Kategori: Biyografi

Süleyman Özerol – Dirençli Eğitimci-Örgütçü ve Araştırmacı Hasan Nedim Şahhüseyinoğlu (2009)

Yirmi altı yıl çeşitli yerlerde öğretmenlik yapmış Hasan Nedim Şahhüseyinoğlu’nun şu ana kadar gazete ve dergilerde 500’e yakın yazısı ve on yedi kitabı yayımlanmış.

Öğretmenlik yılları boyunca, demokrat ve özgürlükçü duruşundan taviz vermeyen Şahhüseyinoğlu, birçok muhalif örgütün üst düzey yönetiminde görev almış; sayısız soruşturma geçirmiş ve 12 Mart darbesinden sonra tutuklu kalmış bir isim.

İşte Süleyman Özerol’un, Şahhüseyinoğlu hakkında yazılanlar ve söylenenlerle de desteklediği elimizdeki kitap, Şahhüseyinoğlu’nun yaşamından kesitleri, Türkiye yakın tarihinin önemli olayları ekseninde okuyucuya sunuyor.

  • Künye: Süleyman Özerol – Dirençli Eğitimci-Örgütçü ve Araştırmacı Hasan Nedim Şahhüseyinoğlu, Ürün Yayınları, biyografi, 347 sayfa

Volker Dehs – Jules Verne (2009)

Volker Dehs bu kitabında, Türkiyeli okurların yapıtlarıyla tanışması oldukça eskiye dayanan Jules Verne’in eleştirel bir biyografisini sunuyor.

Dehs’in yirmi yıllık yoğun bir araştırmanın ürünü olan eser, edebiyatın bu büyük kaleminin kişisel dünyasına ve yazarlığına ışık tutuyor.

Verne’in, gelecekte yalnızca eserleriyle değerlendirilmek kaygısıyla, bütün yazışmalarını ve okur mektuplarını yok ettiği söylenir.

Dolayısıyla ona dair yapılacak bir biyografi çalışması da, bu zorlukların üstesinden gelmek zorundaydı.

İşte Dehs’in, Verne’in daha sonra ortaya çıkan yazışmaları ve çok sayıda eserinden hareketle kaleme aldığı eser, “Paris’e hiç gitmem, köyümde yaşarım ve insanoğlunun en meçhulüyüm” diyen Verne’in insan ve yazar olarak portresini sunuyor; hakkındaki birçok söylentiyi ve yazarın bunlara gösterdiği tepkiyi okurla paylaşıyor.

  • Künye: Volker Dehs – Jules Verne: Eleştirel Bir Biyografi, çeviren: Sevinç Altınçekiç, İthaki Yayınları, biyografi, 454 sayfa

Çetin Yetkin – Atatürk: Ben de Bir İnsanım (200)

Çetin Yetkin ‘Atatürk: Ben de Bir İnsanım’da, Atatürk’ü zaafları, tutkuları, merakları, çocuklara ve hayvanlara olan sevgisi ve dostluk ilişkileri çerçevesinden anlatıyor.

Birçok kaynaktan ve Atatürk üzerine yazılmış kitaplardan yararlanan Yetkin, ortaya insan yönleri daha baskın olan bir Atatürk portresi çıkarmış.

Atatürk yaşamı, çocukluğu, öğrencilik dönemi, askerlik hayatı, savaşlardaki başarıları, yeni bir ulus yaratma çabası, yeteneği ve politikalarıyla, hakkında en çok yazılan isimlerin başında geliyor.

Son zamanlarda, Atatürk’ün insani özelliklerini merkeze alan çalışmalarda da artış gözleniyor.

Yetkin’in eseri de, Atatürk’ün bu niteliklerini okurlara sunmasıyla, bu türde çalışmalara iyi bir örnek.

  • Künye: Çetin Yetkin – Atatürk: Ben De Bir İnsanım, Gürer Yayınları, biyografi, 152 sayfa

Norman Mailer – Marilyn (2015)

Günümüzün en popüler ikonlarından Marilyn Monroe’nun inişli çıkışlı yaşamından kesitler.

Monroe’ya “sinemanın son aristokratı” diyen Norman Mailer, Monroe’nun doğumundan başlayarak yetiştiği çevreyi, sinema kariyerinin dönüm noktalarını, sanat ve siyaset dünyasından hayatına girmiş simaları ve ölümünün ardındaki şüphelerin izini sürüyor.

  • Künye: Norman Mailer – Marilyn, çeviren: Işılar Kür, Everest Yayınları

Hüseyin Vassaf – Bir Eski Zaman Efendisi: İbnülemin Mahmud Kemâl (2009)

Hüseyin Vassaf ‘Bir Eski Zaman Efendisi’nde, bürokrat, yazar, edebiyat tarihçisi, müzeci ve mutasavvıf İbnülemin Mahmud Kemâl’in kapsamlı bir biyografisini veriyor.

1870-1957 yılları arasında yaşayan İnal, bilindiği gibi, Türk ve İslam Eserleri Müzesi’nin de kurucularından.

Vassaf çalışmasında, İnal’ın hayatını, ailesini, yetiştiği çevreyi, din dünyasını, eserlerini ve siyasi düşüncelerini kapsamlı bir şekilde anlatıyor.

Ayrıca İnal’ın memuriyeti, çalışma tarzı, antika eşyaları, kütüphanesi, arşivciliği ve konağına dair anlatımlar da portreyi besleyen önemli konular olarak kitapta yer alıyor.

  • Künye: Hüseyin Vassaf – Bir Eski Zaman Efendisi: İbnülemin Mahmud Kemâl, hazırlayan: Fatih M. Şeker ve İsmail Kara, Dergah Yayınları, biyografi, 334 sayfa

Stephen Frederic Dale – İbn Haldun ve İnsan Bilimi (2015)

İbn Haldun’un sosyal bilimlere ve tarihyazımına en önemli katkısı, ünlü eseri ‘Mukaddime’de tarihsel kanıtları değerlendirmedeki yaklaşımı ve Aristotelesçi kavramlardan yola çıkan bir yöntem geliştirmiş olmasıydı.

Yapısal tarih ve tarihsel sosyolojinin dünyadaki ilk örneğini temsil eden ‘Mukaddime’, Aydınlanma’dan tam dört yüz yıl önce çağdaş tarihyazımı ve sosyal bilimleri öngörmüştü.

İşte bu önemli kitap, döneminin önde gelen entelektüel ve dini otoritelerinden olan İbn Haldun, yaşadığı dönem ve O’nun başyapıtı ‘Mukaddime’ üzerine nitelikli bir inceleme.

Hem iyi bir tarih hem iyi bir biyografi hem de iyi bir felsefe kitabı olarak önerebileceğimiz çalışma, İbn Haldun’un sistemini ve bu sistemin öncü rolünü dönemin düşünsel ortamının iyi bir fotoğrafı eşliğinde ortaya koyarken, ‘Mukkadime’yi daha iyi kavramamız konusunda anahtar işlevi görecek değerlendirmeler sunuyor.

  • Künye: Stephen Frederic Dale – İbn Haldun ve İnsan Bilimi, çeviri: Canan Coşkan ve Ayşecan Ay, Say Yayınları, felsefe, 392 sayfa, 2018

Uwe Neumahr – Miguel de Cervantes (2018)

Miguel de Cervantes Saavedra, Avrupa edebiyatında bir olaydır.

Yazar, ‘Don Kişot’ ile romanın tarihini başka herkesten daha fazla değiştirdi.

Fakat Cervantes’in kendi hayatı da maceralı ve âdeta roman gibidir.

Birkaç örnek:

Bir düello sonucunda İspanya’dan kaçtı.

İnebahtı Deniz Savaşı’nda cesaretiyle ün saldı, ancak sol eli parçalandı.

Daha sonra Berberi korsanlara esir düştü, gözü pek firar girişimlerinde bulundu ve serbest bırakıldıktan sonra, kısa bir süre Kral II. Felipe’nin istihbarat servisine çalıştı.

Aforoz edildi ve bir cinayet suçlamasıyla hapse düştü.

Zaman zaman karanlık kişilerle ahbaplık ettiğinden, yeraltı dünyasının kötü kokularına bulaştı.

Taklitçi bir yazara karşı kendini savunmak zorunda kaldı ve edebiyat dünyası içinde de efsanevi düşmanlıkları oldu.

Ve tabii en önemlisi de, romanın tarihini başlatmış ‘Don Kişot’ eserini yazdı.

İşte Uwe Neumahr imzalı bu muhteşem kitap, bu sıra dışı kişinin hayatının dönüm noktalarını sunuyor.

Cervantes’in hayatı ve görkemli eserleri hakkında eşsiz bir kaynak olarak öneriyoruz.

  • Künye: Uwe Neumahr – Miguel de Cervantes: Delidolu Bir Hayat, çeviren: Erol Özbek, İletişim Yayınları, biyografi, 392 sayfa, 2018

Kadriye Kaymaz – Gölgedeki Kalem: Emine Semiye (2009)

Kadriye Kaymaz ‘Gölgedeki Kalem’de, ilk Türk kadın yazarlarından ve kadın hareketinin öncü isimlerinden; edebiyat eserleri, gazete yazıları, sosyal ve siyasî faaliyetleriyle yaşadığı dönemde adından söz ettiren Emine Semiye Hanım’ın biyografisini sunuyor.

1864-1944 yılları arasında yaşayan Emine Semiye ayrıca, ünlü tarihçi ve devlet adamı Ahmet Cevdet Paşa’nın kızı, mantıkçı Ali Sedad Bey ile ilk Türk kadın romancısı olarak kabul edilen Fatma Aliye’nin kız kardeşiydi.

Kaymaz’ın kapsamlı çalışması, Emine Semiye’nin kimliğini oluşturan parçalar yardımıyla onun bir yazar olarak portresini ana hatlarıyla çizmesi ve hayatı hakkında dağınık halde bulunan bilgileri bir araya getirmesiyle önemli bir boşluğu dolduruyor.

Emine Semiye’ye dair bir monografi olarak da düşünülebilecek kitap, yazarın biyografisi kadar bibliyografyasını da belirlemeye çalışıyor.

  • Künye: Kadriye Kaymaz – Gölgedeki Kalem: Emine Semiye, Küre Yayınları, biyografi, 267 sayfa

Mehmet Başaran, Aysun Sarıbey Haykıran ve Ali Özçelik – Atçalı Kel Mehmed Efe (2018)

Zeybekler, daha çok Milli Mücadele sürecinde iyi savaşçı olmalarıyla bilinir.

Fakat bu bilgi, kısmen eksiktir.

Zira zeybeklik, maharetli savaşçılık potansiyeli bir yana, yapısal ve folklorik öğeler de barındıran bir müessesedir.

Mehmet Başaran, Aysun Sarıbey Haykıran ve Ali Özçelik’in bu özenli çalışması da, Atçalı Kel Mehmed Efe’nin yaşamı ve mücadelesi üzerinden zeybeklik kurumunu kapsamlı bir bakışla izliyor.

Kitapta kronolojik bir yaklaşımla,

  • “Zeybek” adı verilen silahlı grubun, Osmanlı zamanlarından başlayarak Batı Anadolu’daki gelişimi,
  • yüzyıl başlarından 19. yüzyılın son çeyreğine kadar “azap,” “levend,” “korsan,” “sekban” ve son olarak da “zeybek” olarak adlandırılmış Batı Anadolu gençlerinin silahşorluktan eşkıyalığa uzanan tarihsel serüvenleri,
  • Umur Gazi geleneğinin mirasçıları,
  • Saruhanoğulları’nın meşhur süvarileri,
  • Ege korsanları,
  • Ve Celali bölükleri gibi birçok önemli konu ele alınıyor.

Çalışmanın omurgasını ise, 1829’da başlayıp çok geniş bir alanı etkileyen ve 1830’da kanlı biçimde bastırılan Büyük Zeybek İsyanının lideri Atçalı Kel Mehmet Efe’nin yaşamı ve faaliyetleri oluşturuyor.

Zengin arşiv kaynaklarına dayanan kitap, Batı Anadolu eşkıyalarının, halk kahramanı zeybeklerinin yüzlerce yıllık tarihini ortaya koymasıyla önemli.

  • Künye: Mehmet Başaran, Aysun Sarıbey Haykıran ve Ali Özçelik – Atçalı Kel Mehmed Efe: Batı Anadolu’da Eşkıyalık ve Zeybeklik, Kitap Yayınevi, tarih, 325 sayfa, 2018

Stefan Zweig – Castellio Calvin’e Karşı (2018)

On altıncı yüzyılın reform hareketinin önderlerinden Calvin, Katolik Kilisesi’ne karşı mücadele ederken “düşünce ve inanç özgürlüğü”nü savunmuş ve zorlu bir savaştan sonra, Cenevre’de iktidarı ele geçirmişti.

Fakat iktidar süreci, Calvin’in bir diktatöre dönüşmesiyle sonuçlandı.

Bu dönemde insanları diri diri yaktıracak denli vahşileşmiş Calvin, kendi düşünceleri dışında her türlü fikri sert biçimde bastıran, topluma kendini zorla kabul ettiren bir tirana dönüşür.

Fakat Calvin’in diktatörlüğünün nefes aldırmadığı bu yıllarda, döneminin önde gelen bilginlerinden Sebastian Castellio, bu teröre isyan edecektir.

Calvin’in kendi görüşlerine aykırı fikirleri savunduğu gerekçesiyle Miguel Servet adında bir başka bilgini din adına yaktırmasından sonra Castellio, “Bir insanı öldürmek asla bir öğretiyi savunmak değildir, bilakis: Bir insanı öldürmektir.” diyecektir.

İşte tarihsel kişiliklere dair biyografileri çok sevilen Stefan Zweig, şimdi bu iki karakteri, yaşadıkları çağın gerçekleri içinde karşımıza çıkarıyor.

Zweig, Castellio bağlamında, zorbalığa karşı tek başına ayakta duran bir vicdanın çarpıcı mücadelesini sunuyor.

Kitap, sadece kendi dönemini değil, kendinden sonraki düşünce, vicdan ve inanç özgürlüğü mücadelesine büyük katkı sağlayacak Castellio’nun efsanevi mücadelesini bize yeniden hatırlatmasıyla önemli.

  • Künye: Stefan Zweig – Castellio Calvin’e Karşı: Ya da Bir Vicdan Zorbalığa Karşı, çeviren: Mustafa Topal ve Kıvanç Koçak, İletişim Yayınları, biyografi, 241 sayfa, 2018