Tarih – Sayfa 256

Mehmet Naim Turfan – Jön Türklerin Yükselişi (2013)

JÖN TÜRKLERİN YÜKSELİŞİ, Mehmet Naim Turfan, çeviren: Mehmet Moralı, Alfa Yayınları, tarih, 622 sayfa

Mehmet Naim Turfan bu çalışmasında, Osmanlı’ın imparatorluktan ulusa geçiş döneminde askeri geleneğin izini sürüyor ve eski ile yeni arasındaki mücadelenin damgasını vurduğu bu dönemde Jön Türklerin konumunu ayrıntıcı bir bakışla irdeliyor. Çalışmasında, Meşrutiyet döneminin siyasetini kapsamlı bir şekilde inceleyen ve Jön Türk partilerine üye olan ordu subaylarının yalnızca sivil politikacılar tarafından yönlendirilmediğini ortaya koyan Turfan, aşırı derecede karmaşık olan bu yılların siyasetini, Osmanlı imparatorluğunda askeri geleneği ve askeri geleneğin Jön Türkler üzerindeki etkisini çok boyutlu bir bakışla çözümlüyor.

Celilê Celil – Kürt Aydınlanması (2013)

KÜRT AYDINLANMASI, Celilê Celil, çeviren: Arif Karabağ, Avesta Yayınları, tarih, 168 sayfa

Tarihçi Celilê Celil ‘Kürt Aydınlanması’nda, 19. yüzyıl sonu ile 20. yüzyılın başlarında büyük bir ivme kazanan Kürt milli hareketinin gelişimini inceliyor. Zengin bir arşiv çalışmasına dayanan Celil, o dönem Kürt hareketinin önde gelen isimlerinden Abdulrezak Bedirhan’ın siyasi çalışmalarını, Kürt hareketinin o dönemde oluşturduğu belli başlı kurumları ve 1914 Bitlis İsyanı’na sebep olan koşulları araştırıyor. Celil bunu yaparken, ilk Kürt örgütleri olan Kürt Teavün ve Terakki Cemiyeti, Hêvi ve Gehandini ile bu dönemde varlık gösteren yayın organları olan Kürdistan, Kurd ve Roji Kurd’un çalışmalarını da yakından izliyor.

Lynn E. Roller – Ana Tanrıçanın İzinde (2013)

ANA TANRIÇANIN İZİNDE, Lynn E. Roller, çeviren: Betül Avunç, Alfa Yayınları, tarih, 438 sayfa

Tarih profesörü Lynn E. Roller ‘Ana Tanrıçanın İzinde’de, eski Akdeniz dünyasının dinsel yaşamındaki en ilginç kişiliklerden olan Ana Tanrıça Cybele, Yunanca ismiyle Kybele’nin kimliğini ve özyapısını araştırıyor. Ana Tanrıça tapımının gelişimini, Tanrıçaya doğrudan “Ana” diye ilk seslenen Phrygialıları ele alarak başlayan Roller, Tanrıça’nın Anadolu’dan Yunanistan’a geçişini, buradan Roma’ya nakledilişini ve yayılırken gösterdiği değişiklikleri ayrıntılı bir şekilde ortaya koyuyor. Yazar, Tanrıça’nın nitelikli bir kronolojisini sunduğu gibi, “Ana Tanrıça” kültünün eski toplumlardaki anlam ve önemini de sorguluyor.

Cemil Koçak – Rejim Krizi (2013)

REJİM KRİZİ, Cemil Koçak, İletişim Yayınları, tarih, 608 sayfa

Cemil Koçak, ‘Türkiye’de İki Partili Siyasi Sistemin Kuruluş Yılları’ serisinin üçüncü cildi olan ‘Rejim Krizi’nde, bir yıllık dönemi gözden geçirerek, 1946 seçiminin ardından 1947 yılı yazına kadar geçen sürede iktidar ve muhalefetin çalışmalarına odaklanıyor. Koçak bu dönemi, DP’nin kuruluşundan beri izlenen siyasi anlaşmazlıklar ve çatışmaların “rejim krizi”ne dönüştüğü dönem olarak tanımlıyor. Bu ciltte, Recep Peker hükümetinin kuruluşu, Türk-Sovyet notaları, DP kongresinde yaşananlar, iktidarın sola yönelik cadı avı, Türk-Amerikan yakınlaşması ve 1940’ların ikinci yarısındaki sosyal politikalar gibi konular tartışılıyor.

İsmail E. Erünsal – Osmanlılarda Sahaflık ve Sahaflar (2013)

OSMANLILARDA SAHAFLIK VE SAHAFLAR, İsmail E. Erünsal, Timaş Yayınları, tarih, 581 sayfa

İsmail E. Erünsal, nitelikli çalışması ‘Osmanlılarda Sahaflık ve Sahaflar’da, Osmanlı kültüründe sahaflığın dört yüzyıllık tarihini kapsamlı bir bakışla ortaya koyuyor. Kitapta, İstanbul’da ve imparatorluğun diğer bölgelerinde kitap ticareti ve sahaflar; Osmanlı’da sahaflar çarşısı ve dükkanlarının kültür hayatına etkileri; sahaf dükkanlarındaki kitaplar; sahafların faaliyetleriyle ilgili düzenlemeler; sahafların ekonomik durumları ve sahaflara gelen kitapların nereden ve kimlerden geldiği gibi ilgi çekici konular yer alıyor. Çalışmanın diğer bir özgünlüğü de, konu hakkında çok sayıda arşiv belgesine yer vermesi.

Christoph Wilhelm Lüdeke – Türklerde Din ve Devlet Yönetimi (2013)

TÜRKLERDE DİN VE DEVLET YÖNETİMİ, Christoph Wilhelm Lüdeke, çeviren: Türkis Noyan, Kitap Yayınevi, seyahatname, 231 sayfa

Christoph Wilhelm Lüdeke, İzmir’deki Protestan cemaatinin din görevlisi olarak seçilmiş ve uzun bir yolculuktan sonra 1759 Nisan’ında kente varmıştı. Görev yaptığı süre zarfında İstanbul’da da bulunan Lüdeke, Türk kültürünü yakından izleme fırsatı bulmuş ve bunları elimizdeki seyahatnamede bir araya getirmiş. Seyahatnamede, Türkiye’de yaşayanların dinleri ve din özgürlüğü, Türkiye’deki Avrupalılar, Türkiye’de Hıristiyanlığın durumu, Hıristiyan mezhepleri, Rum ve Ermeni kiliselerinin dini uygulayış biçimleri, Müslüman tarikatları, Türklerde eğitim, Türklerde ev ve aile yaşamı gibi pek çok ilgi çekici değerlendirme bulunuyor.

İlyaz Bingül – Osmanlı’da Kahvehane ve Toplumsal Hayat Mekânları (2013)

OSMANLI’DA KAHVEHANE VE TOPLUMSAL HAYAT MEKÂNLARI, İlyaz Bingül, Gram Yayınları, tarih, 295 sayfa

İlyaz Bingül ‘Osmanlı’da Kahvehane ve Toplumsal Hayat Mekânları’nda, Osmanlı’nın sosyal, kültürel dünyasının renkli bir alanından detaylar sunuyor. Kitapta, İstanbul’da ilk kahvehaneler, kahvenin Osmanlı dünyasındaki anlamı, kahve tüketim ritüelleri, kahve ticareti rotaları, bir cinsellik mekanı olarak kahvehaneler, kahvehanelerde sunulan içecekler, kahvehanelerde Karagöz ve Meddah oyunları gibi kimi eğlence unsurları, bir kadınlar kahvehanesi olarak hamamın sosyal ve toplumsal işlevleri gibi pek çok ilgi çekici ayrıntı ele alınıyor. Kitap, hem akademik derinliği hem de rahat okunabilir üslubuyla öne çıkıyor diyebiliriz.

Mehmet Ali Okar – Osmanlı Balkanları’nın Son On Yılı (2013)

OSMANLI BALKANLARI’NIN SON ON YILI, Mehmet Ali Okar, hazırlayan: Ahmet Mesut Okar, İş Kültür Yayınları, anı, 292 sayfa

Mehmet Ali Okar, İttihad ve Terakki Komitesi üyeliği yapmış, Padişah II. Abdülhamid’e isyan etmiş, Balkan Harbi’ne katılmış, daha sonra Ayastefanos Tayyare İstasyonu kumandanlığı yapmış ve Atatürk döneminde de milletvekili olmuş bir isim. Okar’ın anılarını sunan bu kitap, Balkan Savaşı’na dair önemli bir tarihi vesika. Anılar 1902’de teğmen olarak Balkanlar’da görev yapmaya başladığı zamanlardan 1912’deki Batı Rumeli bozgununa kadarki süreci kapsıyor. Yazar, Osmanlı tarihinin önemli bir kırılma noktası olan bu savaşta tanık olduklarının yanı sıra, halkın yaşayışı ve askerle ilişkileri konusunda da önemli ayrıntılar sunuyor.

Halil İnalcık – Osmanlı ve Modern Türkiye (2013)

OSMANLI VE MODERN TÜRKİYE, Halil İnalcık, Timaş Yayınları, tarih, 328 sayfa

Halil İnalcık’ın daha önce farklı yerlerde yayınlanmış eldeki makaleleri, tarihçinin Osmanlı dünyasını ve modern Türkiye’yi farklı perspektiflerden ele aldığı araştırmalarını sunuyor. Kitabın ilk bölümünde, Osmanlı toplum yapısının evrimi, devlet teşkilatında kul sistemi, Osmanlı’da tahrir sistemi, Osmanlı’da para ve ekonomi, İslam devlet düzeninde vakıf hizmetleri konuları ele alınıyor. İnalcık devamında da, yakın tarihte Atatürk ve Atatürkçülüğün üstlendiği merkezi rolü, Avrupa ve Türkiye arasındaki ilişkileri, Ziya Gökalp’in Türkiye düşüncesine etkilerini ve Annales Ekolü’nün Türkiye tarihçiliğine yansımalarını irdeliyor.

Necdet Öztürk ve Murat Yıldız – Osmanlı Tarihçileri (2013)

OSMANLI TARİHÇİLERİ, Necdet Öztürk ve Murat Yıldız, Bilge Kültür Sanat Yayınları, tarih, 448 sayfa

Necdet Öztürk ve Murat Yıldız kapsamlı çalışmalarında, 15. yüzyıldan 19. yüzyıla, Ahmedî’den Ahmed Refik’e Osmanlı’nın belli başlı tarihçilerini konu ediniyor ve bunu, kapsamlı bir bibliyografya ile zenginleştiriyor. Çalışmalarına, başlangıçtan sonuna kadar Osmanlı tarihçiliğini ana hatlarıyla irdeleyerek başlayan yazarlar, ardından her yüzyılın öne çıkan tarihçilerini ve dönemin tarihçilik anlayışlarını değerlendiriyor. 18. ve 19. yüzyıllar, resmi tarihçiliğin hüküm sürdüğü yüzyıllar olarak bilinir. Öztürk ve Yıldız’ın öne çıkan tezi ise, bu dönemde gayriresmi tarihçi sayılarının resmi tarihçilerden fazla olduğu şeklinde.