’ın, çocukluğundan beri eğreltiotlarına karşı büyük bir ilgisi olmuş. Bu ilgi belli ki kendisini çok etkilemiş, zira bu sayede elimizdeki kitap ortaya çıkmış. Sacks, 2000 yılında Amerika Eğreltiotu Derneği’nin Meksika’daki Oaxaca’ya düzenlediği eğrelti turuna katılmış. Kitap, bu gezinin gün gün tutulmuş notlarından oluşuyor. Tahmin edilebileceği gibi anlatının merkezinde eğreltiotları yer alıyor. Fakat günlükte bunun yanı sıra, Sacks’ın Meksika ve Oaxaca’nın tarihine dair anlatımları ile Maya kültürü, ülkenin yerli halkları, pazaryerleri, bitki örtüsü ve kuşları konusundaki izlenimleri de yer alıyor.

Gamze Hakverdi – Su, Sis ve Toprak (2013)

SU, SİS VE TOPRAK, Gamze Hakverdi, Dipnot Yayınevi, sinema, 183 sayfa

Gamze Hakverdi ‘Su, Sis ve Toprak’ta, yeni Türkiye sinemasında tekrarlı imgeler olduğunu söylediği “sis”, “su” ve “toprak” temalarını irdeliyor. Bu imgeleri keşfetmek için filmlerin görsel-duyumsal izleklerine odaklanan Hakverdi, ilk bölümde çalışmasının temel kuramsal çerçevesini çiziyor, sonraki bölümde de söz konusu imge/elementlerin varlığına rağmen, “ateş”in bir element olarak neden eksik kaldığına dair varsayımlar geliştiriyor. Fallik bir sızıntı olarak “balık” imgesini de tartışan yazar, imgelerin izleyiciye aktarmaya niyet ettikleri bilgiyi ve imge seçiminin yeni Türkiye sinemasında ne anlama geldiğini araştırıyor.

Robert Musil – Hayalperestler (2013)

HAYALPERESTLER, Robert Musil, çeviren: Cüneyt Aslan, Aylak Adam Yayınları, oyun, 157 sayfa

Robert Musil 1921 yılında yazdığı ‘Hayalperestler’de, büyük çelişkilerle boğuşan, fakat bu kısır döngüden bir türlü kurtulamayan bireylerin idealleri, geçmişleri ve bugünleriyle trajik ilişkisini hikâye ediyor. Thomas, karısı Maria, kız kardeşi Regine, Anselm, Josef ve Stader gibi karakterlerin etrafında dönen oyun, insanın gündelik hayatı içinde görünmez hale gelmiş çelişkileri ve bireyin bunların aşılması karşısındaki çaresizliğini merkeze alıyor. Yüzyıl içinde yaşanan bilimsel devrimlerin insan hayatında ve bireyin dünyaya dair algılarında ne gibi değişimler yarattığını irdeleyen Musil, modern dil oyunlarına da başvuruyor.

Markus Miessen – Katılım Kâbusu (2013)

KATILIM KÂBUSU, Markus Miessen, çeviren: Bülent Doğan, Metis Yayınları, siyaset, 204 sayfa

Markus Miessen ‘Katılım Kâbusu’nda, eşitlikçi bir toplumda herkesin sesinin eşit ağırlıkta olduğu kabulüne dayanan alışılagelmiş katılım modellerini eleştirel bir gözle değerlendiriyor. Bu katılım biçiminin siyasi meşruluk hevesiyle harekete geçirilen sahte bir katılım olduğunu belirten Miessen, herkesi kapsayan bir demokrasiden bazen ne pahasına olursa olsun kaçınmak gerektiğini söylüyor. İşbirliğine dayalı her türlü yapıda çatışmaların aşılmasının en nihayetinde ancak birinin sorumluluk almasıyla mümkün olduğunu belirten yazar, katılımı güçlendirmek adına, proaktif bir yurttaşlığın müdahale etme imkânlarını sorguluyor.

A. Muhibbe Darga – Anadolu’da Kadın (2013)

ANADOLU’DA KADIN, A. Muhibbe Darga, yayına hazırlayan: Emine Çaykara, Yapı Kredi Yayınları, tarih, 360 sayfa

Hititolog ve dilbilimci A. Muhibbe Darga, ‘Eski Anadolu’da Kadın’ isimli çalışmasının genişletilmiş baskısı olan elimizdeki kitabında, eski Anadolu toplumunda kadının yerini geniş bir zaman diliminde araştırıyor. Darga çalışmasında, tarihte ana tanrıça kavramı, ilk Tunç Çağ’ında kadın, Anadolu tarihinde kadının iş hayatındaki yeri, kadın giysileri, takı kültürü, Hitit çağındaki kraliçeler, tarihteki güçlü kadınlar ve kült törenlerinde görevli kadınlar gibi ilgi çekici konuları ele alıyor. Kitapta Hitit medeniyetinin yanı sıra, Urartu, Frigler, Lidya, Yunan/Hellen, Roma ve Bizans gibi uygarlıklarda kadın konusu da işleniyor.

Kolektif – Saklı Limandan Hikâyeler: Yenikapı’nın Batıkları (2013)

SAKLI LİMANDAN HİKÂYELER: YENİKAPI’NIN BATIKLARI, Kolektif, Koç Üniversitesi Yayınları, arkeoloji, 219 sayfa

İstanbul Arkeoloji Müzeleri Müdürlüğü, 2004 yılından beri Marmaray ve Metro projeleri kapsamında Üsküdar-Sirkeci ile Yenikapı’da araştırmalar yürütüyor. Müdürlük, Yenikapı’da tespit edilen Osmanlı ve Bizans dönemlerine ait eserler ile Liman tabanı altında açığa çıkarılan Neolitik döneme ait eserlerden oluşan ‘Yenikapı Batıkları’ isimli çok önemli bir sergi düzenlemişti. Serginin kataloğu olan elimizdeki kitapta, Yenikapı kazıları ve İstanbul’un Antikçağ ticareti; Bizans dönemi Konstantinopolis limanları; arkaik, klasik ve erken Helenistik dönemlerde Yenikapı limanı gibi konuları irdeleyen makaleler de yer alıyor.

Eylem Aydın – Çapulcunun Gezi Rehberi (2013)

ÇAPULCUNUN GEZİ REHBERİ, derleyen: Eylem Aydın, Hemen Kitap, siyaset, 200 sayfa

Taksim Gezi Parkı’nda 31 Mayıs’ta başlayan ve kısa bir süre sonra Türkiye’ye yayılan eylemler, dünya çapında yankı uyandırmasının yanı sıra, akıl, zekâ ve mizahla gerçekleştirilen direnişin en iyi örneklerini önümüze koydu. İşte elimizdeki derleme kitap, bu direnişin özgün duvar yazıları ve sloganlarını ölümsüzleştiriyor. Direnişin arka planındaki ince zekâyı kayıt altına alan çalışmada, farklı eylem alanlarından çekilmiş çok sayıda çarpıcı fotoğraf da yer alıyor.

Ömer Demir – İktisat ve Ahlak (2013)

İKTİSAT VE AHLAK, Ömer Demir, Liberte Yayınları, siyaset, 280 sayfa

Ömer Demir ‘İktisat ve Ahlak’ta, temelde ahlak-piyasa etkileşimini açıklayarak bu yaklaşımların düzen, kural, davranış gibi kategorileri nasıl algıladığını kapsamlı bir bakışla irdeliyor. Sosyal kuralların mantığı, olan ve olması gereken ahlâk, ahlâkın kökeni, piyasa aktörlerini çevreleyen ahlâki kıstaslar, kendi yararını düşünmenin toplumsal dinamizmle ilişkisi ve ahlâkın piyasa üzerindeki etkileri, kitapta ele alınan bazı noktalar. Çalışma, ekonomi olarak isimlendirilen faaliyet türlerinin tümünün, aslında çok daha geniş bir alana yayılan bir değerler sistemiyle nasıl ilişkili olduğunu ortaya koymasıyla önemli.