Osmanlı kültürünü konu alan, zamansal kapsamı 18. yüzyıl olan ufuk açıcı makaleler.
Lale Devri ve Osmanlı-Safevi rekabeti, 18. yüzyıl sonu İstanbul Yeniçeri kahvehaneleri, toplumsal cinsiyet ve kentsel mekân yansıması bağlamında Osmanlı kahvehanelerinin konumu, burada irdelenen kimi ilgi çekici konular.
Halil Çelik, ‘Uluslararası İşçiler Birliği’nde, 1864 yılında kurulan ve daha ziyade Birinci Enternasyonal olarak bilinen birliğin tarihini anlatıyor.
Çelik çalışmasında, örgüte dair yanlış kanıları da gösteriyor.
Yazar, birliğin Marksist/komünist bir örgütlenme olarak Marx tarafından kurulduğunun tamamen yanlış olduğunu ve Kapital’in dahi henüz yayımlanmadığı bu dönemde, örgütün, sendikacılar tarafından kurulduğunu gösteriyor.
Birliğin yıllarca, net bir programa bile sahip olmayan gevşek bir sendikal dayanışma örgütü olduğu ve bir dünya partisi anlamında ilk enternasyonalin, Marx ve Engels’in söz konusu birlikten uzun zaman önce kurdukları Komünistler Birliği olduğu, çalışmanın dikkat çeken tezlerinden.
Orhan Türker ‘Halkidona’dan Kadıköy’e adlı bu çalışmasında, son elli yılda şekillenmiş günümüz Kadıköy’ünden çok, bu semtin İskele, Çarşı, Yeldeğirmeni, Haydarpaşa, Altıyol, Bahariye, Moda, Kızıltoprak ve Kalamış’la çerçevelenmiş tarihini anlatıyor.
Türker, 1964 yılında Kıbrıs’ta patlak veren “Kanlı Noel”in ertesinde İstanbul’da yaşayan Yunan vatandaşlarının sınır dışı edilmesinin, Türk vatandaşı olan İstanbullu Rumlarda panik yarattığını ve bunun da beraberinde, semtin ağırlıklı kesimini oluşturan Rumların Yunanistan’a göç etmesini getirdiğini hatırlatıyor.
Bu göç, Kadıköy’ün sosyal, etnik ve dini yapısını trajik bir biçimde değiştirmişti.
İşte Türker’in kitabı, semtin bu göçten önceki yaşamına odaklanmasıyla önemli.
İsmail Cem’in ‘Türkiye’de Geri Kalmışlığın Tarihi’, geri kalmışlık sorununu Osmanlı’dan Türkiye’ye uzanan bir süreçte değerlendiriyor.
Türkiye’nin nasıl ve neden geri kaldığı, bunun, iktidarların, son iki yüzyıllık hangi sınıfsal tercihinden kaynaklandığı ve bu tercihin günümüzdeki sonuçları, kitabın çerçevesini oluşturuyor.
Cem, geri kalmışlığın, kalkınmayı sağlayacak birikimlerin yokluğundan çok, bunları değerlendirecek zümrelerin yokluğundan kaynaklandığını söylüyor.
İsmail Cem, geri kalmışlığın nedenlerine odaklanırken, bunun nasıl aşılabileceğini de anlatıyor.
On dokuzuncu yüzyılın sonlarından itibaren inançlarını denizaşırı ülkelerde yaymaya çalışan Mormonların Osmanlı topraklarındaki misyonerlik serüveni.
İslamiyet ile Mormonluk arasındaki benzerlikler ve Mormonların Anadolu’dan bekledikleri sonucu alamamalarının temel sebepleri, Akgün’ün bu özgün çalışmasında irdelenen başlıca konular.
Modern sahnenin bir arka planı olarak Osmanlı’da ve 20. yüzyılın başlarında ordunun siyasi rolünün evrimine dair ufuk açıcı bir çalışma.
Ağırlıklı olarak son otuz yılın gelişmelerine yoğunlaşan William Hale, askerin siyasi dramadaki rolünü irdeleyerek modern devletlerde ordunun rolü konusundaki yazına önemli bir katkı sunuyor.
Batı Roma İmparatorluğunun çöküşüyle başlayan ve bin yıldan fazla süren Ortaçağ dönemi için nitelikli bir ansiklopedi.
Yazarlar, süreci yalnızca tarihsel bir perspektifle değil, bu dönemde felsefe, bilim ve teknik, edebiyat ve tiyatro, görsel sanatlar ve müzik alanlarında kaydedilen gelişmeler bağlamında da değerlendiriyor.
Marksist tarih çözümlemesinin temel kategorilerini kullanarak Antik Yunan-Roma dünyasının 1100 yıllık tarihini sınıf mücadeleleri ekseninde anlatan bir kült kitap, bir klasik.
Croix’e ödül getirdiği gibi, sosyolojide de bir dönüm noktasına işaret eden kitap, tarihi ezilenlerin penceresinden okuyor.
Atatürk’ün silah arkadaşı, Teşkilat-ı Mahsusa kurucu üyesi ve İstiklal Mahkemeleri reisi İhsan Eryavuz’dan rejime içeriden eleştiriler.
Mustafa Kemal’in her başarıyı kendi eseri gibi gösterdiğini söyleyen Eryavuz, Cumhuriyet’in kuruluşundan 1. Meclis’te nelerin konuşulduğuna, dönemin birçok olayını, bilinegelenden bambaşka bir perspektiften anlatıyor.
Stalin’in en büyük tasfiye operasyonunun baş icracısı, devlet güvenlik şefi Nikolay Yezhov’un korkunç icraatlarla dolu hayatı.
Yezhov’un 1937-38’de yürüttüğü “büyük temizlik” operasyonunda 1.5 milyon insanın tutuklandığı ve bunların yarısından fazlasının idam edildiği söyleniyor.
Dipnotski 