Romantik dönemden beri gündemimizde olan ironiyi teorik açıdan irdeleyen bir çalışma. Özgün ironi tarzlarıyla öne çıkan yazarları inceleyen Booth, retoriksel tasarılarla yapılan ironi türleri olan “kararlı” ve “kararsız” ironileri, ironide başarısız olunmasının sebeplerini ve ironinin neden dilde ve edebiyatta vazgeçilmez olduğunu tartışıyor.
Füsun Akatlı’nın ‘Rüzgâra Karşı Felsefe’ isimli bu kitabı iki bölümden oluşuyor. Kitabın birinci bölümünde denemeler, ikinci bölümünde de eleştiriler yer alıyor. Türkiye edebiyatının önemli eleştirmenlerinden olan Akatlı’nın kitabı, hem yazarın kendi denemelerini hem de başka yazarların eserlerine odaklanan eleştiri yazılarını barındırmasıyla dikkat çekiyor. Edebiyat ve felsefe, kirlenen dil, üniversiteler, dilde demokrasi, aydınlar, eleştirinin ahlakı, felsefe-edebiyat ilişkisi, yazarlık ve yazma edimi, kitaptaki denemelerde karşımıza çıkan konulardan birkaçı. Sabahattin Ali, Orhan Suda, Tomris Uyar, Yusuf Atılgan, Sevgi Soysal ve Pınar Kür ise, Akatlı’nın eleştiri yazılarında karşımıza çıkan kimi isimler.
Nedim Gürsel’in, ilk baskısı 1994 yılında yapılan ‘Başkaldıran Edebiyat’ isimli bu kitabı, edebiyat meraklıları için nitelikli bir eser. Gürsel kitabında, edebiyata dair kuramsal yaklaşımları, konu hakkındaki tartışmaları ve kendisini etkileyen kitapları anlatıyor. Kitapta yer alan yazılar 1966 yılından başladığı için, çalışmanın 1960’lardan günümüze değin, Türkiye ve dünya edebiyatının keyifle okunacak bir panoramasını verdiğini söyleyebiliriz. Yazılar barındırdıkları kuramsal yetkinlik kadar, edebi dokularıyla da ilgi çekiyor. Nedim Gürsel’i beğenen okurların yanı sıra, gerek Türkiye ve gerekse dünya edebiyatına dair kapsamlı bir okuma yapmak isteyen herkese önerilir.
Halen YTÜ’de Türk Dili Bölümü öğretim görevlisi olarak çalışan Hikmet Altınkaynak’ın üzerinde on üç yıl çalıştığı ‘Türk Edebiyatında Yazarlar ve Şairler Sözlüğü’, tarihten bin 400 yazar ve şairin yaşamöyküsüne yer veriyor. Kısa yaşamöykülerinin sonuna, yazarın veya şairin eserlerini de koyan Altınkaynak, kısmen de, yazarlar hakkında kitap, gazete veya dergilerde yayınlanmış yazılardan alıntılar da yapmış. Türkiye edebiyatında bu çalışmaya benzer sözlükler var. Fakat bu çalışmalar, çoğunlukla güncel olmamaktan kaynaklı olarak eski ve eksik bilgiler barındırabiliyor. Altınkaynak’ın çalışması, hem güncel olması hem de detaylı olmasıyla dikkate değer.
İyi bir yazar oluşunun yanı sıra iyi de bir okur olan Marcel Proust ‘Okuma Üzerine’ isimli bu anlatısında, birey ile kitap arasındaki ilişkiye ve özgün psikolojik edim olarak okumaya odaklanıyor. “Bize yaşanmamış gibi gelen çocukluk yıllarımızda, çok sevdiğimiz bir kitapla geçirdiğimiz günler kadar dolu dolu yaşanmış başka zaman belki yoktur,” diyen Proust, kendi deneyimlerini merkeze alarak, okuma ediminin kendisindeki kaynaklarına, kökenlerine iniyor. Proust küçük yaşlarından itibaren okumaya başlamış ve diğer çocukların aksine daha yalnız geçen çocukluğunu kitaplarla telafi etmişti. İşte bu kitap, ünlü yazarı henüz çok erken yaşlarında etkisi altına almış okumaya dair düşüncelerini barındırmasıyla dikkat çekiyor.
Hikâyeler bizi birbirimize bağlar, zor zamanlarda bize yol gösterir. Bu kitap da, sağlam bir hikâye kurmanın inceliklerini açıklıyor. Yazarlar, bu alanda uzun yıllara dayanan deneyimlerinden hareketle hikâyenin içine girmekten hikâyeyi hayalde canlandırmaya ve ritim oluşturmaya pek çok konuyu ele alıyor.
1872-1950 zaman aralığında, Türk romanında aynı zamanda hem dost ve hem de düşman olarak sunulmuş azınlıklar. Ayhan, kapsamlı bir analiz eşliğinde, azınlıklar bağlamında ülkenin içinden geçtiği siyasi süreçlerin romandaki yansımalarını izlerken, nefret söyleminin bir toplumda ne denli hızla kök salabileceğini de gözler önüne seriyor.
Modernleşme bağlamında Türkiye’deki tarihsel mirasın ve kimlik meselelerinin Orhan Pamuk romanlarında hangi söylem biçimleriyle ifade edildiğini tahlil eden nitelikli bir çalışma. Disiplinlerarası bir yaklaşımla yola çıkan Doğan, Pamuk özelinde edebiyat geleneğimizin Batı edebiyatı ile ilişkisini de irdeliyor.
Edebiyatın erkeklerin tekelinde olduğu bir dönemde ayakta kalmayı başarmış 7 kadının hikâyesi. Kitap, Emily Brontë, Djuna Barnes, Sylvia Plath, Colette, Marina Tsvetaeva, Virginia Woolf ve Ingeborg Bachmann’ın çocukluklarından yetişkinliğe uzanan hayatlarının izini sürüyor, onların yazarlık maceralarındaki dönüm noktalarını saptıyor.
‘Orhan Pamuk Edebiyatı’, yazarın Nobel Edebiyat Ödülü’nü almasından hemen sonra, yani 19-20 Aralık 2006 tarihleri arasında Sabancı Üniversitesi’nde düzenlenmiş olan sempozyuma sunulan bildirilerden oluşuyor. Sempozyum, Orhan Pamuk edebiyatının kendine has yönleri, Pamuk’un edebiyatının dünya edebiyatına nasıl bir katkı sağladığı ve yazarlığına etki eden başlıca nedenler gibi, birbirinden farklı konuları kapsıyordu. Hasan Bülent Kahraman, Sibel Irzık, Ahmet Evin, Raşit Tamkut Aykut, Tunç Şen, Tülay Artan, Jale Parla, Engin Kılıç, Münevver Kınalı ve Ezgi Taşçıoğlu, sempozyuma konuşmalarıyla katılan isimler. Sempozyumun panelistleri ise Murat Belge, Semih Gümüş ve Doğan Hızlan’dan oluşuyordu.
Dipnotski 