Uğur Tanyeli – Mimar Sinan (2020)

Popüler kültürde Mimar Sinan imgesinin nasıl inşa edildiği üzerine harikulade bir çalışma.

Uğur Tanyeli, şu ana kadar yazılmış Sinan ve Sinan çağı mimarisi tarihlerini de kapsamlı bir bakışla tartışmaya açıyor.

Onaltıncı yüzyıl Osmanlı mimarlığını Sinan’ın eserleri bağlamında tartışmaya açarak başlayan kitap, devamında da,

  • Onaltıncı yüzyılda mekânın matematiksel ve resimsel kavranışı,
  • Sinan mimarlığının sosyoekonomik dinamikler,
  • Osmanlı düşünce geleneklerinde mimarlığın yeri,
  • Özgün otobiyografik metinlerinde Sinan ve mimarlığının nasıl tasvir edildiği,
  • Antikite’nin mirasının Sinan’ın mimarlığı üzerindeki etkileri,
  • Edirne Selimiye Külliyesi örneğinde Sinan’ın çalışmalarında yapım sürecinin nasıl işlediği,
  • Şii-Sünni rekabetinin mimarlığa yansımaları,
  • Ve bunun gibi dikkat çekici konuları ele alıyor.

Sinan’ı ele alırken, onu mümkün mertebe kutsallaştırmamaya özen gösteren çalışmanın ikinci kısmındaysa, Türkiye’de Sinan’ın bir kültür kahramanı olarak nasıl inşa edildiği sorunsallaştırılıyor.

Tanyeli bu kısımda da, yenilmişlik psikozu ile Sinan imgesi arasındaki ilişkiyi, Sinan’ın 16. yüzyılın olağan toplumsal, siyasal, ekonomik, kültürel gerçekleri bağlamında görmekten kaçınan popüler damarın neden var olduğunu tartışıyor.

  • Künye: Uğur Tanyeli – Mimar Sinan: Tarihsel ve Muhayyel, Metis Yayınları, mimari, 544 sayfa, 2020

Gleb Şulpyakov – Sinan’ın Kitabı (2009)

Gleb Şulpyakov’un iç içe geçen kurgulardan oluşan ‘Sinan’ın Kitabı’ isimli romanı, 16. yüzyıl Osmanlı döneminden günümüz Türkiye’sine uzanarak Mimar Sinan’ın macerasını anlatıyor.

Sinan konulu ilk Rusça roman olarak kabul edilen esrinde Şulpyakov, Mimar Sinan’ın yaşamı ve eserlerini kurgusunun merkezine yerleştirirken, aynı zamanda 16. yüzyıl Osmanlı dönemi, İstanbul’un fethi, bugünün Türkiye’si gibi birbirinden farklı dönemlere de uzanıyor.

Roman, yetkin olay örgüsü kadar, eseri için başta İstanbul olmak üzere Kayseri, Manisa ve Edirne’ye yolculuklar yapmış genç bir Rus yazarının, Türkiye’ye dair ilginç gözlemlerini barındırmasıyla da dikkat çekiyor.

  • Künye: Gleb Şulpyakov – Sinan’ın Kitabı, çeviren: Kayhan Yükseler, Gürer Yayınları, roman, 256 sayfa

Reha Günay – Sinan’ın İstanbul’u (2006)

‘Sinan’ın İstanbul’u’, özellikle Mimar Sinan’ın İstanbul’daki yapıtlarını tanımak isteyenler için tasarlandı.

Aynı zamanda bir gezi kitabı olarak da kurgulanan eser, altı bölgeye ayırdığı tarihi yarımada İstanbul’un merkezinden başlayarak, yapıları bir gezi rotasına uygun bir sırayla tanıtıyor.

Kitap bölüm girişlerinde yer alan haritalarla yapıların konumlarını ve birbirleriyle olan ilişkilerini izleme gibi bir kolaylık da sunuyor.

Çalışma, tüm bunlara ek olarak, Sinan’ın Osmanlı mimarisine nasıl bir gelişme getirdiğini, kendinden sonraki mimarları nasıl etkilediğini de sunmayı amaçlıyor.

  • Künye: Reha Günay – Sinan’ın İstanbul’u, YEM Yayın, mimari, 247 sayfa