Etiket: Mustafa Kemal Atatürk

Kolektif – Dünya Basınında Atatürk (2008)

Nuri M. Çolakoğlu’nun uzun soluklu çalışmalarının ürünü olan ‘Dünya Basınında Atatürk’, Atatürk’ün 10 Kasım 1938 tarihindeki ölümüyle ilgili yabancı gazetelerde yayımlanan yazıları bir araya getiriyor.

2008, Atatürk’ün ölümünün 70. yıldönümüydü.

43 ülkeden 117 gazetenin taranmasıyla oluşan ve ilk baskısı 2003’te yapılan kitap, 285 parça makale, haber ve yorumu barındırıyor.

Kitap, çiçeği burnunda Türkiye Cumhuriyeti’nin nasıl zorlukların üstesinden geldiğini göstermesinin yanı sıra, Atatürk’ün kişiliğine, iç dünyasına dair önemli ayrıntılar da sunuyor.

  • Künye: Kolektif – Dünya Basınında Atatürk, hazırlayan: Nuri M. Çolakoğlu, Doğan Kitap, tarih, 534 sayfa

Stephen Chambers – Anafartalar (2015)

Çanakkale Savaşı’nın son büyük çarpışmalarının yaşandığı, Mustafa Kemal’in liderliğini tescilleyen Anafartalar Cephesi’nde vuku bulanlar, bu kitabın konusu.

Çalışmasını çok sayıda fotoğraf ve haritayla zenginleştiren Stephen Chambers, Anafartalar Limanı’na yapılan çıkarmadan Britanya ordusunun yenilgisine, bu cephenin kapsamlı bir hikâyesini sunuyor.

  • Künye: Stephen Chambers – Anafartalar: Ağustos Taaruzu, çeviren: İsmail Hakkı Yılmaz, İş Kültür Yayınları

Falih Rıfkı Atay – Mustafa Kemal’in Mütareke Defteri (2009)

Falih Rıfkı Atay, Atatürk’ün en yakınında bulunan gazeteci olması ve yakın tarihe tuttuğu ışık bakımından çok önemli bir isim.

1920’lerin başından ölümüne kadar Atatürk’ün yakınında bulunan Atay, ‘Mustafa Kemal’in Mütareke Defteri’nde, o döneme dair birçok olaya ışık tutuyor.

Atatürk’ün İttihat ve Terakki Partisi’nin mensubu olup olmadığı; rejimin değişeceğini Meclis’e ilk olarak nasıl haber verdiği; ticarette neden başarısız olduğu; gazete macerasına kiminle girdiği ve Suudi Arabistan’daki bir toplantıya nasıl heyet gönderdiği, kitapta açıklığa kavuşturulan konulardan birkaçı. Çalışma, son zamanlarda Atatürk etrafında dönen tartışmaları aydınlatması yönüyle ilgi çekiyor.

  • Künye: Falih Rıfkı Atay – Mustafa Kemal’in Mütareke Defteri, Pozitif Yayınları, tarih, 135 sayfa

Dagobert Von Mikusch – Ölümsüz (2008)

Dagobert Von Mikusch ‘Ölümsüz’de, Atatürk’ün biyografisini sunuyor ve O’nun içinde yaşadığı Osmanlı İmparatorluğu ve İmparatorlukla ilişkileri olan diğer ülkeleri sosyal, siyasal ve ekonomik açılardan inceleyerek karşılaştırmalı bir tarih analizine girişiyor.

Atatürk’le ilgili çeşitli olaylar anlatılırken, bunlarla Avrupa tarihindeki gelişmelerin karşılaştırılması, kitabın dikkat çeken yönlerinden.

1929 yılında yayımlanmış eserini Türkiyeli okuyuculardan ziyade Avrupalı okuyucular için kaleme alan Atatürk hayranı Mikusch, zorluklar içinde bir devletin nasıl kurulabildiğini anlatıyor.

Kitap daha sonra İngiltere, ABD, Fransa ve İtalya’da da yayımlanmıştı.

  • Künye: Dagobert Von Mikusch – Ölümsüz, çeviren: Esat Nermi Erendor, İkarus Yayınları, biyografi, 360 sayfa

Şahin Aybek – Atatürk, CHP ve Eğitim (2014)

CHP’nin tarihsel, siyasi gelişimi içinde eğitimin yeri ve ağırlığı nedir?

Bu soruya ayrıntılı bir yanıt veren Şahin Aybek, Atatürk’ün eğitime dair görüşleri ve Atatürk’ün eğitim felsefesinden başlayarak, CHP belgelerinde eğitim, Cumhuriyet dönemi eğitim politikaları, Türkiye’nin güncel eğitim sorunları ve bunların çözümü konularını tartışıyor.

Kitaba Deniz Baykal, Hikmet Çetin ve Altan Öymen ve Kemal Kılıçdaroğlu da önsöz yazmış.

Künye: Şahin Aybek – Atatürk, CHP ve Eğitim, Sonçağ Yayıncılık

Nazmi Kal – Atatürk’ün Diktiği Ağaçlar (2014)

Bu kitap, Cumhuriyet’in Atatürklü yıllarında kalkınma anlamında kayda değer gelişmeler olmadığı eleştirisine, 1923-1939 dönemi kalkınma çalışmalarından örnekler sunarak yanıt veriyor.

Nazmi Kal, 10 yılda 200 kilometre yol yaptım diye övünenlerin olduğunu, buna karşılık 1930’larda sadece kol gücü ve kazma kürekle yılda 200 kilometrelik yol yapıldığını belirtiyor ve bunun gibi pek çok örnekle kitabını zenginleştiriyor.

  • Künye: Nazmi Kal – Atatürk’ün Diktiği Ağaçlar, kendi yayını

Halit Refiğ – Gazi ile Latife (2008)

Türkiye’nin önemli sinemacılarından Halit Refiğ, tartışmalı senaryosu ‘Gazi ile Latife’de, Cumhuriyet tarihinin günümüzde de etkisinden hiçbir şey kaybetmeyen bir dönemini anlatıyor.

Sinema için yazıldığı halde bir türlü filmi çekilemeyen senaryo, Atatürk’ün 1922-1925 yılları arasındaki üç yılını kapsıyor.

Bu üç yılın içinde, İstiklal Savaşı’nın kazanılması, İzmir geri alındıktan sonra Latife Hanım’la tanışmaları, Cumhuriyet’in ilanı, hilafetin kaldırılması, 1925’te Şeyh Sait İsyanı’nın başlaması, isyanın bastırılması ve kısa bir süre sonra Mustafa Kemal ile Latife Hanım’ın evliliklerinin bitişi bulunuyor.

Refiğ, bir “sinematografik tarih” olarak tanımladığı kitabında ayrıca, Atatürk’ün yukarıda sözünü ettiğimiz üç yıllık zaman dilimi içinde, Rauf Orbay, Kazım Karabekir, Ali Fuat Cebesoy ve Refet Bele gibi, Milli Mücadele’nin önde gelen isimleriyle Atatürk’ün yollarının nasıl ayrıldığını da anlatıyor.

  • Künye: Halit Refiğ – Gazi ile Latife, Alfa Yayınları, senaryo, 221 sayfa

İhsan Eryavuz – Kara Defter (Atatürk’ün Silah Arkadaşı İhsan Eryavuz Anlatıyor) (2014)

Atatürk’ün silah arkadaşı, Teşkilat-ı Mahsusa kurucu üyesi ve İstiklal Mahkemeleri reisi İhsan Eryavuz’dan rejime içeriden eleştiriler.

Mustafa Kemal’in her başarıyı kendi eseri gibi gösterdiğini söyleyen Eryavuz, Cumhuriyet’in kuruluşundan 1. Meclis’te nelerin konuşulduğuna, dönemin birçok olayını, bilinegelenden bambaşka bir perspektiften anlatıyor.

  • Künye: İhsan Eryavuz – Kara Defter (Atatürk’ün Silah Arkadaşı İhsan Eryavuz Anlatıyor), aktaran: Kamil Maman, Timaş Yayınları

Nehir Roggendorf – Efsunlu Kemal (2008)

Nehir Roggendorf’un ‘Efsunlu Kemal’i, Mustafa Kemal’in 57 yıllık yaşamöyküsünü anlatıyor.

Roggendorf’un özel arşiv, özel belgeler ve gizli tutanaklara dayanarak kaleme aldığı roman, Atatürk’ün hayat macerasını anlatmasının yanı sıra, yüzyılın başlarından itibaren dünyada büyük bir hızla yaşanan dönüşümleri de kurguya dâhil ediyor.

Roggendorf romanında, o dönem dünyanın ve Osmanlı İmparatorluğu’nun durumunu, Atatürk’ün çocukluğunu, Osmanlı topraklarının işgalini, Kuvayi Milliye hareketinin doğuşunu, Kurtuluş Savaşı’nı ve Mustafa Kemal’in bu savaştaki rolünü öykülüyor.

Roman, Mustafa Kemal’i lider olarak öne çıkaran kişisel kabiliyetlerini, tarihi gelişmeler ekseninde anlatıyor.

  • Künye: Nehir Roggendorf – Efsunlu Kemal, Sınır Ötesi Yayınları, roman, 738 sayfa

Afet İnan – Anılar (2017)

Profesör Afet İnan’ın oğlu Arı İnan tarafından hazırlanan bu kitap, İnan’ın hayatının bilinmeyen noktalarını aydınlatmasıyla, özellikle kendisine dair yorumların çokça arttığı bugün oldukça önemli bir işlev üstleniyor.

İnan, ‘Geçen Günlerim’ adını verdiği ve yeni bir baskıyla raflardaki yerini alan kitabında, bir memur çocuğu olarak ülkenin çeşitli yerlerindeki yaşantısını okurlarıyla paylaşıyor ve böylece dönem Türkiye’sinin toplumsal ve siyasi bir fotoğrafını çekiyor.

İnan burada,

  • Çocukluk ve gençlik yıllarını,
  • Memleketi Doyran’ı,
  • Doğduğu yer Kesendire’yi,
  • Adapazarı, Ankara, Mihalıççık, Biga, Alanya, Elmalı, Aydın, Söke, İzmir, Bursa, İnegöl ve Sinop’ta geçen yaşamını,
  • Mustafa Kemal ile tanışma sürecini,
  • Verdiği Yurt Bilgisi derslerini,
  • Kadın hakları alanındaki faaliyetlerini,
  • Tarih çalışmalarına başlamasını,
  • Türk Tarih Kurumu’ndaki çalışmalarını,
  • Cenevre’deki eğitim yıllarını,
  • Çevresinde bulunmuş insanları,
  • Özel yaşamını,
  • Ve bunun gibi pek çok anısını paylaşıyor.

Afet İnan’ın anıları, hem kendi hayatına hem de bir döneme ışık tutmalarıyla önemli bir tarihi belge.

  • Künye: Afet İnan – Anılar, hazırlayan: Arı İnan, Remzi Kitabevi, anı, 312 sayfa