Sosyoloji – Sayfa 59

Ted Benton – Sosyolojinin Felsefi Kökenleri (2014)

SOSYOLOJİNİN FELSEFİ KÖKENLERİ, Ted Benton, çeviren: Ümit Tatlıcan, Küre Yayınları, sosyoloji, 265 sayfa

Ted Benton, nitelikli çalışması ‘Sosyolojinin Felsefi Kökenleri’nde, sosyolojinin felsefeyle tarihsel ilişkisini Kant, Durkheim, Weber, Marx ve Engels gibi isimlerin metinlerini tartışarak araştırıyor. Doğa bilimleri ve sosyal veya beşeri bilimler arasında temel bir ayrılık olduğunu iddia eden “hümanist” argümanı reddeden Benton, dayatmacı pozitivist “Bilimin Birliği”nden ziyade, bilimi, örtüşen birçok özellikler ve farklılıklar içeren “bilişsel pratikler seti” olarak tanımlıyor. Yazar bu savını, söz konusu düşünürlerin önemli epistemolojik problemleri ortaya koyan metinlerini analiz ederek kanıtlamaya koyuluyor.

Hüsamettin Arslan – Epistemik Cemaat (2008)

EPİSTEMİK CEMAAT, Hüsamettin Arslan, Paradigma Yayıncılık, sosyoloji, 203 sayfa

Hüsamettin Arslan’ın ‘Epistemik Cemaat’i, ‘Bir Bilim Sosyolojisi Denemesi’ alt başlığını taşıyor. Batı’da 1960’lı yıllardan bu yana, Batı sosyolojisinde bilimi ve bilimsel bilgiyi sosyolojik eleştirinin odağına alan bir sosyoloji disiplini bulunuyor. Arslan’ın doktora tezi olan ve ilk olarak 1992 yılında yayınlanan kitap, aynı zamanda, konu hakkında Türkiye’deki yapılan ilk çalışma. Arslan’a göre, bilgi Batı’da üretilir ve Doğudakiler de sadece onları, yani bilginin asıl üreticilerini takip ederler. Yazar, bu grubu, “bilimin eşik bekçileri” anlamında kullandığı “epistemik cemaat” kavramıyla tanımlıyor. Türkiye’de klasik ve modern epistemik cemaat olmak üzere iki cemaat bulunduğunu söyleyen Arslan, Cumhuriyet ile beraber, modern epistemik cemaatin diğerini bertaraf ettiğini savunuyor. Arslan bunun yanı sıra, fazlasıyla “ortodoks” bulduğu Türkiye’deki egemen bilim ideolojisini de eleştiriyor.

Vera L. Zolberg – Bir Sanat Sosyolojisi Oluşturmak (2014)

BİR SANAT SOSYOLOJİSİNİ OLUŞTURMAK, Vera L. Zolberg, çeviren: Buket Okucu Özbay, Boğaziçi Üniversitesi Yayınları, sosyoloji, 242 sayfa

Sosyoloji profesörü Vera L. Zolberg, nitelikli çalışmasında sanat, insan bilimleri ve toplumsal bilimler arasında köprüler kuruyor. Sanatın neliği ve kökenini irdeleyerek çalışmasına başlayan Zolberg, kültürün bir parçası olarak sanatı, sosyologların başlarda sanatı neden göz ardı ettiğini ve bu durumun değişerek sanatın nasıl sosyolojinin çalışma nesnesi haline geldiğini, toplumsal süreç ve sanat ilişkisini, sanatçı ve eser arasındaki sınırları, sosyolojik açıdan sanatçı kimliğini, sanatın toplumsal kullanımlarını, güzel sanatlar ile popüler sanata dair süregelen tartışmaları ve sanatsal değişimin sosyolojik perspektiflerini tartışıyor.

Giorgos Mavrommatis – Kalkanca’nın Çocukları (2008)

KALKANCA’NIN ÇOCUKLARI, Giorgos Mavrommatis, çeviren: Berin Myisli, Kitap Yayınevi, sosyoloji, 139 sayfa

Giorgos Mavrommatis’in ‘Kalkanca’nın Çocukları’, ‘Yunanistan’da Bir Müslüman Azınlık Toplumunda Yoksulluk, Sosyal İzolasyon ve Eğitim’ alt başlığını taşıyor. Daha çok eğitim sosyolojisi alanında çalışan Mavrommatis, 1970’li yılların başında, Yunanistan’da Kalkanca yerleşiminde yaşayan Müslüman Çingenelerle karşılaşır. Ezici çoğunluğu fakir olan bu halk, Komotini’de geçici, uzmanlık gerektirmeyen ve düşük maaşlı işlerde sigortasız çalışıyor, bazıları geçici tarım işçisi olarak Yunanistan’ı geziyordu. Çalışma, bu halkın maruz kaldığı sürekli mahrumiyet, fakirlik, eğitimsizlik ve yalıtılmışlığı gözler önüne sermesiyle önemli.

Funda Şenol Cantek (der.) – Kenarın Kitabı (2014)

KENARIN KİTABI, derleyen: Funda Şenol Cantek, İletişim Yayınları, sosyoloji, 291 sayfa

‘Kenarın Kitabı’, Ankara başta olmak üzere, Türkiye’nin farklı şehirlerinde gözlenen kentsel dönüşümden yola çıkarak, şehrin kenarına, yoksullarına, azınlıklarına dair mekânsal analizler sunuyor. Kitap, sokağın iktidarla ilişkisi bağlamında seyyar esnaflığı, kenar semtlerde yaşayan çocukların polisiye hikâyeleri ekseninde suçun mekânla bağlantısını, gecekondudan TOKİ kentsel dönüşüm sitesine geçişte kadın deneyimini, ev kadınlarının kamual-özel alan ayrımını ihlal etme pratiklerini, Ankara Ermenilerinin günümüze kalan izlerini ve Ankara’nın turizm endüstrisine kurban edilmesine neden olan politikaları analiz ediyor.

Suat Oktay Şenocak – Avrupa’da Mülteci Olmak (2007)

AVRUPA’DA MÜLTECİ OLMAK, Suat Oktay Şenocak, Ozan Yayıncılık, siyaset, 231 sayfa

‘Avrupa’da Mülteci Olmak’ın yazarı Suat Oktay Şenocak bir gazeteci. Kendisinin bu kitabı da, son zamanlarda artık benzerine az rastlanılan, araştırmacı-sorgulamacı gazeteciliğin iyi örneklerinden. Şenocak’ın çalışması, “İltica” ve “Mülteci” kavramlarının izini sürme çabasının bir ürünü. Kendisi, çağdaş demokrasinin önemli kalelerinden olan İsveç’te bir mülteci kampında yaşadı ve kamptaki olaylar ile insanlara dair sosyolojik ve siyasî gözlemlerini bu kitapta bir araya getirdi. Kitap, demokrasi kavramını gerçek anlamda içselleştirmenin, özgürlüklerin ziyadesiyle çeşitlendiği Avrupa coğrafyasında dahi ne kadar zor olduğunu gözler önüne seriyor.

Nimet Okan – Canların Cinsiyeti (2016)

CANLARIN CİNSİYETİ, Nimet Okan, İletişim Yayınları, kadın

Alevi söylem ve pratiklerinde kadının dinsel, toplumsal ve kültürel konumlanışını eleştirel bir bakışla irdeleyen bir çalışma. Alevi kültüründe eşitlik söylemini güçlendiren kadın figürlerden Alevi/Sıraç bir topluluk olan Anşabacılılar’da cinsiyetlerarası eşitliğe yapılan vurguya pek çok konuyu ele alan Okan, “Alevilikte kadın-erkek eşittir ” söylemini de sorguluyor.

Armand Mattelart ve Erik Neveu – Kültür İncelemelerine Giriş (2007)

KÜLTÜREL İNCELEMELERE GİRİŞ, Armand Mattelart ve Erik Neveu, çeviren: Hüsnü Dilli, Bilgi Üniversitesi Yayınları, sosyoloji, 143 sayfa

1960’larda İngiltere’de ortaya çıkan kültürel araştırmalar, 20. yüzyılın sonlarında gittikçe önem kazanan bir disiplin haline geldi. Günümüzde de oldukça etkili olan bu araştırma akımı, akademik disiplinlerin sınırlamalarından kurtularak, kültür-toplum ilişkilerini toplumsal, tarihi ve siyasî bağlamında ele alır. Armand Mattelart ile Erik Neveu tarafından kaleme alınan bu çalışma, kültürel incelemeler akımının Avrupa’da ve özellikle de Fransa’da kat ettiği yolu gözler önüne sermeyi ve bundan sonra bu alanda ne gibi adımlar atılabileceğine dair sorular sormayı amaçlıyor. Kitap, akımın seyrini derli-toplu bir şekilde vermesiyle önemli.

Şerif Mardin (ed.) – Orta Doğu’da Kültürel Geçişler (2007)

ORTA DOĞU’DA KÜLTÜREL GEÇİŞLER, editör: Şerif Mardin, çeviren: Birgül Koçak, Doğu-Batı Yayınları, sosyoloji, 308 sayfa

Editörlüğünü Şerif Mardin’in üstlendiği ‘Orta Doğu’da Kültürel Geçişler’ isimli bu çalışma, Orta Doğu’nun kültürel yapısını analiz eden sosyolojik yazılardan oluşuyor. Kitapta, Said Emir Ercümend, Samir Khalaf, Richard K. Khuri, Fedwa Malti-Douglas, Shahrough Akhavi, Michael E. Meeker, Şerif Mardin, Sabri Sayarı, Irene Markoff ve son olarak da Mehrzad Boroujerdi’nin konuyla ilgili birer yazısı bulunuyor. Kitap, şimdiye kadar üzerinde fazlaca durulmamış bir kültürel coğrafyanın düşünsel haritasına odaklanmasıyla önemli bir eksiği kapatıyor.

Élise Massicard – Alevi Hareketinin Siyasallaşması (2007)

ALEVİ HAREKETİNİN SİYASALLAŞMASI, Élise Massicard, çeviren: Ali Berktay, İletişim Yayınları, siyaset, 367 sayfa

Türkiye’nin heterodoks inançların çoğunluğunu oluşturan Aleviliğin siyasal nitelik kazanması, yeni bir olgu değil. Massicard’ın ‘Alevi Hareketinin Siyasallaşması’, Aleviliği anlamaya çalışırken, bu inancın sadece dinsel alanını değil, siyasal alandaki yönelim ve farklılaşmaları da belirleyen bir cemaat olarak Alevi nüfusun kendi dinamiklerine odaklanıyor. Yazarın 1980’lerden bugüne, hem Türkiye’de hem Almanya’daki Alevi hareketini inceleyen eseri, Aleviler arasındaki farklı politizasyon süreçlerini ve etnik kimliklerini kapsamlı bir bakışla ortaya koyuyor.