2012 – Sayfa 9 – Dipnotski

Stephen Jay Gould – Fırtınadaki Kirpi (2012)

FIRTINADAKİ KİRPİ, Stephen Jay Gould, çeviren: Ebru Kılıç, Versus Kitap, bilim, 324 sayfa

Stephen Jay Gould elimizdeki nitelikli çalışmasında, uzmanı olduğu evrim kuramı, jeoloji, biyolojik belirlenimcilik ve sosyobiyoloji gibi alanlarda yazılmış kitaplara odaklanarak konuya dair yürütülen tartışmalara katkıda bulunuyor. Çalışmanın evrimli ilgili ilk bölümünde, Darwinci kuramı şekillendirmeye devam eden görüşleri tartışan Gould, insan doğasına dair başlıca Kartezyen değerlendirmeyi, biyolojik belirlenimcilik kuramını ve bunun siyasi, entelektüel sonuçlarını inceliyor. Gould devamında ise, hayatın olumsallığıyla boğuşmuş dört biyologun, McClintock, Just, Hutchinson ve Thomas’ın hayatını ve eserlerini ele alıyor.

Zeki Paşa’nın Balkan Savaşı Hatıratı (2012)

ZEKİ PAŞA’NIN BALKAN SAVAŞI HATIRATI, çeviren: Sema Demirtaş, Alfa Yayınları, anı, 136 sayfa

Elimizdeki kitap, 1912 yılı başlarında 2. Ordu Müfettiş Vekâleti’ne atanan ve daha sonra Vardar Ordusu Komutanlığı ile Balkan Savaşı’na katılan korgeneral Zeki Kılıç-Kolaçoğlu’nun anılarından oluşuyor. Balkan Savaşları’nda orduyu komuta etmek gibi önemli bir görev üstlenmiş Zeki Paşa anılarında, Kumanova Meydan Muharebesi’ni, Pirlepe bölgesinde yaşanan olayları, Manastır Meydan Muharebesi’ni ve Kuzey Yunanistan’da Yanya’nın düşüşünü anlatıyor.

Arsen Yarman – Ermeni Yazılı Kültürü (2012)

ERMENİ YAZILI KÜLTÜRÜ, Arsen Yarman, Türkiye Ermenileri Patrikliği Yayınları, inceleme, 366 sayfa

Ermeni matbaacılığının 500. yıldönümü ile Surp Pırgiç Ermeni Hastanesi’nin 180. kuruluş yıldönümü vesilesiyle hazırlanan elimizdeki çalışma, Ermeni yazılı kültürünü harf, papirüs, elyazması, salnâmeler ve modern matbaacılık tekniği ürünleri üzerinden izliyor. Salnâme ve Osmanlı’da salnâme geleneğini ele alarak çalışmasına başlayan Arsen Yarman, devamında da, Ermenilerce kutsal sayılan elyazması geleneği, modern baskı tekniklerinin Ermeni yazılı kültüründeki etkileri ve 18. yüzyıl ve II. Meşrutiyet zamanlarında İstanbul’daki Ermeni matbaacılığı gibi konuları aydınlatıyor, bu serüvene dair çok sayıda belgeyle çalışmasını zenginleştiriyor.

Bertell Ollman – Yabancılaşma (2012)

YABANCILAŞMA, Bertell Ollman, çeviren: Ayşegül Kars, Yordam Kitap, inceleme, 430 sayfa

Bertell Ollman elimizdeki çalışmasında, Marx’ın yabancılaşma kuramına dair kapsamlı bir analiz sunuyor. Olmann, kitabına, Marx’ın genel felsefesini değerlendirerek başlıyor. Çalışmanın devamında ise, Marksizmin felsefi temelleri ve Marx’ın gerçekliğin bütününü nasıl gördüğü, Marx’ın insan doğası anlayışı, yabancılaşma kuramı ve yabancılaşmanın kapitalizmde nasıl bir şekle büründüğü gibi konular yer alıyor. Marx okumalarında sıklıkla karşılaşılan dil meselesine eğilmesiyle de önemli bir boşluğu dolduran Ollman, Marx’ın dili kullanımının gösterdiği yolun, bizi doğrudan bu dili oluşturan gerçeklik düşüncesine götürdüğünü söylüyor.

Sinan Özbek – Irkçılık (2012)

IRKÇILIK, Sinan Özbek, Notos Kitap, inceleme, 165 sayfa

Sinan Özbek elimizdeki nitelikli çalışmasında, tarihsel bir perspektifle ırkçılık sorununu irdeliyor. Özbek, Irk kavramı ve kuramları, Antik Yunan ve Mısır’da ırk konusu, Antisemitizm, ırkçılığın tarihsel ve ekonomik kökleri, ırkçılığın ekonomi politiği, ırkçılık ve heterofobi, ırkçılık ve cinsiyetçilik, kadın ve ırkçılık, ırkçılık ve milliyetçilik ve kültürler arasındaki farklılığa dayanarak temellendirilen “yeni ırkçılık” gibi muhtelif konulara odaklanırken, Robert Bernasconi, Michel Foucault, Frantz Fanon, Claude Lévi-Straus ve Immanuel Wallerstein gibi, alana katkıda bulunmuş isimlerin düşüncelerini de tartışıyor.

Murat Çulcu – “Gelecek Yıl Kudüs’te” (2012)

“GELECEK YIL KUDÜS’TE”, Murat Çulcu, E Yayınları, tarih, 278 sayfa

Murat Çulcu, adını bir Musevi ilahisinden alan elimizdeki kitabında, Siyonizm’in 1895-1922 yıllarını kapsayan ilk dönemine odaklanıyor. Çulcu kitabına, Theodore Herzl, Yehuda Alkalay, Kalischer Hirsch, Moses Hess ve Leon Pinsker gibi Siyonizm’in öncülerini ve çalışmalarını anlatarak başlıyor. Çalışmanın devamında da Uluslararası Siyonist Tekilatı, Kaiser Wilhelm ve Theodore Herzl’in Filistin’e yaptığı ziyaretler, Filistin’e Yahudi göçleri, Balfour deklarasyonunun ilanı, Filistin’de savaş sürecinin başlaması, Filistin’de İngilizlerin koruması altındaki manda yönetimi ve Siyonist-Arap işbirliği gibi konular ele alınıyor.

Daniele Ganser – NATO’nun Gizli Orduları (2012)

NATO’NUN GİZLİ ORDULARI, Daniele Ganser, çeviren: Gülşah Karadağ, Grifin Yayınları, siyaset, 496 sayfa

Daniele Ganser ‘NATO’nun Gizli Orduları’nda, 2. Dünya Savaşı’ndan sonra gerçekleşen Gladio operasyonları ile Avrupa’daki devlet terörünü aydınlatıyor. NATO ve Soğuk Savaş’ın kirli yüzünü İtalya, İngiltere, Fransa, Portekiz, İspanya, Belçika, Hollanda, Danimarka, Norveç ve Almanya gibi ülkeler üzerinden izleyen yazar, araştırmasına Türkiye’yi de dahil ediyor. Türkiye’deki gizli ordunun, Batı Avrupa’daki diğer tüm gölge ordulardan daha zorba bir tarihe sahip olduğunu ve bu ordunun etnik Türk milliyetçi hareketiyle sıkı sıkıya bağlantılı olduğunu söyleyen Ganser, 1 Mayıs 1977 katliamı ile “faili meçhul” cinayetlerin izini sürüyor.

Andrew Heywood – Siyasetin Temel Kavramları (2012)

SİYASETİN TEMEL KAVRAMLARI, Andrew Heywood, çeviren: Hayrettin Özler, Adres Yayınları, siyaset, 383 sayfa

Hazırladığı siyaset bilimi ders kitaplarıyla bilinen Andrew Heywood buradaki çalışmasında, siyasal tahlilde sıklıkla karşımıza çıkan, akıl yürütme sürecinin aslî adımlarından birini teşkil eden temel kavramları ele alıyor. Her kavramı iki bölümde tartışan Heywood, ilk bölümde kavrama dair tanımları ele alarak onun nerede ve nasıl tatbik edildiğine yer veriyor; ikinci bölümde de, sorgulanan kavramın siyasal anlayışı inşa etme konusundaki önemini araştırıyor. Temel kavramların yanı sıra, ideolojilerin, siyasal yaklaşımlar ve sistemlerin de irdelendiği çalışmanın, konuya dair kapsayıcı bir rehber olduğunu söyleyebiliriz.

Chris Guillebeau – Uyumsuzluk Sanatı (2012)

UYUMSUZLUK SANATI, Chris Guillebeau, çeviren: İlkay Sevgi, Varlık Yayınları, kişisel gelişim, 213 sayfa

Dünya turları yapan ve sıra dışı bir hayat yaşayan Chris Guillebeau ‘Uyumsuzluk Sanatı’nda, kalabalığa uymak yerine kendi aklını kullanmayı telkin ediyor. Guillebeau, herkesin dikkate değer bir hayata sahip olduğunu ve her insanın sırf bu nedenle kendi kurallarını koyması gerektiğini söylüyor. Yazar buradaki yazılarında, sıra dışı bir hayatın koşullarının nasıl yaratılacağını, modern dünyanın korkularını aşmayı, otoriteyle mücadele edip kazanma yöntemlerini, her alanda yeterliliğe ulaşmayı, yaratıcı ve tatmin edici serbest mesleklerin nasıl bulunacağını ve aykırı, iz bırakan yolculukların nasıl yapılacağını anlatıyor.

Ernesto L. Francalanci – Nesnelerin Estetiği (2012)

NESNELERİN ESTETİĞİ, Ernesto L. Francalanci, çeviren: Durdu Kundakçı, Dost Kitabevi, felsefe, 229 sayfa

İtalyan sanat tarihçisi Ernesto L. Francalanci, elimizdeki ilgi çekici çalışmasında, modern ve postmodern süreçlerle birlikte anlam ve işlev değiştiren ve mimari, fotoğraf, sinema ve edebiyat gibi farklı sanat dallarına konu olan nesneleri yeni bir estetik çerçeveyle değerlendiriyor. Kitabına, yaygın estetik kavrayışları sorgulayarak başlayan Francalanci, ardından kavramsal bir çerçeve oluşturmak amacıyla, estetik olanın özerkliğini, dijital nesnelerin metafiziğini, çok boyutlu bir gerçeklik olan “cyberspace” estetiği, estetik ve postmodernite ilişkisini, kent estetiğini ve estetikte mimariyi tartışıyor. Yazar çalışmasının devam eden bölümlerinde ise, sandalye, masa, kapı, pencere ve örtü gibi, maddi gündelik yaşantıyı inşa eden bildik nesneleri estetik bir bakışla yeniden yorumluyor.