Ahmet Demirel – Salâhattin Köseoğlu’nun Milli Mücadele Hatıraları (2017)

Bir Osmanlı subayı olan Selâhattin Köseoğlu, Mütareke döneminde Anadolu’ya ilk geçenlerden olmuş, 3. Kolordu’nun Kumandanlığına getirilmiş ve Anadolu’da sürdürülen Milli Mücadele’ye büyük katkılarda bulunmuş isimlerden.

Köseoğlu bunun yanı sıra, Birinci Meclis’e Mersin milletvekili olarak katılmış ve mecliste önemli bir muhalif odak olan İkinci Grup’un kurucuları arasında yer almıştı.

İşte bu kitap, Köseoğlu’nun bir döneme ışık tutan tanıklığını sunuyor.

Kitapta,

  • 1919 Sivas Kongresi ve sonuçları,
  • Maraş ve Antep harekâtı,
  • Birinci Meclis’in kuruluşu ve buradaki siyasi çalışmalar,
  • Ve Birinci Meclis’te İkinci Grup nezdinde yürütülen muhalefet çalışmaları gibi konular yer alıyor.

Kitabın sonunda yer alan belgelerin, ilk kez yayımlandığını da ayrıca belirtelim.

  • Künye: Ahmet Demirel – İkinci Grup’un Kurucularından Salâhattin Köseoğlu’nun Milli Mücadele Hatıraları, İletişim Yayınları, anı, 440 sayfa

Rıza Yıldırım – Aleviliğin Doğuşu: Kızılbaş Sufiliğinin Toplumsal ve Siyasal Temelleri 1300-1501 (2017)

Alevi tarihi ve Aleviliğin inanç yapısı, ritüelleri ve toplumsal örgütlenmesi konularında pek çok çalışmaya imza atmış Rıza Yıldırım’dan, Kızılbaş-Aleviliğin doğuşuna dair önemli bir inceleme.

Kitap bir yönüyle 15. yüzyılın ortalarından itibaren Osmanlı düzeninden dışlanmaya başlayan Türkmenlerin ve onlara katılan az sayıdaki Kürt aşiretinin hikâyesi, diğer yönüyle de Osmanlı rejimiyle özdeşleşerek daralan ve katılaşan Sünni pratiğe karşı Hz. Ali ve Ehl-i Beyt merkezli muhalif bir İslam yorumunun alternatif bir dindarlık modeli olarak ortaya çıkışının hikâyesi olarak okunmalı.

Kitap özellikle, Osmanlı-Safevi siyasal rekabeti ve bu bağlamda Kızılbaş sufiliğinin ortaya çıkış ve yükselişinin toplumsal ve siyasal dinamikleri hakkında aydınlanmak için çok iyi bir fırsat sunuyor demeliyiz.

  • Künye: Rıza Yıldırım – Aleviliğin Doğuşu: Kızılbaş Sufiliğinin Toplumsal ve Siyasal Temelleri 1300-1501, çeviren: Barış Yıldırım, İletişim Yayınları, din, 400 sayfa

M. Esra Yıldırım – Yeni Bir Hayat Kurmak: Kadınlar Anlatıyor (2017)

“Kendi paramı kazanıyorum, kendim yiyorum, kendim içiyorum, kimseye verilecek hesabım yok. Ben bu topluma saygı duydum, bu toplum da bana saygı duymak zorunda.”

Bu ifadeler, babalığın ve erkekliğin baskısı altında, yürütemediği bir evliliği sürdürmektense tüm engellemelere rağmen boşanmayı tercih etmiş, bu kitap için görüşülen bir kadına ait.

Esra Yıldırım imzalı elimizdeki nitelikli çalışma, Türkiye’nin farklı illerinden kadınlarla yapılan görüşmelerle kotarılmış ve bu görüşmeler yoluyla boşanma deneyimlerinin kadınlar üzerindeki etkilerini ortaya koyuyor.

Kitapta,

  • Patriyarkanın kurumsallaştığı ve kendini yeniden ürettiği bir yer olarak “Yuva”,
  • Babalığın dokunulmazlığı,
  • Zoraki evlilik,
  • Bir kaçış planı olarak evlilik ve ihtiyaçtan evlilik,
  • İşsiz aile reisinin evdeki konumu,
  • Aile içi şiddet,
  • Babayla yüzleşme ve bir başarı öyküsü olarak boşanma,
  • Eşi boşanmaya ikna etmek ve çocukların desteğini almak gibi, Türkiyeli kadınların evlilik ve boşanma sürecinde yaşadıkları pek çok durum, kayıt altına alınıyor.

Künye: M. Esra Yıldırım – Yeni Bir Hayat Kurmak: Kadınlar Anlatıyor (Babalık, Evlilik ve Boşanma), İletişim Yayınları, sosyoloji, 159 sayfa

 

Richard Palmer Blackmur – Avrupa Romanı Üzerine On Bir Makale (2017)

Richard Palmer Blackmur’un 1964 yılında yayımlanan ‘Avrupa Romanı Üzerine On Bir Makale’, Yeni Eleştiri akımının seçkin örneklerinden.

Kitap, ağırlıklı olarak Rus romanını merkeze alarak Avrupa edebiyatına yön vermiş kimi büyük yapıtlara dair analizlerden oluşuyor.

Blackmur bu makalelerinde, Avrupa romanının görenekleri, mitleri ve dinlerin gizemini hangi yollarla çözmeye çalıştığı; insanlığın hakikatinin Avrupa romanında kendine nasıl yer bulduğu ve Avrupa romanının hayat ve sanat ilişkisini nasıl çözümlediği gibi soruların yanıtlarını arıyor.

Yazarın ele aldığı romanlar ise şöyle:

  • Lev Tolstoy’un ‘Anna Karenina’sı,
  • James Joyce’un ‘Ulysses’i,
  • Gustave Flaubert’in ‘Madame Bovary’si,
  • Thomas Mann’in’Büyülü Dağ’ı ve ‘Doktor Faustus’u,

Kitabın ikinci bölümünün ise, tümüyle Fyodor Dostoyevski’nin romanlarını merkeze aldığını, burada, yazarın ‘Suç ve Ceza’, ‘Budala’, ‘Cinler’ ve ‘Karamazov Kardeşler’ine dair kapsamlı incelemeler yapıldığını da ayrıca belirtelim.

Kitapta, Barış Özkul’un Yeni Eleştiri akımını ve Blackmur’u irdelediği, aydınlatıcı bir sunuş yazısı da yer alıyor.

  • Künye: Richard Palmer Blackmur – Avrupa Romanı Üzerine On Bir Makale, çeviren: Müge Günay, İletişim Yayınları, edebiyat inceleme, 319 sayfa

Raymond Williams – Kültür ve Toplum: 1780-1950 (2017)

Raymond Williams’ın ilk baskısı 1958’de yapılan ‘Kültür ve Toplum’u, kültürel çalışmalar disiplinini başlatmış öncü bir eser olarak kabul ediliyor.

Williams’ın buradaki temel tezi, kültür fikrinin ve bu sözcüğün genel modern kullanımlarının, İngiliz düşünce hayatına Sanayi Devrimi diye nitelenen dönemde girmiş olduğu şeklinde özetlenebilir.

Çalışma, bunun nasıl ve neden gerçekleştiğini gösterme ve kültür fikrinin izini günümüze kadar sürme çabasının ürünü.

Dolayısıyla kitap, 18. yüzyılın sonlarından itibaren İngiliz toplumunda yaşanan değişimlere düşünce ve duygu dünyasında verilen tepkilerin bir açıklaması ve yorumu olarak okunmalı.

Williams kültür fikrinin izini sürerken de Edmund Burke, Robert Southey ve Robert Owen’dan başlayarak John Stuart Mill, William Morris, Thomas Carlyle, Bernard Shaw, D. H. Lawrence, Oscar Wilde, T. S. Eliot ve George Orwell’a uzanıyor.

Kitap ayrıca, Marksizm ve kültür ilişkisini tartışmasıyla da önemli.

  • Künye: Raymond Williams – Kültür ve Toplum: 1780-1950, çeviren: Uygur Kocabaşoğlu, İletişim Yayınları, kültür, 501 sayfa

Guy Standing – Prekarya Bildirgesi: Hakların Kısılmasından Yurttaşlığa (2017)

Bilindiği gibi prekarya, sınırsız şekilde esnekleşmiş, sürekli değişen, başka bir deyişle düzenli olarak düzensiz işlerde çalışan kesimleri anlatan bir kavram.

Bu kesimi “çalışan yoksullar” veya “güvencesiz işçiler” olarak tanımlayanlar da var.

1975-2006 arasında Dünya Çalışma Örgütü’nde (ILO) çalışan ve 2013’ten beri Londra Üniversitesi Doğu ve Afrika Araştırmaları Okulu’nda (SOAS) öğretim üyesi olan Guy Standing ise, bu sınıfı “Yeni tehlikeli sınıf” olarak tanımlıyor.

Standing, daha önce yayımlanan ‘Prekarya’ adlı kitabında da, küreselleşme sürecinin yarattığı bir sonuç olan prekaryanın oluşumunu ve tabi olduğu sömürü mekanizmalarını kapsamlı bir şekilde tasvir etmişti.

Yazarın bir manifesto olarak okunabilecek elimizdeki çalışması ise, bir siyasi hareketin temeli olabilecek prekarya için gündem oluşturmayı ve yazarın daha önceki kitabına gelen tepkileri yanıtlamayı amaçlıyor.

Kitapta, ekonomik krizin prekarya üzerindeki sonuçları ve faydacı demokrasiye bir alternatif oluşturmak için neden bir Prekarya Bildirgesi’ne ihtiyaç duyulduğu tartışılıyor.

Kitabın ikinci bölümünde ise, Bildirge’ye temel oluşturabilecek yirmi dokuz madde sunuluyor.

Bu maddelerden bazıları ise şöyle:

  • Çalışmayı üretici ve yeniden üretici bir etkinlik olarak yeniden tanımlayın
  • İşçi istatistiklerini yeniden düzenleyin
  • İşe alma süreçlerini basitleştirin
  • Esnek emeği düzenleyin
  • Örgütlenme özgürlüğünü geliştirin
  • Mesleki toplulukları yeniden inşa edin
  • Sınıf temelli göç politikasını durdurun
  • Adil yargı hakkını herkese sağlayın
  • Yoksulluk tuzaklarını ve güvencesizlik tuzağını ortadan kaldırın
  • Sosyal yardım değerlendirme sistemlerini ateşe verin
  • Engellileri şeytanlaştırmaktan vazgeçin
  • İstihdama dayalı refaha hemen şimdi son verin!
  • Günlük kredileri ve öğrenim kredilerini düzenleyin
  • Finansal bilgi ve danışmanlık hakkını tesis edin
  • Eğitimi meta olmaktan çıkarın

Künye: Guy Standing – Prekarya Bildirgesi: Hakların Kısılmasından Yurttaşlığa, çeviren: Senem Demiralp ve Sercan Çınar, İletişim Yayınları, siyaset, 392 sayfa

Fikret Şenses – İktisada (Farklı Bir) Giriş (2017)

Fikret Şenses’in uzun yıllara dayanan öğretim üyeliği deneyimlerinden yola çıkarak hazırladığı, kapsamıyla dikkat çeken ve hem iktisat öğrencileri hem de genel olarak iktisada ilgi duyan okurlara ziyadesiyle hitap edecek bir iktisada giriş kitabı.

Kitap, yazarının, mevcut iktisat eğitiminin üç temel eksikliği olarak gördüğü iktisadi düşüncenin evrimi, kalkınma sorunu arka planında dünya ekonomisinin durumu ve Türkiye ekonomisinin bugüne kadar geçirdiği belli başlı aşamalar ile ülkenin mevcut ekonomik durumunu ele almasıyla, alandaki benzer çalışmalardan ayrılıyor diyebiliriz.

Kitapta,

  • Başlangıcından bugüne iktisadi düşüncenin geçirdiği aşamalar,
  • Gelir düzeylerine göre sınıflandırılmış ülke gruplarının kıyaslamalı temel göstergeleri,
  • Dünya ekonomisinde ve küreselleşme sürecinde son dönemde meydana gelen gelişmeler,
  • Tarihsel süreç içinde Türkiye ekonomisinin temel makro göstergelerindeki gelişmeler,
  • Ve giriş iktisadı konusunda sözel ve sayısal sorularla bunların yanıtları ele alınıyor.

Kitapta ayrıca, ulusal ve uluslararası basında çıkan bazı ekonomi haberleri eşliğinde de, kitap boyunca ele alınan iktisadi kavramlar gerçek yaşamdaki gelişmelerle ilişkilendiriliyor.

  • Künye: Fikret Şenses – İktisada (Farklı Bir) Giriş: Giriş İktisadı Öğrencileri ve İktisada İlgi Duyanlar İçin Yardımcı Kitap, İletişim Yayınları, iktisat, 632 sayfa

Bryan S. Turner – Klasik Sosyoloji (2014)

Bir sosyal bilimci açısından bakıldığında, klasikleri okumak düşünsel eğitimin önemli bir veçhesi.

Bu çalışma da, erken sosyolojinin gelişiminde kilit öneme sahip düşünürler ile 19. yüzyılın sonları ve 20. yüzyılın başlarında sosyolojik ve antropolojik araştırmalarda baskın olan kurumlar konusunda bir başucu kitabı.

  • Künye: Bryan S. Turner – Klasik Sosyoloji, çeviren: İdil Çetin, İletişim Yayınları

İlhan Tekeli ve Selim İlkin – İkinci Dünya Savaşı Türkiyesi, 3. Cilt (2014)

Fiilen savaşa girmemesine rağmen savaş ekonomisi koşulları içinde yaşamış dönemin Türkiye’sinde önemli ekonomik ve toplumsal dönüşümler, bu kitapta derinlemesine irdeleniyor.

Çiftçiyi topraklandırma yasası, sağlık alanında yapılan uygulamalar, sanayileşme programı ve vergi alanında yeni düzenlemeler, kitapta ele alınan o döneme özgü gelişmelerden birkaçı.

  • Künye: İlhan Tekeli ve Selim İlkin – İkinci Dünya Savaşı Türkiyesi, 3. Cilt, İletişim Yayınları

Tom Bottomore – Siyaset Sosyolojisi (2017)

Marksist sosyoloji alanına büyük katkılar sunmuş Tom Bottomore’dan, siyaset sosyolojisi alanında, halen güncelliğini koruyan bir kılavuz, tam bir klasik.

“Siyaset sosyolojisinin konusu, toplumsal bağlamı içinde iktidardır. Burada “iktidar”dan kastedilen, bir bireyin veya toplumsal bir grubun, gerekirse diğer bireylerin ve grupların çıkarlarına, hatta muhalefetine karşı bir eylem sürecini izleme yetisidir.” diyen Bottomore’un çalışması, siyasi iktidarın toplum içindeki örgütlenme dinamiklerini apaçık ortaya koymasıyla önemli.

Konuyu ele alırken, totalitarizm, milliyetçilik, devlet, toplum, vatandaşlık/yurttaşlık gibi alanın önemli kavramlarını da derinlemesine tartışan kitap, öğrencilerin yanı sıra, siyaset sosyolojisi hakkında bilgilenmek isteyen okurlara da ziyadesiyle hitap ediyor.

  • Künye: Tom Bottomore – Siyaset Sosyolojisi, çeviren: Erol Mutlu, İletişim Yayınları, siyaset, 192 sayfa