Gerek bilimsel üretimi, gerek kurmaca yapıtları, gerek denemeleri ve gerek Türkiye’deki göstergebilim çalışmaları alanında öncü oluşuyla çok yönlü bir yazar söylemi yaratmış Tahsin Yücel’e, bir armağan kitap.
Kitaba katılan yazarlar, Yücel’in bir dost, akademisyen, yazar ve bir insan olarak portresini sunmakta.
Bu kitap, Turgut Uyar’ın 1978-1984 yılları arasında Elele dergisi için kaleme aldığı kitap tanıtım yazılarıyla söyleşilerini bir araya getiriliyor.
Bu yazılar sayesinde görüyoruz ki, Uyar, aynı zamanda yayın dünyasını günü gününe takip eden sıkı okurlardandı.
Kitapta, Uyar’ın Melih Cevdet Anday, Yaşar Kemal, Adalet Ağaoğlu, Cemal Süreya, Edip Cansever, Sevim Burak, Selçuk Baran, Ahmet Oktay ve Orhan Pamuk gibi yazarların yeni çıkan kitaplarına dair değerlendirmeleri yer alıyor.
Uyar ayrıca, ülkenin yayıncılık sektörünün güncel sorunları, edebiyat ödülleri ve edebiyat dergileri hakkındaki fikirlerini de bizimle paylaşıyor.
Maksim Gorki’nin Lev Tolstoy’la yakın bir ilişkisi olmuştu.
Tolstoy Kırım’dayken, Gorki, Gaspra’da yaşadığı sırada ona sık sık giderdi.
Aynı şekilde Tolstoy da Gorki’yi ziyarete giderdi.
İşte Gorki bu kitabında da, büyük yazarın hastalığı sürecine ilişkin anı ve gözlemlerini paylaşıyor.
Gorki’nin içten üslubuyla öne çıkan kitap, Tolstoy’un bu dönemine ilişkin ilginç anılar sunduğu gibi, o dönem altın çağını yaşamakta olan Rus edebiyatı hakkında aydınlatıcı değerlendirmeler de barındırıyor.
Kitabın bir diğer önemli katkısı da, Tolstoy’un Dostoyevski ve Çehov gibi bazı öne çıkan Rus yazarları hakkındaki düşüncelerini sunması.
‘Konuşmalar’a, Federico Garcia Lorca’nın şiir, tiyatro, resim, müzik, halk şarkıları, ninniler hakkında görüşlerini yansıtan konuşmaları yer alıyor.
Lorca 1922-1935 arasında İspanya’nın ve Amerika’nın çeşitli şehirlerinde, İspanyol sanatının önemli kültürel değerlerini yeniden canlandırmak ve yaymak; şiirlerinde ve tiyatro eserlerinde ima ettiği estetik fikirlerini ifade etmek ve yaratım sürecini açıklamak için konferanslar verdi.
Zamansız ölümü birçok çalışmasını yarım bıraktığı gibi, bu konuşmaları derleyip yayına hazırlamasını da engelledi.
Fakat ölümünden sonra kardeşeri, dostları ve yayımcıları, geride bıraktığı her bir satırı kurtarıp okurlarına iletmeye çalıştı.
İşte bu derleme, böylesi bir çabanın ürünü olarak elimizde duruyor.
Derleme özellikle, Lorca’nın şiir konusundaki düşüncelerindeki değişimi detaylı bir biçimde göstermeleriyle ilgi çekiyor.
Edebiyat tarihine girememiş, okuruyla buluşma şansını yakalayamamış kayıp kitaplar…
Alexander Pechmann, bir dedektif titizliğiyle bunların bir bir peşine düşüyor. Kafka’nın bebek oyunu, Byron’un hatıratı, imha edilen elyazmaları, Herman Melville’in hiç yayınlanmamış Haç Adası isimli öyküsü ve bunun gibi pek çok hikâye.
Wallis Budge ‘Antik Mısır Edebiyatı’nda, Firavunların egemenliği altındaki Eski Mısır’da yürütülen yazınsal faaliyetlerin izini sürüyor.
Aynı zamanda, Mısır’a ait kompozisyonların örneklerinden oluşan bir seçkiyi de barındıran elimizdeki kapsamlı inceleme, Mısır edebiyatını oluşturan temel ilkeleri, rahat okunabilen bir dil ve üslupla anlatıyor.
Mezarlardan, papirüslerden, stellerden ve diğer yapılardan alınan din, mitoloji ve ahlak konulu bu metinler, Mısır edebiyatının en önemli dallarını yansıtıyor.
Çalışma ayrıca, Eski Mısır insanının gündelik hayatı ile düşünce ve ruh dünyasına dair okuyuculara fikir vermeleriyle de ilgi çekeceğe benziyor.
Metin Dikeç’ten edebiyat, hukuk ve müziğe odaklanan muhtelif yazılar.
Büyük yazar Tolstoy’un sıra dışı trajedisi, Rainer Maria Rilke’nin şiir dünyası, edebiyat hukuk ilişkisi, Gogol’ün Palto hikâyesinin yazılma süreci, Sait Faik’in yazdığı öyküler nedeniyle yargılanması ve Sabahattin Ali’nin cezaevi günleri, kitapta karşılaştığımız kimi konular.
‘Yasemin Mürekkebiyle’ isimli elimizdeki eser, Esra Yalazan’ın hayatı ve edebiyatı konu edinen denemelerinden oluşuyor.
Bir gazetenin iş ve yönetimle ilgili ekinde yazılar kaleme alan Yalazan, bu kitapta, edebiyat dünyasından isimler ve eserler kadar, insanı ilgilendiren birçok konuyu da irdeliyor.
Sait Faik, Le Clézio, Dvorjak, Nâzım Hikmet, Marquez, Marguerite Yourcenar, Hrant Dink, Romain Gary, Miguel de Unamuno, Tolstoy, Marcel Aymé, André Gorz, İlhan Berk, Eduardo Galeano; ‘Aylak Adam’, ‘İklimler’ ve ‘Kâtip Bartleby’, Yalazan’ın denemelerine konu olan yazarlar ile eserlerden birkaçı.
Yazar ayrıca, insanın hayatını etkileyen farklı ruh hallerini de denemelerinde işliyor.
On dokuzuncu yüzyılın sonundan 1960’a kadarki zaman diliminde fantastik roman türüne odaklanan, fantastiğin Türkçe edebiyat içindeki yolculuğunu aydınlatan bir çalışma.
Bizde fantastiğin neden cılız bir tür olarak kaldığı ve 1950’lerden itibaren türün işlevsel bir kimliğe bürünmesinin nedenleri, Pelin Aslan Ayar’ın burada tartıştığı diğer ilgi çekici konular.
En büyük ününü ‘Lolita’ romanıyla kazanmış Vladimir Nabokov, hem kişiliği hem tavrı hem de edebiyatıyla şu ana kadar pek az yazara nasip olacak şekilde tartışılmış isimlerden.
Bu kitap da, Nabokov’la yapılmış en iyi söyleşileri bir araya getiriyor.
Robert Golla tarafından derlenen kitapta Nabokov, hem bir yazar olarak beslendiği kaynakları hem edebiyata ve okura bakışını hem de yazarlık üzerine düşüncelerini bizimle paylaşıyor.
Kitap, Nabokov’un dünyasına daha yakından bakmak için çok iyi fırsat.
Nabokov’un burada paylaştığı düşüncelerinden birkaçı:
“Bir yazarın, bir sanatçının en üstün değeri, başkalarının içinde heyecan uyandırmakta yatar.”
“Benim sağlamak istediğim, hakikaten sanatçı-okurun belkemiğinde hissedeceği o küçük ürperiş.”
“İyi okur da kendi uzaklığından keyif alır, ama iliğine dek titremekten ve gözyaşı dökmekten de heyecanlanır. Çoğu romanda bu ancak yeniden okumayla gerçekleşir. İlk okumada okur öğrenir ve kavrar, ikinci okumada romanın keyfini çıkartır.”
“Yaratıcı sanatçı kendi çalışma odasında, kendi yatak odasında, lambasının ışığının etrafında dolanan bir sürgündür. Orada tamamen yalnızdır. Bir yalnız kurttur. O yüzden birinci sınıf bir kurmaca eserde gerçek çatışma, karakterler arasında değil, yazar ile dünya arasındadır.”
“Zaten yazarlıkta tek kategori olabilir: özgünlük ve yetenek. Bunlar dışında ne bir ekole inanırım, ne bir akıma. Benim toplumsal bir amacım yok, ahlâki bir mesaj vermeye kalkışmam. Ben dille değil, imgelerle düşünür; zevk için, kendime zorluk çıkarmak adına yazarım. Yazarın sanatının, onun gerçek pasaportu olduğuna inanırım…”
Dipnotski 