George Santayana – Platonculuk ve Ruhsal Hayat (2022)

Entelektüel anarşi, ışıklarla doludur; körlüğü ise göz kamaştırıcı bir şekilde hayatta kalma, canlanma ve taze başlangıç örneklerinden müteşekkildir.

Bu düzenin kalıntıları ya da tohumları olmasaydı, kaosun kendisi de olmazdı; hiçlikten ibaret olurdu.

Bu büyük icraatlardan bir tanesi Platonculuk, bir diğeri de ruhsal hayattır.

Bu ikisi arasında belli bir yakınlık var ya da varmış gibi görünüyor, tıpkı derin olanın derini çağırdığı gibi.

George Santayana’nın Türkçeye ilk kez çevrilen ‘Platonculuk ve Ruhsal Hayat’ kitabı, ilkçağlardan bugüne hem Batı’da hem de Doğu’da düşüncenin ve dinî hayatın şekillenmesinde büyük bir yer işgal eden Platon’un ve onun takipçilerinin izlerini sürüyor.

  • Künye: George Santayana – Platonculuk ve Ruhsal Hayat, çeviren: Ali Fahri Doğan, Divan Kitap, felsefe, 100 sayfa, 2022

George Santayana – Güzellik Duyusu (2022)

 

Bu enfes metinde, güzelliğin neden, nasıl ve ne zaman ortaya çıktığı, bir nesnenin güzel olması için hangi koşulları yerine getirmesi gerektiği, doğamızda bulunan hangi unsurların bizi güzelliğe karşı duyarlı kıldığı ve güzel dediğimiz nesnenin yapısıyla özne arasındaki ilişkinin tam olarak ne olduğu gibi sorularının peşine düşen George Santayana, bu sorulara –kendi ifadesiyle– dürüstlükle yanıt arıyor.

Çalışmasına güzelliğin doğasını tahlil ederek başlayan düşünür, ilerleyen bölümlerde dikkatini güzelliği oluşturan unsurlara yönelterek güzelliğin algılanmasına katkıda bulunacak bütün insani işlevlerle birlikte aşkı, sosyal dürtüleri ve duyuları incelemeye geçer ve okura kapsamlı bir estetik teorisi sunuyor.

Yayımlandığında alanında kaleme alınmış en kapsamlı çalışma olarak nitelenen ‘Güzellik Duyusu’, estetikle ilgilenenler için bugün de çok önemli bir kaynak eser olma niteliği taşıyor.

  • Künye: George Santayana – Estetik Teorisinin Ana Hatlarıyla Güzellik Duyusu, çeviren: Selim Baran, Albaraka Yayınları, estetik, 233 sayfa, 2022

George Santayana – Aklın Yaşamı (2022)

İnsanlığın hakikati keşfetmesi binyılların sonucudur.

İspanyol filozof George Santayana’nın ilk kez Türkçeye çevrilen bu şaheseri, aklın gelişimini din, sanat, felsefe, ahlak ve bilimde yaşanan gelişmeleri merkeze alarak tartışıyor.

Santaya’nın başyapıtı olan ‘Aklın Yaşamı: İnsan Gelişiminin Evreleri’nden seçki ilk kez Türkçede.

Santaya’nın bu kitapta bir araya getirilen denemeleri, şiirden teolojiye, metafizikten materyalizme, estetik algıdan idealizme uzanan kapsamlı meseleleri konu ediniyor.

Santayana’nın bu denemelerinde aklın yaşamı, evrenin kötü bir kopyası değil, bir başına insanın dışavurumudur.

Filozofun düşünceleri aslında tek bir tez etrafında toparlanabilir: İnsanın hakikati keşfetmesi, uzun ve sancılı bir sürecin sonucudur.

Çünkü insan aklı, kesinlikle bir sonuçtur ve gerçekte gayet geç oluşmuş, son derece düzenli bir evrimin ürünüdür.

Santayana bu gelişimi örneklendirmek için dinde, sanatta, felsefede, ahlakta ve bilimde yaşanan gelişmelere ilgiyle odaklanmaktadır.

Aklın modern dünyadaki serüveninde ise işler değişmiştir.

Artık kesin bir yerlere yerleşmek mümkün değildir.

Akıl ve muhakeme sürüncemededir.

Üzerine yüklenen herhangi bir sorumluluk olmadığı için akıl sorumsuzlaşmıştır.

Yine de Santayana insanın kendisini gerçekleştirebileceği koşulların geleceğin dünyasında ortaya çıkması ihtimaline her fırsatta inandığını dile getirmekten vazgeçmez.

Ona göre bütün hayatımız, ruhun tutkuları ile doğanın güçleri arasında bir uzlaşma, başlangıç aşamasındaki gevşek bir uyumdur.

Santaya’nın yapıtı, bizi büyük sorular etrafında dolanan bir filozofun engin düşüncesine ortak olmaya çağırıyor.

  • Künye: George Santayana – Aklın Yaşamı, çeviren: Oya Özağaç, Fol Kitap, felsefe, 280 sayfa, 2022