Worldwatch Enstitüsü tarafından uzun yıllardır yayımlanan Dünyanın Durumu’nun bu yılki teması, sürdürülebilir kent. İnsanlık tarihinde kentler, artan kentleşme önünde olası enerji engelleri, sera gazı emisyonları, kentleşme ve küresel yayılma, binalarda enerji verimliliği, kentlerde yenilenebilir enerji kullanımı ve daha fazlası, burada.
Turan Kaya’nın ‘Küresel Isınması’, son zamanlarda gündeme gelen bu olgunun etkilerine ve bu konuda alınabilecek önlemlere odaklanıyor. Türkiye’nin sanayileşmesinden günümüze kadar, toprak su ve hava kirlenmelerinin nedenlerini açıklayan Kaya, bunun sonucunda oluşan çevre profilini de analiz ediyor. Kaya’ya göre, tarım, hayvancılık, balık, inşaat, turizm, lojistik hizmetler, bankacılık ve sigortacılık gibi sektörlere; sanayide üretim düşüklüğüne; her türlü açık ve kapalı alanlarda çalışan insanlara; hastanelere ve burada bulunan hayati önemdeki cihazlara; hasta, yaşlı ve çocuklara zarar vermesi, küresel ısınmanın Türkiye’deki başlıca etkileri. Yazar bu bağlamda, vatandaşlara, yöneticilere düşen görevlerin neler olduğunu açıklıyor.
Hakan Ozan Erzincanlı, kendi ziraat deneyimlerinden yola çıkarak ekolojik tarımın imkânlarını, organik tarımın geleceğini sorguluyor. İnsanlığın on bin yıllık tarımsal faaliyetinin derli toplu bir sunumunu yapan Erzincanlı, avcılık ve toplayıcılık dönemleriyle birlikte bitkisel ve hayvansal üretime geçilmesi, balık avcılığıyla birlikte deniz ürünleri üretiminin başlaması ve geleneksel tarımın özellikleri gibi konuları ele alıyor. Yazar devamında ise, konvansiyonel, hassas, organik (ekolojik, biyolojik), biyodinamik, kalıcı (permakültür) ve doğal (Fukuoka) tarım çeşitlerini ve bunların temel ilkelerini açıklığa kavuşturuyor.
Günlük yaşamımızı kolaylaştıran birçok teknoloji ve alışkanlıklarımız aynı zamanda iklim değişikliğine neden olan sera gazlarının salınımına sebep oluyor. Dolayısıyla, faaliyetlerimizin iklim değişikliğine etkisini de göz önünde bulundurarak tüketim alışkanlıklarımızı yeniden organize etmemiz gerekiyor. Devin Bahçeci, buzdolabı, ampul, araba yakıtı ve ısınma giderlerimizin sonucunda ortaya çıkan karbonmonoksit/metan gazı tüketimiminin yarattığı karbon salınımını nasıl azaltabileceğimizi anlatıyor. Gündelik tüketimimizin karbon ayak izini hesaplayan Bahçeci, ardından bunu nasıl azaltabileceğimiz konusunda öneriler sunuyor.
Derek Wall ‘Yeşil Politika’da, konuya ilham verici bir girizgah yaptığı gibi, hem ekolojik siyasetin hem de toplumsal adalet ihtiyacının altını çiziyor. Yazar kitabında, sürdürülebilir ve mutlu bir gelecek için elzem olan yeşil politikanın hayvan haklarından Yeşil Yeni Düzen’e, iklim değişikliğinden mali kriz ve petrol tepe noktasına birçok temel düşüncesini açıklıyor. Wall, yeşil politikanın ilk ayağı olan ekoloji, ikinci ayağı olan toplumsal adalet, üçüncü ayak olan taban demokrasisi ve son ayak olan şiddetsizliği anlatıyor; yeşil politikanın gelişimini, dinamiklerini ve alana dair güncel tartışmaları sunuyor.
John Bellamy Foster ‘Savunmasız Gezegen’de, bugünün çevre krizinin tarihsel nedenlerini aydınlatıyor. Gezegenin yıkımının, insani amaçlar için kullanılamaz hale getirilme anlamında geri dönülmez bir noktaya ulaştığını söyleyen Foster, bu krizde rol sahibi olan dünya ekonomisinin gelişimi, enerji talebi, sanayileşme ve kentleşme gibi faktörleri analiz ediyor. Foster ayrıca, Sanayi Devrimi öncesindeki ekonomik koşulları, Sanayi Devrimi zamanında çevreye yaklaşımı, emperyalizmin çevreye zararlarını ve ekolojik tahribatın önlenebilmesi için elzem olan siyasi ve ideolojik dönüşümlerin neler olabileceğini de irdeliyor.
Temel Demirer ‘Kapitalizmin Ekolojik Sorunları’nda, somut verilerden yola çıkarak kapitalist kâr güdüsünün pervasızlığını ortaya koyuyor. Demirer, kapitalizmin işkence, sömürü, işsizlik, ulusların baskı altında tutulması ve soykırım gibi suçlarının yanı sıra, ekolojik suçlarının da bulunduğunu söylüyor. Kitapta, küresel ısınma felaketinden Kyoto Protokolü’ne, dünyada su sorunundan nükleer çılgınlığa, kapitalizmin büyük çöplüklerinden kapitalist rantın kentteki uygulamalarına ve siyanürlü altın arama faaliyetlerinden ekolojik sorunların ezilenler açısından ne anlama gelebileceğine kadar pek çok konu ele alınıyor.
Murray Bookchin ‘Toplumsal Ekoloji ve Komünalizm’de, kökleşmiş toplumsal sorunlardan kaynaklanmış var olan ekolojik sorunlarımızın çözümüne dair perspektifler sunuyor. Bookchin’e göre, yaşanan büyük petrol sızıntıları, tropikal ormanların ve asırlık ağaçların yok edilmesi, yaşam mekânlarını su altında bırakan hidroelektrik santral projelerinin artması ve buna benzer ekolojik tahribatlar, gezegenimizin ekolojik geleceğinin belirleneceği gerçek savaş alanının bizzat toplumsal alan oluşunun göstergeleri. Düşünür, toplumun ekolojik bir temelde yeniden inşa edilebilmesi için ne gibi bir kolektif çalışma yürütüleceğine odaklanıyor.
Gazeteci Gwynne Dyer ‘İklim Savaşları’nda, küresel ısınmanın sebep olacağı varsayılan apokaliptik krizin politika ve stratejilerini araştırıyor. Küresel ısınma arttıkça farklı ve bazı durumlarda aşırı baskılar yaşayacak olan gerçek ülkelerin değişikliklere nasıl karşılık vereceğinin ayrıntılarına giren Dyer, her bölümden önce iklim sorunuyla ilgili bir senaryoya yer veriyor, iklim değişikliğinin yol açtığı olası bir dünyada ortaya çıkacak çeşitli politik krizlerin örneklerini sergiliyor. Bu senaryoları mülakatlarla da destekleyen Dyer, bizi konunun ciddiyetiyle yüzleşmeye, bu yakıcı soruna çözüm bulmaya davet ediyor.
Aşırı nüfus artışının sonuçlarına bağlı olarak İstanbul’un uluslararası öneme sahip fundalıkları, sahil kumul alanları, sulak alanları gibi doğal değerleri geri dönülemez biçimde yok oluyor. İşte elimizdeki kitap, İstanbul’da Çatalca, Çekmeköy, Silivri, Şile, Sarıyer ve Beykoz gibi ilçelerinde arıcılık yapılmasına vesile olan ve şehrin doğal alanlarının hızlı bir şekilde yok olması nedeniyle büyük bir tehdit altında bulunan ballı bitkilerinin izini sürüyor. Kitapta, bir yıl boyunca yapılan araştırmaların sonuçlarına göre, İstanbul’da arılar için önemli olan 180 kadar bitkinin özellikleri, yayılışı ve polenleri veriliyor.
Dipnotski 