Hamit Bozarslan – Türkiye Tarihi (2015)

Osmanlı’dan günümüze uzanan, eleştirel Türkiye tarihi okuması.

Hamit Bozarslan, tamı tamına on beş bölümden oluşan kapsamlı çalışmasında, Osmanlı’da emperyal mühendislikten Osmanlı’yı güçlü ve aynı zamanda dezavantajlı kılan dinamiklere,  Osmanlı sisteminin çöküşünden Tanzimat ile devleti yeniden örgütleme çalışmalarına ve Kemalist Türkiye’nin doğuşundan başlangıcından bugüne çoğulcu demokrasideki süreklilik ve kopuşları ve bunun gibi pek çok önemli konuyu tartışıyor.

  • Künye: Hamit Bozarslan – Türkiye Tarihi: İmparatorluktan Günümüze, çeviren: Işık Ergüden, İletişim Yayınları, tarih, 444 sayfa, 2015

Holger Feindel – İnternet Bağımlılığı (2019)

İnternet bağımlılığı korkunçtur.

Bunun en önemli nedeni de, ne zamandan itibaren “çok fazla” olduğuna dair bir sınır belirlemenin çok zor; hayır, zor da değil, imkânsız oluşudur.

Uzmanlar, haftada 30 ila 35 saat arası bilgisayar kullanımını artık “normal bir yaşamla” bağdaştırılamaz buluyorlar.

Okulla veya meslekle ilgisi olmayan 30 ila 35 saat. Yani boş vakitlerde internette geçirilen 30 ila 35 saat.

Meslek icabı internette geçirilen zaman, elbette bu süreye dahil değil.

İşte psikosomatik rahatsızlıklar uzmanı ve psikoterapist Holger Feindel, internet kullanımı ve internet bağımlılığı konusunda bu rehber kitabıyla karşımızda.

Yirmi yılı aşkın süredir bilgisayar ve internet bağımlılığından mustarip kişileri tedavi eden ve çeşitli medya organlarında konuyla ilgili eğitici yayınlara katılan Feindel, internet bağımlılığının ne olduğunu ayrıntılı bir şekilde açıklayarak kitabına başlıyor.

Çalışmanın devamında ise, internet bağımlısının karakteristik davranışları ele alınıyor; ebeveynler ile eğitmenlerin bir internet bağımlısına nasıl yardım edebileceği adım adım açıklanıyor.

  • Künye: Holger Feindel – İnternet Bağımlılığı: Bağımlılar ve Aileleri İçin El Kitabı, çeviren: Atilla Dirim, İletişim Yayınları, psikoloji, 187 sayfa, 2019

Dicle Akar, Matthias Bjørnlund ve Taner Akçam – Soykırımdan Kurtulanlar (2019)

Milletler Cemiyeti 1921 yılında, Ermeni Soykırımı’ndan hayatta kalan Ermeni kadın ve çocukların bulunması ve yeniden yaşama kazandırılmaları için Halep’te, Halep Kurtarma Evi olarak adlandırılan bir örgüt kurdu.

Kabul Evi veya Cemiyet Evi olarak da adlandırılan bu kurum, Milletler Cemiyeti ve Ermenilerin Danimarkalı Dostları adlı bir kuruluş tarafından birlikte yönetiliyordu.

Kurtarma Evi’ne gelen kadın ve çocuklar için özel defterler tutuldu.

Çocuk ve kadınlar hakkında tutulan toplam kayıt 1.700 civarındadır.

Hayatta kalmayı başaran bu insanlar, Osmanlı İmparatorluğu’nun hemen her bölgesinden ve çok farklı sosyal, politik ve ekonomik koşullardan gelmişlerdi ve her biri soykırım sırası ve sonrasında başlarından geçenleri anlatıyor.

İşte bu önemli çalışma, bu tutanaklardan seçilmiş 300 civarında kayda yer veriyor.

Kitabın yazarları da, kayıtlardan yaptıkları seçmelerin başına üç ayrı önsöz yazmış.

Bu kapsamlı önsözler, konunun anlaşılması için son derece önemli arka plan bilgileri sunuyor.

Dicle Akar, tüm kayıtların içerikleri hakkında genel bir döküm çıkarıyor ve istatistiki bilgiler veriyor.

Matthias Bjørnlund, Milletler Cemiyeti ve Danimarka Arşivleri başta olmak üzere, dönemin önemli yayınlarını da tarayarak Halep Yetimhanesi’nin hikâyesini yazıyor.

Taner Akçam ise, Osmanlı belgelerine dayanarak, soykırım sırasında yetimlere yönelik izlenen politikaların esaslarını açıklıyor.

  • Künye: Dicle Akar, Matthias Bjørnlund ve Taner Akçam – Soykırımdan Kurtulanlar: Halep Kurtarma Evi Yetimleri, İletişim Yayınları, tarih, 332 sayfa, 2019

Bayram Bozyel – Türbülans (2015)

HAK-PAR’ın da (Hak ve Özgürlükler Partisi) kurucuları arasında yer almış Bayram Bozyel’den, Kürt sorununun geçmişten bugüne gelişimine ve şu an sekteye uğramış olan, kendisinin de önemli roller üstlendiği “Çözüm Süreci”ne dair saptama ve değerlendirmeler.

Kitap, ayrışmak yerine, Kürt ve Türk birlikteliğiyle ortaya çıkacak bir geleceğin olanaklarını sorgulamakta ve bu yönüyle sorunun aşılması konusunda önemli perspektifler sunmakta.

  • Künye: Bayram Bozyel – Türbülans, İletişim Yayınları, siyaset, 389 sayfa, 2015

Matthew Kneale – Bir Ateistin İnanç Tarihçesi (2015)

Sıradan insanı Tanrı ya da Allah’a inanmaya iten sebepler nelerdir?

İnançlar nasıl evrim geçirdi?

Matthew Kneale, “İnsanoğlunun en büyük hayal ürünü projesi” dediği inançların izini sürüyor. İlkçağlardan günümüze, Ortadoğu’dan Güney Amerika’ya, Çin’den Hindistan’a, geniş bir zaman ve coğrafyada.

“Bu kitap dinsel kurumların tarihleriyle ilgilenmemektedir. Örgütsel güç mücadelelerini pek ilgi çekici bulmuyorum. Sıradan insanların neye inandıklarını öğrenmek istedim.” diyen Kneale,  dinsel jargondan olabildiğince uzak durarak, inançların neye evrildiğini bir teoloji sözlüğüne ihtiyaç duymayacak netlikte öğrenmek isteyen okurların bu ihtiyacına yetkin şekilde yanıt veriyor.

  • Künye: Matthew Kneale – Bir Ateistin İnanç Tarihçesi, çeviren: Şahika Tokel, İletişim Yayınları, din, 278 sayfa, 2015

Feyzan Erkip – Piyasa Yapmanın Yeni Yüzleri (2019)

 

Bu kısa ama çarpıcı inceleme, kent kültürü, kamusal alan, kamusal alanın tanımı ve kullanımı, tüketim ve kent ilişkisi konusunda önemli saptama ve değerlendirmeler barındırıyor.

Feyzan Erkip’in çalışmasını benzerlerinden ayıran başlıca yön ise, AVM’lerin kent hayatını olumsuz etkilediğini yinelemek yerine, AVM’lerin beraberinde getirdiği olumsuzluklarla birlikte AVM’lerin neden kabul gördüklerini çok yönlü bir şekilde sorgulaması.

AVM’lerin hangi ekonomi-politik dönüşümlerin sonucu ortaya çıktığını izleyen Erkip, örgütlü sermayenin kentsel tüketime etkilerini, bunun beraberinde getirdiği toplumsal ve ekonomik sorunları, bu süreçte fiziksel çevreye duyarlılığın azalışı ve artan sokak korkusu gibi olumsuzlukları ve bunun gibi dikkat çekici konuları tartışıyor.

Erkip bununla da yetinmeyerek, AVM’lerin insanlara neden cazip geldiğini, özellikle kadınlar, çocuklar ve yaşlılar düşünüldüğünde nasıl bir yaşam alanı ve kamusallık imkânı sağladığını da irdeliyor.

  • Künye: Feyzan Erkip – Piyasa Yapmanın Yeni Yüzleri: AVM’ler, Sokaklar, Kentler, İletişim Yayınları, sosyoloji, 182 sayfa, 2019

 

Harvey J. Kaye – İngiliz Marksist Tarihçiler (2009)

Wisconsin-Green Bay Üniversitesi Tarih ve Toplumsal Araştırma Merkezi’nin başkanı olan Harvey J. Kaye, nitelikli çalışması ‘İngiliz Marksist Tarihçiler’de, Christopher Hill, Eric J. Hobsbawm, Maurice Dobb, E. P. Thompson ve Rodney Hilton gibi, özgün kuramları ve yarattıkları gelenekle, 20. yüzyılda Marksist felsefeyi şekillendiren isimleri anlatıyor.

Bu aktörlerin, tarih alanında önemli kişisel katkılarda bulunmakla kalmadığını söyleyen Kaye, bunun yanı sıra, tarih ve sosyal kurama, hep birlikte kolektif bir katkıda bulunduklarını da vurguluyor.

İngiliz Marksist Tarihçiler’in, demokratik ve sosyalist bir tarih bilincinin oluşmasında gösterdikleri çabayı ortaya koyan Kaye, 20. yüzyıl Marksizm tarihine, İngiliz kültürel tarihinin bir dönemine, tarihçilerin ve tarihin nasıl çalıştığının araştırılmasına önemli bir katkıda bulunuyor.

  • Künye: Harvey J. Kaye – İngiliz Marksist Tarihçiler, çeviren: Arife Köse, İletişim Yayınları, siyaset, 336 sayfa

İrfan Özet – Fatih-Başakşehir (2019)

Türkiye’nin yeni egemen bloğu muhafazakârların kent ortamlarında hayata geçirdikleri habitus son yıllarda nasıl dönüşümler geçirdi?

İrfan Özet, muhafazakârlığın İstanbul’daki simgesel mekânları olan Fatih ve Başakşehir arasındaki uçurumu merkeze alarak bu soruya dikkat çekici yanıtlar veriyor.

1950 sonrası göç süreciyle birlikte gelişen habitusun, ana hatlarıyla kolektif dışlamanın öne çıkmadığı, dayanışmacı ve içermeci bir kamusal deneyime sahip olduğunu belirten Özet’e göre, bugün ise, egemen topluluklara özgü dışlayıcı eğilimlerin merkezîleştiğini söylüyor.

İşte bu çalışma da, 1950’den bugüne muhafazakârlığın geçirdiği olağanüstü dönüşümü bu iki mekân üzerinden, Weberyen “sosyal kapanma” ve Bourdieucü “habitus dönüşümü” kavramları bağlamında inceliyor.

  • Künye: İrfan Özet – Fatih-Başakşehir: Muhafazakâr Mahallede İktidar ve Dönüşen Habitus, İletişim Yayınları, sosyoloji, 357 sayfa, 2019

Ferhunde Özbay – Dünden Bugüne Aile, Kent ve Nüfus (2015)

Kadın emeği, aile, nüfus dinamikleri ve politikalarına dair pek çok çalışması bulunan Ferhunde Özbay’ın bütün bu alanlardaki üretimlerini ortaya koyan, şahane bir derleme.

Kitapta ele alınan kimi konular şöyle:

  • Kırsal kesimde toplumsal ve ekonomik yapı değişimlerinin aile işlevlerine yansıması,
  • Aile ve hane yapısı,
  • Türk modernleşmesi bağlamında toplumsal cinsiyet ve mekân,
  • İstanbul nüfusu ve göçler,
  • İstanbul’da 1950 sonrası nüfus dinamikleri,
  • Nüfus hareketleri ve devlet politikaları,
  • Gençliğe yönelik politikalar ve uygulamalar,
  • Cumhuriyet döneminde nüfus bilgisinde kuramsal ve yapısal ayrışma,
  • Türkiye’de demografik dönüşüm sürecinde cinsiyet ve sınıf…

Çalışma, 2015’te aramızdan ayrılan Özbay’ın külliyatına çok değerli bir katkı.

  • Künye: Ferhunde Özbay – Dünden Bugüne Aile, Kent ve Nüfus, İletişim Yayınları, sosyoloji, 352 sayfa, 2015

Terry Eagleton ve Matthew Beaumont – Eleştirmenin Görevi (2019)

Terry Eagleton ile Matthew Beaumont arasındaki bu keyifli ve aydınlatıcı söyleşi, farklı alanlarda üretmiş Eagleton’ın zengin düşünce dünyasına daha yakından bakmak için çok iyi bir fırsat.

Kitap, bir edebiyat eleştirmeni olduğu kadar siyasi bir figür de olagelmiş Eagleton’ın hayatının dönüm noktalarını ve düşüncelerinin gelişimini izliyor.

Fakat çalışma bununla sınırlı değil, aynı zamanda yeni sol, birey, toplum, politika, estetik, eleştiri, ideoloji, Marksizm, feminizm, teori, pratik, kültür, medeniyet, ölüm ve aşk gibi konular hakkında yetkin bir tartışma da barındırıyor.

“Eleştirmenin gerçek görevi geleceğe dairdir.” diyen Eagleton, eleştiri ile güncel siyasetin birbirinden neden ayrılamayacağını da burada kapsamlı şekilde tartışıyor.

  • Künye: Terry Eagleton ve Matthew Beaumont – Eleştirmenin Görevi: Eagleton ile Söyleşi, çeviren: Ümran Özbalcı, İletişim Yayınları, edebiyat inceleme, 352 sayfa, 2019