Liah Greenfeld bu çalışmasında, modern dünyanın ortaya çıkışını ekonomik ya da teknolojik dönüşümlerden çok milliyetçilik düşüncesi üzerinden açıklıyor. Greenfeld’e göre modernlik, esas olarak bireyin kimliğini “ulus” kavramı içinde yeniden tanımlayan zihinsel bir dönüşümle başlıyor. Milliyetçilik yalnızca siyasal bir ideoloji değil, insanın kendini algılama biçimini, toplumsal hiyerarşiyi ve meşruiyet anlayışını kökten değiştiren bir düşünce sistemi olarak ele alınıyor.
‘Milliyetçilik: Moderniteye Giden 5 Yol’ (‘Nationalism: Five Roads to Modernity’) beş farklı ülke örneği üzerinden beş ayrı modernleşme yolu kuruyor: İngiltere, Fransa, Almanya, Rusya ve ABD. İngiltere’de milliyetçilik aristokratik ve kapsayıcı bir kimlik üretirken, Fransa’da eşitlikçi ve devrimci bir yurttaşlık anlayışı doğuyor. Almanya’da kültürel-mistik bir milliyetçilik gelişiyor, Rusya’da devlet merkezli ve otoriter bir ulus fikri şekilleniyor, ABD’de ise bireycilikle birleşmiş sivil bir milliyetçilik ortaya çıkıyor. Böylece modernliğin tek bir yolu olmadığı, her toplumun milliyetçilik biçiminin kendi siyasal kültürünü belirlediği gösteriliyor.
Greenfeld’in temel tezi, ulus fikrinin bireyi yarattığı yönünde. İnsanlar modern dünyada kendilerini artık sınıf, din ya da yerel aidiyetle değil, ulusal kimlik üzerinden tanımlıyor. Bu da demokrasi, eşitlik, yurttaşlık ve meşruiyet gibi kavramların temelini oluşturuyor. Kitap, milliyetçiliği modernliğin yan ürünü değil, doğrudan kurucu unsuru olarak ele almasıyla sosyal teori ve siyaset düşüncesi açısından özgün ve etkili bir referans metni olarak görülüyor.
Liah Greenfeld — Milliyetçilik: Moderniteye Giden 5 Yol (İngiltere, Fransa, Rusya, Almanya ve Amerika Örnekleri)
Çeviren: Abdullah Yılmaz • Alfa Yayınları
Siyaset • 745 sayfa • 2026
Dipnotski 