Kadın özgürlüğü ve kadın devrimi ile ilgilenen her okurun elinin altında bulunması gereken bir çalışma. Kapitalist toplumun ahlak anlayışını eleştirel bir gözle irdeleyen Kollontay, teorik ve tarihsel bir perspektifle özel mülkiyet sisteminin ürünü olan günümüz cinsler arasındaki ilişkileri nasıl aşabileceğimizi tartışıyor.
Dünyanın kaynaklarını kimler kontrol ediyor? Amerikalı ünlü araştırmacı gazeteci Ridgeway, metal, tatlı su, ormanlar, okyanuslar gibi dünya kaynakların nasıl özel girişimler tarafından mülk edinildiğini, işletildiğini ve dağıtıldığını gözler önüne seriyor. Kapitalizmin dünya için ne denli yıkıcı olduğunu tüm çıplaklığıyla görmek isteyenlere.
‘Türk Dış Politikası Çalışmaları’, ‘Cumhuriyet Dönemi İçin Ulusal Rehber’ alt başlığını taşıyor. Kitabın, araştırmacıların ve öğrencilerin Türk dış politikası çalışmaları için başvurabilecekleri yetkin bir kaynak olduğunu söyleyebiliriz. Kitap, Ege Üniversitesi öğretim üyesi Doç. Dr. Engin Berber’in Yener Bulut, Elif Yeneroğlu Kutbay ve Onur Kınlı’yla beraber yaptıkları derlemelerle ortaya çıkmış. Burada Gülhane Hattı Hümayun’un okunmasıyla birlikte yayınlanmaya başlanan Düstur’dan, 1950’li ve 60’Lı yıllarda yayınlanan Kim, Orta Doğu, Yarın, Akis gibi dergilere kadar çok sayıda resmi, yarı resmi ve resmi olmayan süreli yayının dökümü yer alıyor.
Henri Pena-Ruiz’in ‘Laiklik Nedir?’i, “Ortak çıkarların paylaşımından vazgeçmeden ‘farklılıkları’ nasıl yaşamak gereklidir?” sorusuyla başlıyor. Yazar, sorunun verili laiklik anlayışının tartışmaya açılmasıyla giderilebileceğini savunuyor. Pena-Ruiz, kitabının birinci bölümünde, laikliğin temel ilkesini, onun hukuksal tanımını ve felsefe açısından dayandığı gerçekleri açıklamaya çalışıyor. Yazar buradan hareketle, tanımın günümüzde karşılaştığı sıkıntıların nasıl üstesinden gelinebileceğine kafa yoruyor. Paris Siyasal Bilgiler Enstitüsü’nde Felsefe Doçenti olan yazarın, ‘Laikliğin Felsefesi’ isimli bir kitabının bulunduğunu da belirtelim.
Çetin Yiğenoğlu’nun ‘Üç Bin Yıllık Kavga’sının alt başlığı ‘Ermeniler Ne İstiyor?’ ismini taşıyor. Yiğenoğlu, doğru bir tespitle, konu hakkındaki tartışmaların, daha çok hamasi söylemlerin gölgesinde kaldığını belirtiyor. Yiğenoğlu, “İşte bu yapı, büyük gerçeği arama savındaki uzmanları ve bilim insanlarını bile düşüren tuzaklar kurulmasına yol açıyor,” diyor. Fakat, tamamıyla bir iyi niyetten yola çıkmış diyebileceğimiz Yiğenoğlu, çalışmasının merkezine Ermeni tezlerinin “provakatif” yönlerini alıp, diğer tarafın konu karşısındaki tutumunu ihmal etmiş. Kitap bu eksikliğine rağmen, en azından, Osmanlı’nın tehcir politikalarına dair önemli bilgiler barındırmasıyla ilgi çekebilir.
Mustafa Gündüz’ün ‘2. Meşrutiyet’in Klasik Paradigmaları’ isimli bu çalışması, Tanzimat döneminde ortaya çıkan ve 2. Meşrutiyet döneminde en yüksek düzeye ulaşan Batıcı, Türkçü ve İslamcı paradigmaları anlatıyor. Gündüz bu paradigmaların izini, İçtihad, Sebilü’r-Reşad ve Türk Yurdu gibi dönemin üç önemli dergisi üzerinden sürüyor. Bu üç dergi, siyasi önemleri dışında, dönemin toplumsal sorunlarına da tanıklık ettiklerinden, önemli sosyolojik kaynaklar niteliğinde. Gündüz’ün çalışması da, bir yandan dergilerden yansıyan siyasi havayı ele alırken, diğer yandan söz konusu paradigmaların 2. Meşrutiyet toplumuna eğitim ve modernleşme bağlamında yaptığı katkıları inceliyor.
Hüseyin Akbulut, Cumhurbaşkanlığı Senfoni Orkestrası’nda uzun yıllar keman sanatçısı olarak çalıştığı gibi, Devlet Opera ve Balesi Genel Müdürlüğü ile Kültür Bakanlığı Müşteşar Yardımcılığı gibi görevlerde de bulunmuş. Akbulut kitabında, bir sanatçı ve bürokrat olarak edindiği deneyimlerden hareketle ülkenin kültür-sanat politikasını tartışıyor. Kitap, siyaset katında sanatsal faaliyetlerin hak ettiği ilgiyi görmediğini, devletin kültür-sanat yaklaşımındaki belli başlı eksikleri, bizzat içeriden bir ismin anlatımıyla ortaya koymasıyla önemli. Yazar, bu konudaki güncel sorunları saptadığı gibi, kimi çözüm önerileri de sunuyor.
Dilaver Demirağ ‘Susatanlar’da, kapitalist sermaye birikiminin, suyu kâra, bir yatırım aracına dönüştürmedeki pervasızlığını gözler önüne seriyor; suyun metalaşması karşısında nasıl direneceğimizi anlatıyor. Demirağ, yeryüzünde su kıtlığının başlamasının nedenlerini, suyun ekonomik bir meta haline gelişini, su baronlarını, kapitalist sistemin doğa ve su üzerindeki tahribatlarını ve suda kartel kuran büyük şirketleri anlatıyor. Su pazarı için cazip bir ülke olan Türkiye’yi ayrı bir bölümde ele alan yazar, ülkedeki su yönetiminin çıkmazlarını, suyun özelleştirilmesinin ve HES’lerin yarattığı sorunları da ortaya koyuyor.
Tunus, 11 Ocak 2011’de başlayan olaylar ve ertesinde gerçekleşen devrimle yankı uyandırmıştı. Fakat devrimin yarattığı demokrasi beklentileri, temel özgürlükleri dahi önemsemeyen, demokratik kurumları yok sayan İslamcı parti Ennahda tarafından sahiplenilmedi. Hukukçu Lütfi Maktuf çalışmasında, birebir yaşayanların tanıklığıyla devrimi adım adım izliyor; ekonomik, toplumsal ve siyasi açılardan tehlikeli bir durumda olduğunu belirttiği ülkesinin bir panoramasını çiziyor. Maktuf, İslamcı hükumetin devrimi amacından saptırdığını, Tunus’un, softa temellerinin demokrasi ile bağdaşmadığı İslamcılıktan kurtarılması gerektiğini söylüyor.
M. Salih Elmas güvenlik kavramını, modern toplum tarihi ve modernleşme süreci etrafında değerlendiriyor. Elmas, güvenlik kavramının modern toplumlarda nasıl bir değişim sürecine girdiği, Amerika’nın Soğuk Savaş sonrası güvenliğe yaklaşımı ve 11 Eylül sonrası uyguladığı politikaları; Ulrich Beck’in risk toylumu tezinin uluslararası ilişkiler disiplinindeki yansımaları bağlamında irdeliyor. Ağırlıklı olarak risk toplumu tezi çerçevesinde modernleşme-güvenlik ilişkisini irdeleyen çalışma, modern toplumun ilerleme dinamiklerinin çevre, ekonomi ve siyaset alanlarında ürettiği risklerin etkilerini ortaya koymayı amaçlıyor.
Dipnotski 