Kategori: Edebiyat Kuramı

Muammer Yalçın – Türk Edebiyatında Nâzım ve Nesir (2009)

Muammer Yalçın ‘Türk Edebiyatında Nâzım ve Nesir’de, 8. yüzyıldan başlatılan Türk edebiyatında meydana getirilen nâzım ve nesir türlerini uygulama ve örneklerle anlatıyor.

Çalışmasına, Türk edebiyatının ana devirleri hakkında bilgi vererek başlayan Yalçın, her ana devir içinde ortaya çıkan bölümleri, akımları da ele alıyor.

Sunulan bilgilerin somutlaştırılması amacıyla, örnek metinlerle zenginleştirilen kitapta ayrıca, şiir bilgisine de yer veriliyor.

Yalçın bunun yanı sıra, edebi devrin değişmesiyle, adı ya da biçimi değişen türlerin de izini sürüyor.

Çalışma, sadece öğrenciler için değil, Türk edebiyatını tarihsel bir gözle değerlendirmek isteyenlere de hitap ediyor.

  • Künye: Muammer Yalçın – Türk Edebiyatında Nâzım ve Nesir, Çizgi Kitabevi, inceleme, 289 sayfa

Ezeli Doğanay – Ana Dendi Bacı Dendi Yar Dendi (2009)

Şair Ezeli Doğanay’ın uzun soluklu çalışmasının ürünü olan ‘Ana Dendi Bacı Dendi Yar Dendi’ isimli bu antolojide, tarihin sessizliğine gömülmüş kadın halk ozanlarının şiirleri yer alıyor.

Kendi içinde üç bölüme ayrılan antolojinin ilk bölümünde Koşma, Nefes, Türkü ve Güzelleme yazan kadın halk ozanlarına, ikinci bölümde de ağıtlara yer verilmiş.

Halk edebiyatı geleneğinin önemli ürünlerinden maniler de üçüncü bölümde bulunuyor.

Antolojide bunun yanı sıra, erkek sözleri de denebilecek, kadınlara dair atasözleri; kadınları aşağılayan atasözleri; peygamberlerin kadına bakışı; kadın yaşamında bazı önemli siyasi ve tarihi günler gibi ilgi çeken konular da bulunuyor.

Not: Kitap görseli temsilidir.

  • Künye: Ezeli Doğanay (haz.) – Ana Dendi Bacı Dendi Yar Dendi, hazırlayan: Ezeli Doğanay, Hitit Verlag, antoloji, 623 sayfa

Kolektif – Edebiyatın Taşradan Manifestosu (2015)

Taşra-merkez ilişkisi şu ana kadar çokça tartışılmış konulardan.

Bu kitap ise, söz konusu ilişkiyi bu sefer edebiyat ekseninde yürütüyor.

Bir sempozyumda bu minvalde yapılmış konuşmalar bu kitapta bir araya getirilmiş.

Merkez edebiyatın taşra edebiyatına, taşra edebiyatının merkez edebiyatına, sinemaya ve düşünceye kattıklarını irdeleyen kitap, taşra edebiyatı ve yayıncılığının güncel sorunlarını da saptıyor.

Kitapta; Cumhuriyet romanında merkez-taşra çatışması, edebiyatta taşranın ruhu, taşrada zaman ve Yeni Türkiye sinemasında taşranın temsili gibi ilgi çekici konular tartışılıyor.

Kitaba katkıda bulunan isimler ise şöyle: Abdullah Ataşçı, Mehmed Said Aydın, Ethem Baran, Şükrü Erbaş, Nesra Gürbüz, Kerem Işık, Arın Kuşaksızoğlu, Necati Mert, Vedat Ozan, Ömer Solak, Asuman Susam ve Eyüp Tosun.

  • Künye: Kolektif – Edebiyatın Taşradan Manifestosu, hazırlayan: Mesut Varlık, İletişim Yayınları

Franco Moretti – Tarih ile Edebiyat Arasında Burjuva (2015)

“Burjuva” ilk kez 17. yüzyıl Fransızcasında burgeis kavramıyla ortaya çıktı ve “feodal yargıdan özgür ve muaf” olma yasal hakkını kullanan ortaçağ kasabalarının (bourgs) sakinlerini belirtmek için kullanıldı.

Ünlü İtalyan eleştirmen Franco Moretti’nin bu dikkat çekici çalışması ise, burjuvanın doğuşu, gelişimi ve gözden düşüşünü, tarih ile edebiyatın kesiştiği noktada irdeliyor.

Moretti, iktidarı ele geçirmeden önceki burjuvadan başlayarak Batı Avrupa’ya yayılmış burjuvayı, Viktorya dönemi İngiltere’sinde iktidarı sorgulanmaya başlanmış burjuvayı anlatıyor.

  • Künye: Franco Moretti – Tarih ile Edebiyat Arasında Burjuva, çeviren: Eren Buğlalılar, İletişim Yayınları

Zeynep Kermen – Uşaklıgil’in Romanlarında Batılı Yaşayış (2009)

Zeynep Kermen elimizdeki çalışmasında, Halit Ziya Uşaklıgil’in romanlarında karşılaşılan Batılı yaşayış tarzını dört bölüme ayırarak inceliyor.

Kitabın birinci bölümünde, yazarın Batı edebiyatıyla ilişkisi; ikinci bölümde, romanlarındaki karakterlerin Batı’yla alakaları ele alınıyor.

Kermen incelemesinin üçüncü bölümünde, Tanzimat’tan sonra edebiyatta ağırlık kazanmaya başlayan geçim, para, iş ve kazanç gibi konuları; son bölümde de, Uşaklıgil’in karakterlerini oluşturmada başvurduğu iç ve dış mekân, kılık, kıyafet ve dekor gibi unsurlara odaklanıyor.

  • Künye: Zeynep Kermen – Uşaklıgil’in Romanlarında Batılı Yaşayış, Dergâh Yayınları, inceleme, 224 sayfa

Rauf Mutluay – 100 Soruda Türk Edebiyatı (2018)

İslamiyet’ten önceki Türk edebiyatından yeni edebiyata, Türk edebiyatını 100 soru ve yanıtıyla bir baştan diğer başa kat eden bir çalışma.

Rauf Mutluay, “Sanatlar içinde edebiyatın yeri ve önemi nedir?” sorusundan başlayarak Türk edebiyatına dair merak edilen pek çok konuyu ele alıyor.

Kitapta yer alan sorulardan birkaçı şöyle:

  • Dilimizdeki edebiyat sözünün kaynağı nedir?
  • Göktürk yazıtlarında işlenen duygular, belirtilen düşünceler nelerdir?
  • Anadolu’da Türk edebiyatının doğup gelişmesi niçin gecikir?
  • Anadolu’da 14. yüzyıl edebiyatının gelişimi nasıl olmuştur?
  • Halk hikâyesi nasıl bir üründür?
  • Divan şiirinin başlıca konuları, temaları nelerdir?
  • Tanzimat edebiyatçıları kimlerdir?
  • Aralarındaki ortak özellik nedir?
  • Servet-i Fünun topluluğunda hikâye ve roman türünün gelişimi nasıl olur?
  • Cumhuriyet dönemi şiirine etki yapan sanatçılar kimlerdir?
  • Yeni Edebiyat’ta hikâye türünün gelişmesi nasıl olur?

Kitap, edebiyat öğrencileri için olduğu kadar, edebiyata ilgi duyan her okurun ziyadesiyle feyz alabileceği bir çalışma.

  • Künye: Rauf Mutluay – 100 Soruda Türk Edebiyatı, Ayrıntı Yayınları, edebiyat inceleme, 240 sayfa, 2018

Pelin Özer – Latife Tekin Kitabı (2014)

Latife Tekin’in kendine has edebiyat dünyasını farklı bir pencereden görmek isteyenlere.

Kendisiyle yapılmış söyleşilere dayanan kitapta Tekin, samimi bir şekilde yazı macerasını, kimi romanlarını yazarken yaşadığı ilginç olayları okurlarıyla paylaşıyor.

Bu söyleşi, kendi hikâyesini kurmak isteyen yazar adayları için de pek çok ipucu barındırıyor.

  • Künye: Pelin Özer – Latife Tekin Kitabı, İletişim Yayınları

Mehmed Akif Ersoy – Osmanlı Edebiyatı Ders Notları (2014)

Mehmed Akif Ersoy’un 1908-1909 eğitim yılında İstanbul Darülfünunu Edebiyat Fakültesi’nde okuttuğu Osmanlı edebiyatı ders notları.

Aruz ve bahirleri, eşkal-i nazım, fesahat ve tenkit gibi konuların ele alındığı kitap, Ersoy’un hocalık yönüne olduğu kadar, sanat anlayışına ve edebiyata-şiire bakışına ilişkin ipuçları da sunuyor.

  • Künye: Mehmed Akif Ersoy – Osmanlı Edebiyatı Ders Notları, yayına hazırlayan: Ömer Hakan Özalp, Bağcılar Belediyesi Yayınları

Ferit Edgü – Şimdi Saat Kaç (2008)

‘Şimdi Saat Kaç’, Ferit Edgü’nün 1970’lerden itibaren,  yazın ve resim sanatı üzerine yazdıklarından yapılmış bir seçmeden oluşuyor.

Ahmatova, Aragon, Borges, Camus, Dostoyevski, Kafka, Michaux, Sartre, Turgut Uyar,  Bacon, Aliye Berger, Cezanne, Abidin Dino, Arif Dino, Dubuffet, Eren Eyüboğlu, Modigliani ve Picasso, Edgü’nün denemelerinde okurun karşısına çıkacak isimlerden birkaçı.

Edgü’nün “Niçin yazmak?” ve “Neyi yazmak?”tan öte “Nasıl yazmak?” sorusunun yanıtını aradığı denemeleri, bu isimler üzerinden sanat yapıtını, yaratıcılığı ve sanat yapıtının ölümsüzlüğünü irdelemeleriyle ilgi çekiyor.

Kitabın önsözü de, Onat Kutlar tarafından kaleme alınmış.

  • Künye: Ferit Edgü – Şimdi Saat Kaç, Sel Yayıncılık, deneme, 214 sayfa

Hayri K. Yetik – Romantik Ortadoğu (2014)

Karşılaştırmalı edebiyat yoluyla, Ortadoğu dillerine ait metinlerin tarihe, kadına, ekolojiye, sosyalizme, ulusa, dine, barışa, ekonomiye ve emperyalizme dair ne söyleyebileceğini irdeleyen bir analiz.

Hayri K. Yetik, Türkçe, Farsça, Kürtçe, Arapça, Ermenice, İbranice ve Süryanice edebiyatların, Ortadoğu’nun son iki yüzyıllık tarihi içindeki yerini tartışıyor.

  • Künye: Hayri K. Yetik – Romantik Ortadoğu, Ayrıntı Yayınları