Kolektif – İktisat Tarihinin Dönüşü (2021)

İktisat tarihi, 1960’lar ve 1970’ler boyunca sosyal bilimler gündeminin en iddialı araştırma alanlarındandı.

Daha sonra bu ilgi azalsa da, özellikle son yıllarda Daron Acemoğlu, James Robinson, Thomas Piketty, Niall Ferguson, Kenneth Pomeranz, Barry Eichengreen ve David Graeber gibi çok farklı ekollerden araştırmacıların yayımladıkları kitaplarla iktisat tarihine yönelik artan ilgide büyük artış görüldü.

Bu usta işi derleme ise, iktisat tarihinin sosyal bilimlerde yeniden ön plana geldiği bu dönemde hem dünya literatürünü hem Osmanlı ve Türkiye iktisat tarihi literatüründeki gelişmeleri bir arada tartışan ve değerlendiren makaleleri bir araya getiriyor.

“Türkiye’de iktisat tarihi çalışmalarının neresindeyiz?” sorusunu yanıtlayan kitap, bizde iktisat tarihçiliğinin geldiği aşamayı ortaya koyuyor.

Kitapta, tarım rejimleri, emek ilişkileri, gelir dağılımı, dünyada ve Türkiye’de geç sanayileşme, Türkiye ekonomisinde mesleki yapısal dönüşüm, mülkiyet, piyasa ve kurumlar, Osmanlı hukuk tarihi gibi konularda, tarihsel malzemeyi iktisadi bakış açısından analiz eden makaleler yer alıyor.

Türkiye’de iktisat çalışmaları alanında önde gelen isimlerden olan Şevket Pamuk ile yapılan bir söyleşinin de yer aldığı kitaba katkıda bulunan isimler şöyle: Ulaş Karakoç, Alp Yücel Kaya, Seven Ağır, Hülya Canbakal, Pınar Ceylan, Boğaç Ergene, Özgür Burçak Gürsoy, M. Erdem Kabadayı, Eyüp Özveren, Özdeniz Pektaş, Yücel Terzibaşoğlu ve Onur Yıldırım.

  • Künye: Kolektif – İktisat Tarihinin Dönüşü: Yeni Yaklaşımlar ve Tartışmalar, derleyen: Ulaş Karakoç ve Alp Yücel Kaya, İletişim Yayınları, iktisat, 424 sayfa, 2021

Kolektif – Türkiye’de İktisadi Düşünce (2017)

Türkiye’de iktisadi düşüncenin gelişimi hakkında farklı konu ve perspektifleri bir araya getiren sağlam bir derleme.

Kitabın yazarları bunu yaparken, Türkiye’deki iktisadi düşüncenin gelişiminde dış dünyadan gelen fikirlerin belirleyiciliğini, Türkiye’de ortaya çıkan iktisadi düşüncenin dış dünyaya etkilerini ve iktisadi düşüncenin kitlelere yayılma yollarını irdeliyor.

Çalışmada ele alınan kimi konular şöyle:

  • Osmanlı iktisat düşüncesinde bir kalkınma stratejisi olarak örnek alma,
  • Mehmet Sadık Rıfat Paşa bağlamında, 19. yüzyılda kameralist fikirlerin Osmanlı’ya etkileri,
  • List’in iktisadi fikirlerinin Osmanlı’nın son yılları ile Cumhuriyet’in ilk yıllarındaki “Türkleştirme” politikalarına etkileri,
  • Kemalizmin ekonomi politiğinde önemli bir sayfa olan “Güdümlü ekonominin” nitelikleri,
  • Kadro yazarlarının perspektifinden Osmanlı ve Türkiye tarihinde derebeylik rejimi,
  • “Yeni toplum düzeni” arayışında Peyami Safa ve Fransız liberalleri,
  • Wilhelm Röpke çevirilerinin Türkiye’de üniversite çevrelerine etkileri,
  • Murat Sertel ve Korkut Boratav’ın özyönetim modelleri…

Görüldüğü gibi, daha önce pek ele alınmamış konuları tartışan kitabın, bu yönüyle alana özgün bir katkı sunduğunu belirtmemiz gerekiyor.

Kitaba yazılarıyla katkıda bulunan isimler ise şöyle: Seven Ağır, Alper Duman, Ercan Eren, Burak Gürbüz, Alp Yücel Kaya, Kaan Öğüt, M. Erdem Özgür, Eyüp Özveren, Metin Sarfati, Ahmet Sönmez ve Cenk Yaltırak.

  • Künye: Kolektif – Türkiye’de İktisadi Düşünce, derleyen: M. Erdem Özgür, Alper Duman ve Alp Yücel Kaya, İletişim Yayınları, iktisat, 328 sayfa, 2017

Ozan İşler ve Feridun Yılmaz (der.) – İktisadı Felsefeyle Düşünmek (2011)

  • İKTİSADI FELSEFEYLE DÜŞÜNMEK, derleyen: Ozan İşler ve Feridun Yılmaz, İletişim Yayınları, iktisat, 228 sayfa

 

Adam Smith, Karl Marx ve John Stuart Mill, hem önemli iktisat kuramcıları hem de Batı felsefesine yön vermiş isimler. Zira onların da içinde bulunduğu dönem, iktisat disiplininin diğer sosyal bilimlerden henüz ayrılmadığı, iktisat ve felsefenin iç içe geçtiği bir dönemdi. Fakat daha sonraki yaklaşım, iktisadı kendinden menkul, bağımsız bir disiplin olarak tasarlamaya girişerek, iktisat ile diğer sosyal bilimlerin arasına yüksek duvarlar ördü. İşte elimizdeki kitap, 19. yüzyılın son çeyreğinde neoklasik dönemle başlayan iktisat ve felsefe arasındaki kopuşun başlıca nedenlerini, bir köken sorgulaması eşliğinde irdeliyor. Kitaba yazılarıyla katkıda bulunan isimler şöyle: Eyüp Özveren, Feridun Yılmaz, Metin Arslan, Ozan İşler, Kaan Öğüt, Ragıp Ege, Ercan Eren, Bahar Ayaz Takay, Gülenay Baş Dinar ve Derya Güler Aydın.