Tarih – Sayfa 251

İsmail Ünver – En Güzel Uyuyan Adam (2007)

EN GÜZEL UYUYAN ADAM, İsmail Ünver, Akis Kitap, tarih, 127 sayfa

2008, Mustafa Kemal Atatürk’ün ölümünün 60. yılı. İsmail Ünver’in ‘En Güzel Uyuyan Adam’ı da, Atatürk’ün hastalığı ve ölümü zaman aralığındaki tarihi ayrıntılara odaklanıyor. Atatürk’ün ölümünden önceki son anları; hasta yatağındayken zihnini meşgul eden sorunlar; son sözleri ve vasiyeti; kendisinin ölümünden sonra Türkiye’de tutulan yas ve Atatürk’ün hastalığı döneminde, özellikle Hatay sorununun üstesinden gelmek için verdiği çaba, kitapta yer alan ayrıntılardan birkaçı. Latife Hanım, Atatürk’ün Hitler’in zulmünden kurtardığı bir profesör ve kendisine hayran Amerikalı genç Curtis ise, kitapta okuyucunun karşısına çıkan kimi simalar.

Candan Badem – Türk-Ermeni Sorunu Bibliyografyası (2007)

TÜRK-ERMENİ SORUNU BİBLİYOGRAFYASI, Candan Badem, Aras Yayıncılık, bibliyografya, 427 sayfa

Candan Badem’in ‘Türk-Ermeni Sorunu Bibliyografyası’, konu hakkındaki kitapları, makaleleri ve tezleri derleyen bir çalışma. Bibliyografya, 1870’lerden günümüze kadar, bu alanda İngilizce, Ermenice, Türkçe, Rusça, Fransızca ve Almanca gibi çeşitli dillerde yazılmış bütün önemli kaynakları bir araya getirmeye çalışıyor. 4 bin 450 maddede toplanmış 5 binden fazla yayının dökümü bulunan ve ağırlıklı olarak birincil kaynaklar, anılar, monografiler, tezler ve makalelere dayanan çalışma, uzman ve araştırmacılara, konu hakkında derli toplu bir kaynak sunuyor.

Burhan Atan – Tarihimizde “İlk”ler (2007)

TARİHİMİZDE “İLK”LER, Burhan Atan, Karma Kitaplar, tarih, 200 sayfa

Burhan Atan’ın ‘Tarihimizde İlkler’i, Osmanlı ve Türkiye tarihindeki ilklere yer veren bu kitabı, uzun soluklu ve zorlu bir çalışmanın ürünü. Kitapta, dünyanın ilk arabalı vapurunun bir Türk’ün tasarımı olduğu, ilk nüfus cüzdanının 1863’ten sonra verilmeye başlandığı, ilk resim sergisinin Sultan Abdülaziz sayesinde açıldığı, ilk pulun 1863’te basıldığı, ilk hikâyeyi Ahmet Mithat’ın yazdığı, ilk iftar topunun Sultan III. Mustafa döneminde atıldığı, ilk Türkçe dilbilgisi kitabını bir sadrazamın yazdığı, ilk nüfus sayımının 1831’de yapıldığı, ilk kürekçilerin güreşçilerden oluştuğu, ilk futbol maçının Bornova’da oynandığı, ilk sinema gösteriminin 1896’da yapıldığı gibi, aydınlatıcı ve keyifli bilgiler yer alıyor.

Arzu Terzi – Paylaşılamayan Miras (2007)

PAYLAŞILAMAYAN MİRAS, Arzu Terzi, Truva Yayınları, tarih, 271 sayfa

‘Paylaşılamayan Miras’ta, Bağdat ve Musul topraklarının 1876-1909 tarih aralığındaki seyrini izleyen Arzu Terzi, söz konusu toprakların günümüzde hâlâ devam eden sorunlarının tarihi arka planına odaklanıyor. Kitabın birinci bölümü, Bağdat ve Musul bölgesindeki padişah mülkü haline getirilen arazilere ayrılmış. İkinci bölümde, öncelikle Sultan Abdülhamid’in Bağdat ve Musul vilayetlerindeki petrol yataklarının işletme imtiyazını alış serüveniyle başlayıp, daha sonra bu topraklarda bulunan başlıca petrol kaynaklarının tanıtımları ile Osmanlı tarafından işletilme biçimlerine yer veriliyor. Son bölümde ise, bu toprakların Osmanlı’nın elinden alınış sürecine odaklanılıyor.

William R. Everdell – İlk Modernler (2007)

İLK MODERNLER, William R. Everdell, çeviren: Hülya Kocaoluk, Yapı Kredi Yayınları, tarih, 626 sayfa

Amerikalı tarihçi ve yazar William R. Everdell ‘İlk Modernler’de, dünyanın büyük değişimler geçirdiği 20. yüzyılın ilk dönemlerinin önemli şahsiyetlerini anlatıyor. Bu isimler, sordukları sorular ve buldukları yanıtlarla dünyanın, deyim yerindeyse, çehresini değiştirdiler. İşte Everdell’in kitabı, 20. yüzyılın eşiğindeki dünyanın dâhilerinin portrelerini ve düşünce tarihinin kırılma noktalarını akıcı ve etkileyici bir tarzda anlatmasıyla dikkat çekiyor. Yazarın, kültürel, sanatsal ve bilimsel çerçeveyi geniş tutması da, kitabı nitelikli kılan başlıca unsurlardan.

Özlem Kumrular ve Mehmet Perinçek – Zaman Treni (2017)

ZAMAN TRENİ, Özlem Kumrular ve Mehmet Perinçek, Doğan Kitap

Halil İnalcık, Mihail Serafimoviç, Semih Tezcan ve Orhan Sakin gibi tarihçi ve uzmanlarla yapılan bu söyleşiler, ilginç tarihi olayları gözler önüne seriyor. 4 bin yıl önce Anadolu’da pişen yemeklerden Venedik arşivinden çıkan ve tarihe yön vermesi beklenen belgelere, Samurayların 2. Dünya Savaşı’ndaki rolünden Türk ütopyalarına birçok keyifli konu, burada.

Noémi Lévy-Aksu – Osmanlı İstanbulu’nda Asayiş (2017)

OSMANLI İSTANBULU’NDA ASAYİŞ, Noémi Lévy-Aksu, çeviren: Serra Akyüz, İletişim Yayınları

1879-1909 zaman aralığında, yani Abdülhamid’in iktidarından Jön Türk rejiminin başlarına, Osmanlı İstanbul’unda düzenin tasarlanma, anlaşılma, inşa edilme ve korunma şeklini inceleyen ufuk açıcı bir inceleme. Çalışma, kamu düzeni konusunun temelinde yatan toplumsal etkileşim ve dinamikleri ortaya çıkarmasıyla bilhassa önemli. Bugün’ün OHAL’ine tarihsel bir perspektifle bakmak açısından iyi bir fırsat.

Nesime Ceyhan – 1. Dünya Savaşı Hikâyeleri (2007)

1. DÜNYA SAVAŞI HİKÂYELERİ, Nesime Ceyhan, Selis Kitaplar, öykü, 246 sayfa

‘1. Dünya Savaşı Hikâyeleri’, Nesime Ceyhan’ın hazırladığı ‘Osmanlı Dağılırken Ağlayan Hikâyeler’ dizisinin üçüncü ve son kitabı. Türkiyeli yazarlarca kaleme alınan bu hikâyeler, tahmin edilebileceği gibi, 1914-1918 zaman aralığında, savaşın yıkıp yok ettiği Osmanlı İmparatorluğu’nda geçiyor. Enis Tahsin, Hasan Dündar, Fâzıl Turgut, Ahmet Hikmet Müftüoğlu, Ömer Seyfeddin, Yakup Kadri Karaosmanoğlu, Hüseyin Râgıb, Emine Semiha, Salime Servet Seyfi, Emin Ali, Âkil Koyuncu, Sadiye, Arif Oruç, Aziz Hûdâî, Raif Necdet, Ali Suad, Aka Gündüz ve Fatma Hayrünissâ gibi isimlerin metinlerinden oluşan kitapta, toplam otuz yedi öykü yer alıyor. Ceyhan’ın çalışması, dönem edebiyatına dair iyi örneklerden oluşuyor. Özellikle öykülerin, Türkiye’nin trajik dönemlerini hikâye etmeleri ve bu yönleriyle tarihi ayrıntılar barındırmalarıyla özgün olduklarını söyleyebiliriz.

André Clot – Harun Reşid ve Abbasiler Dönemi (2007)

HARUN REŞİD VE ABBASİLER DÖNEMİ, André Clot, çeviren: Nedim Demirtaş, Tarih Vakfı Yurt Yayınları, tarih, 285 sayfa

André Clot, tarihçi ve gazeteci. Kendisi uzun yıllar Ortadoğu’daki Müslüman ülkelerde çalıştı ve şu ana kadar İslam uygarlığı hakkında pek çok kitap yazdı. Clot’un bizi ilgilendiren başka bir yönüyse, Fatih Sultan Mehmet ve Kanuni Sultan Süleyman’ın biyografilerini kaleme almış olması. Yazarın bu son kitabı da, İslam medeniyetinin altın çağını yaşadığı Abbasilere, özellikle de bu devletin oluşumundaki büyük katkısı her tarihçi tarafından teslim edilen Harun Reşid zamanına odaklanıyor. Harun Reşid dönemi ve izleyen iki yüzyıl Arap biliminin altın çağı olarak kabul edilir. Clot, Avrupa medeniyetinin gelişimine de katkıda bulunan bu altın çağın izini sürerek, şimdi savaş alanına dönmüş Ortadoğu’nun, bir zamanlar nasıl bir medeniyetler coğrafyası olduğuna dikkat çekiyor. Clot’un özenli anlatımında, Abbasilere dair önemli ayrıntılar da yer alıyor.

İlhami Durmuş – İskitler (2007)

İSKİTLER, İlhami Durmuş, Kaynak Yayınları, tarih, 207 sayfa

İlhami Durmuş’un ‘İskitler’i, atlı bir bozkır kavmi olan bu topluluğun tarihte oynadığı role, muhtelif kaynaklardaki izlerine, yayıldığı coğrafik alana, kimliğine ve siyasî tarihine odaklanıyor. Durmuş’un çalışması, kapsamlı olması yönüyle, konuyla ilgilenenler için kaynak kitap olma niteliğinde. Özellikle, yazarın çalışmasını konu hakkındaki yazılara, arkeolojik kaynaklara ve araştırmalara dayandırmış olmasının da, kitabın yetkinliğini oluşturan en önemli unsur olduğunu belirtmekte fayda var. İskitler göçer oldukları için, kendilerine dair en yetkin bilgiler, “Kurgan” adını verdikleri mezarlarından edinildi. Kitap, şu ana karar mezarlardan edinilmiş bilgileri ayrıntılarıyla okuyucuya sunuyor.