Dipnotski

Richard T. Kelly – Sean Penn (2007)

SEAN PENN: HAYATI VE ZAMANLARI, Richard T. Kelly, çeviren: Sabri Kaliç, Stüdyo İmge Yayınları, biyografi, 512 sayfa

Richard T. Kelly, ‘Sean Penn’ kitabını bir “sözel biyografi” olarak tanımlıyor. Yani kitap, Amerikan sinemasının ünlü bir yönetmen ve oyuncusunun anlatımlarıyla hazırlandı. Bu kitap için, son dönemde Türkiye’de de kendince okur kitlesi edinen biyografik eserlerin iyi bir örneğidir denebilir. Kelly, Penn’in biyografisini vermeye çalışırken, sadece oyuncunun kişisel anlatımlarıyla sınırlı kalmak yerine, eleştirmenlerin ve yakın çevresinin Penn’e dair anlatımlarına da olabildiğince başvuruyor. Dolayısıyla eser, Penn’in ailesinden kişisel dünyasına; oyunculuk anlayışından muhalif tavrına kadar çok sayıda ayrıntıya uzanıyor.

Jack London – Uzak Bir Ülkede (2007)

UZAK BİR ÜLKEDE, Jack London, çeviren: Ayten Maden, Zigana Yayınları, öykü, 103 sayfa

‘Uzak Bir Ülke’de, Jack London’ın, ‘Mapuhi’nin Evi’, ‘Demetrios Contos’ ve kitaba adını veren üç öyküsü yer alıyor. Bilindiği gibi London’ın eserlerindeki temel izlek, ilkel içgüdüdür. Gerçekçi bir üslupla kaleme aldığı eserlerinin çoğu, kaba gücün insan hayatında aniden ortaya çıkan yönüne atıfta bulunur. Bu durum, yazarın bu üç öyküsü için de geçerlidir denebilir. Özellikle kitaba adını veren öyküde, bir katil olarak karşımıza çıkacak olan Percy Cuthfert karakterinin başından geçenler, bu ilkel içgüdünün bireyi savuracağı noktayı göstermesi açısından öneme haiz. Bu üç öykü, en çok romanlarıyla bildiğimiz London’ın öykü evrenini keşfetmek açısından iyi bir fırsat.

Mehmed Emin Efendi – İstanbul’dan Asya’yı Vusta’ya Seyahat (2007)

İSTANBUL’DAN ASYA-YI VUSTA’YA SEYAHAT, Mehmed Emin Efendi, hazırlayan: A. Muhibbe Darga, Everest Yayınları, gezi, 261 sayfa

Mehmet Emin Bey, zamanında II. Abdülhamit’in özel kalem müdürlüğünü yapmış bir isim. Yazarın bu seyahatnamesi de, Tercüman-ı Hakikat gazetesinde tefrika edilmişti. Seyahatname, İstanbul’dan Türkistan ve Orta Asya’ya yapılan bir geziyi kapsıyor. Burada Türkistan ve Orta Asya Türklerinin yaşadıkları coğrafik ortamları ile askeri, politik, ekonomik ve sosyal durumlarına dair anlatımlar yer alıyor. Bunun yanında, seyahatnamede bir aşk öyküsünün yer aldığını da belirtelim. Bu da, Orta Asya’da müzisyen Niyazi ile Han kızı Mehtap arasındaki trajik aşk hikâyesidir. Seyahatname, Türkiye gezi edebiyatının önemli klasiklerinden.

Alexander Trocchi – Genç Âdem (2007)

GENÇ ÂDEM, Alexander Trocchi, çeviren: Algan Sezgintüredi, Versus Kitap, roman, 118 sayfa

Alexander Trocchi’nin ilk romanı olan ‘Genç Âdem’, 2003 yılında başrollerini Ewan McGregor ve Tilda Swandon’un paylaştığı aynı adlı bir filmle sinemaya uyarlanmıştı. İngiltere’de geçen roman, temelde, kahramanı Joe’nun yaşadığı ahlaki çöküşü hikâye ediyor. Joe’nun hayatı, günün birinde, Clyde Nehri’nde bir kadın cesedi bulmasıyla adeta kâbusa dönüşmeye başlar. Zira nehirde çalışan bir adamın karısı olan bu kadın, zamanında Joe ile ilişkiye girmiştir. Bu ölüme tanık olan Joe ise, düştüğü ahlaki buhran esnasında, “Ben olsaydım ne yapardım?” diye düşünmeye başlar. Kahramanımızın hayatını karmaşaya dönüştüren bu ahlaki ikilem, romanın da asıl gerilim unsurunu oluşturuyor.

Arif Keskiner – Yine mi Çiçek (2007)

YİNE Mİ ÇİÇEK, Arif Keskiner, Doğan Kitap, anı, 315 sayfa

Arif Keskiner, ilk baskısı 2003’te yapılan ‘Yine mi Çiçek’te, sinema, basın, sahne ve edebiyat dünyasının bilinen isimlerinin, meşhur oldukları bu işler dışında, onların sevinçlerine ve hüzünlerine, yer veriyor. Keskiner’in anıları, bu ünlü simaların özel hikâyelerine yer verirken, okuyucuyu sinema yönetmenliği, fotoroman yöneticiliği, figüranlık, yapımcılık, senaryo yazımı ve oyuncu keşfi gibi konularda da bir gezintiye çıkarıyor. Keskiner, hem Türk sinemasına, hem de TRT’yle başladığı televizyon camiasına önemli katkılar sundu. Yazarın, yer olarak meşhur mekânı Çiçek Bar’da geçen ve güçlü bir üslupla aktardığı anılar, bu dünyaya dair renkli ayrıntıları sunmalarıyla ilgiye değer.

Feryal Orhon Basık – Dünden Kalan Heyecanlar (2007)

DÜNDEN KALAN HEYECANLAR, Feryal Orhon Basık, Galata Yayınları, öykü, 158 sayfa

Feryal Orhon Basık, İstanbul Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi eski dekanı. Bunun yanında Basık, öyküleriyle de edebiyat dünyasının aşina olduğu bir isim. Zira kendisi, daha önce öykülerini ‘Küçük Ahşap Ev’ isimli kitabında toplamıştı. Yazarın bu ilk kitabında okuru karşılayan, eski İstanbul’a duyulan özlemin, ‘Dünden Kalan Heyecanlar’ın da başlıca dokusunu oluşturduğunu söylemek lazım. İstanbul’un Fenerbahçe, Florya ve daha nice semtlerinde denizde yüzülebilen zamanlar, eski İstanbul insanlarının nezaketi ve samimiyeti, o zamanın uçak şirketi PAN AM gibi dönemin simgeleri, öykülerde karşımıza çıkan birkaç ayrıntı. Kitap, kaybedilmiş bir zamanı anımsama çabası olarak da düşünülebilir.

Jürgen Todenhöfer – Andy ve Merve (2007)

ANDY VE MERVE, Jürgen Todenhöfer, çeviren: Firdevs Berzeş, Erko Yayıncılık, siyaset, 194 sayfa

Irak Savaşı, bilindiği gibi, beraberinde inanılmaz facialar getirdi. Uzun zamandır süren savaşa dönüp bakıldığında, binlerce insanın hayatını kaybettiği bu trajedinin, geçen zamanla beraber azalmak yerine, gün geçtikçe şiddetlendiği görülür. İşte Jürgen Todenhöfer’in çalışması, bu büyük trajediye kurban gitmiş, biri Iraklı, diğeri de Amerikalı iki genci anlatıyor. Irak Savaşı’nın başladığı ilk günlerde, Bağdat’ın fakir bir semtinde yaşayan on iki yaşındaki Merve’nin, saldırılar esnasında iki bacağı kopmuş, Floridalı bir öğrenci olan on yedi yaşındaki Andrew ise, yine aynı gün, yani 7 Nisan’da misket bombası saldırısıyla hayatını kaybetmişti.

Hasan Celal Güzel – Kuzey Irak (2007)

KUZEY IRAK, Hasan Celal Güzel, Timaş Yayınları, siyaset, 185 sayfa

Turgut Özal’a yakın isimlerden biri olan Hasan Celal Güzel’in ‘Kuzey Irak’ isimli bu kitabı, Kuzey Irak’ın Türkiye için ‘hassasiyetini’ vurgulamayı amaçlıyor. Türkiye Cumhuriyeti’nde çıkan ilk isyanlar, 1960-1980 döneminin ayrılıkçı örgütleri ve 1983’ten sonraki süreçte önemli bir güç olan PKK, kitapta yer alan birkaç konu. “Türkiye’de derin Barzani var” diyerek kuşkusuz tümüyle kendine has bir tespit yapan Güzel, Barzani’nin Nakşibendi Şeyhi’nin soyundan geldiğini ve bu nedenle de Türkiyeli Kürtleri kendisine bağladığını savunuyor. Turgut Özal’ın Kürt sorunu konusundaki projesi ile bu konuda neler yapmak istediği, Güzel’in kitabında dikkat çeken konulardan bir diğeri.

V. S. Naipaul – Yarım Hayat (2007)

YARIM HAYAT, V. S. Naipaul, çeviren: Begüm Kovulmaz, Yapı Kredi Yayınları, roman, 187 sayfa

Büyük ustalardan Naipaul’un ‘Yarım Hayat’ı, merkeze aldığı, başkahramanı Willie Chandran’ın kişisel arayış hikâyesiyle ilgi çekiyor. Hindistan’da, kötü bir evlilikten doğan Chandran, kendi kaderini çizmek, önyargıların baskısından kurtulmak için yolculuğa çıkar. Fakat bu yolculuk, asıl olarak, kendisinden kaçmasından başka bir şey değildir. Çünkü yolculukta açığa çıkarılan başlıca giz, tamı tamına bu olacaktır. Chandran’ın doğduğu yerden, ailesinden ayrılarak oldukça uzaklara, İngiltere’ye, ardından da Afrika’ya uzanan bu yolculuğu, kendisini, küçümsediği ailesini ve ülkesini tanıması ve anlayabilmesi için yepyeni bir fırsat olacaktır.

Ian Stewart – Genç Matematikçiye Mektuplar (2007)

GENÇ MATEMATİKÇİYE MEKTUPLAR, Ian Stewart, çeviren: Zeynep Ertan, Profil Yayınları, bilim, 176 sayfa

Ian Stewart, Warwick Üniversitesi’nde matematik profesörü ve yine aynı üniversitedeki Matematik Bilinçlilik Merkezi’nin de yöneticisi. Kendisinin bu kitabı, matematikte öğrenim görmek ve bu alanda kariyer yapmayı planlayan gençlerin kararını etkilemeyi amaçlayan mektuplardan oluşuyor. Kitaptaki mektuplar Meg isimli bir karaktere yazılmış olup, Meg’in kariyerini liseden başlayarak üniversitede kadrolu bir göreve gelene kadar kronolojik sırayla takip ediyor. Mektuplarda temel mesleki kararlardan, profesyonel matematikçilerin iş felsefesine kadar değişen çeşitli konular ele alınıyor. Kitap bu yönüyle, gençlere dikkate değer önerilerde bulunuyor diyebiliriz.