Kolektif – Camera Ottomana (2015)

Doğduktan kısa bir süre sonra Osmanlı’da büyük bir heyecanla karşılanan fotoğraf, imparatorluk açısından nasıl bir moderleşmeye işaret ediyordu?

Bu kitap, 1840-1914 arasında fotoğrafın bizdeki serüveninin eleştirel bir perspektifle inceliyor ve ayrıca, modernitenin fotoğraf aracılığıyla nasıl bir yayılım sağladığını aydınlatıyor.

  • Künye: Kolektif – Camera Ottomana: Osmanlı İmparatorluğu’nda Fotoğraf ve Modernite 1840-1914, derleyen: Edhem Eldem ve Zeynep Çelik, çeviren: Ayşen Gür, Koç Üniversitesi Yayınları

Murat Somer – Milada Dönüş (2015)

Kürt sorununun çözümünün önündeki tarihsel engel ve ikilemler neler?

Bu sorunun yanıtını aramak için Cumhuriyet’in kuruluşundan günümüze uzanan Murat Somer’e göre üç temel ikilemle boğuşup durmaktayız.

Bunlar da, ayrılıkçılık potansiyelinin bertaraf edilememesi, siyasi elitlerin işbirliği eksikliği ve toplumu ortaklaştıracak bir kimliğin yokluğu.

Ulus, millet, ulus-devlet ve devlet-ulus kavramlarını irdeleyerek çalışmasına başlayan Somer,

  • Osmanlı modernleşmesi, yeni Türkiye’nin kuruluşu bağlamında Kürt sorununun neden doğduğunu,
  • 1990’larda değişen bağlamı,
  • 2000’li yıllardaki açılımların neden yeterince başarılı olmadığını,
  • Ve Kürt sorununun çözümündeki düşünsel zaafları, zengin bir bakışla tartışıyor.

Yalnızca sosyal bilim veya siyaset bilimi alanlarında çalışanların değil, Türklerle Kürtlerin ne yöne gittiklerini merak eden herkesin ilgisini çekecek olan ‘Milada Dönüş’ün, 2015 Sedat Simavi Sosyal Bilimler Ödülü’nü kazandığını da belirtelim.

  • Künye: Murat Somer – Milada Dönüş, Koç Üniversitesi Yayınları

Kolektif – Türkiye Dünyanın Neresinde? (2015)

Türkiye’nin coğrafi konumu, siyasetçilerin kullanmayı pek sevdikleri bir cümle.

Bu nitelikli derleme ise, hem ülkede hâkim olan coğrafi kalıpları eleştirel bir jeopolitik yaklaşımla tartışıyor hem de farklı araçlarla jeopolitik dogma ve algıların nasıl üretildiğini gözler önüne seriyor.

Bunun yanı sıra, devlet, ordu, dış politika söylemleri, okul kitapları ile film ve roman gibi popüler kültür ürünlerinde coğrafi algı kalıplarının nasıl “jeopolitik dogma”lara dönüştüğünü gösteren çalışma, genel olarak askeri nedenler ve güvenlik endişeleriyle oluşan bu dogmaların, jeopolitik karşısında siyaseti nasıl sınırlandırdığını ortaya koyuyor.

  • Künye: Kolektif – Türkiye Dünyanın Neresinde?: Hayali Coğrafyalar ve Çarpışan Anlatılar, derleyen: Pınar Bilgin, Murat Yeşiltaş ve Sezgi Durgun, Koç Üniversitesi Yayınları

James Gleick – Zaman Yolculuğu (2018)

Zaman yolculuğu, insanlığın en büyük ütopyasıdır.

Ezelden beridir bilimden edebiyata pek çok alanın konusu olagelmesinin en büyük nedeni de budur.

Ünlü bilim yazarı James Gleick de, zamanda yolculuk sevdamızın peşine düşüyor ve bu ütopyanın sinemadan gündelik hayata, fizikten edebiyata uzanan yolculuğunu ayrıntılı bir bakışla ortaya koyuyor.

Gleick bununla da yetinmeyerek, okurlarını zamanın anlamı, bilinç, bellek, yaşam, ölüm, geçmiş, gelecek, şimdi, uzayzaman ve dördüncü boyut gibi ufkumuzu genişletecek konular üzerine de derinlemesine düşünüyor.

Geçmiş değiştirilebilir mi?

Peki, geçmişe gidip Hitler’i veya dünyanın başına bela olmuş başka bir diktatörü öldürmek ister miydiniz?

İşte bu kitap, bizi hem böylesi yakıcı sorularla hem de bu soruların olası yanıtlarıyla da karşı karşıya bırakmasıyla ilgi çekici.

  • Künye: James Gleick – Zaman Yolculuğu: Geçmiş, Şimdi ve Geleceğin Kısa Tarihi, çeviren: Aylin Onacak, Koç Üniversitesi Yayınları, bilim, 352 sayfa, 2018

Patricia Blessing – Moğol Fethinden Sonra Anadolu’nun Yeniden İnşası (2018)

Moğol fethinden sonra, Anadolu’da İslami mimari alanında büyük bir dönüşüm yaşandı.

Patricia Blessing’in elimizdeki dikkat çekici çalışması ise, hem yetkin bir tarih hem de nitelikli bir mimari incelemesi olarak söz konusu dönemdeki dönüşümleri geniş bir perspektifle inceliyor.

Blessing özellikle bu dönemde Konya, Sivas, Erzurum, Tokat, Amasya ve Ankara’da yapılmış camiler, medreseler ve kervansaraylar gibi anıtlar ekseninde fetihten sonraki yönetim değişimleri, nüfus hareketleri ve kültürel dönüşümlerin mimaride ne gibi izler bıraktığını açıklığa kavuşturuyor.

Çok zengin kaynaklardan beslenmesiyle de önem arz eden Blessing’in incelemesi, Ortaçağ Anadolu’sunun İslami mimarisinin sağlam bir fotoğrafını çekiyor.

  • Künye: Patricia Blessing – Moğol Fethinden Sonra Anadolu’nun Yeniden İnşası: Rum Diyarında İslami Mimari, 1240-1330, çeviren: Merve Özkılıç, Koç Üniversitesi Yayınları, tarih, 296 sayfa, 2018

Michael Fischer ve George Marcus – Kültürel Eleştiri Olarak Antropoloji (2018)

İlk baskısı 1986’da yapılmış bu önemli çalışma, geçmiş antropoloji çalışmalarının tarihsel bir eleştirisi ekseninde antropolojinin güncel durumunu netleştiriyor.

Bu analizi yaparken, kültürel antropolojiye başvuran, kitabın yazarları Michael Fischer ve George Marcus, antropoloji disiplininin geçmişte kaydettiği başarıları, karşı karşıya bulunduğu sorunları ve gelecekte nasıl bir yön alacağını tartışıyor.

Kitapta bu bağlamda,

  • İnsan bilimlerinde temsil krizi,
  • Etnografya ve yorumsal antropoloji,
  • Antropolojinin kültürel eleştiri olarak yurduna geri dönüşü,
  • Ve antropolojinin iki çağdaş kültürel eleştiri tekniği gibi dikkat çekici konular ele alınıyor.

Künye: Michael M. J. Fischer ve George E. Marcus – Kültürel Eleştiri Olarak Antropoloji: İnsan Bilimlerinde Deneysel Bir An, çeviren: Barış Cezar, Koç Üniversitesi Yayınları, antropoloji, 266 sayfa, 2018

Mostafa Minawi – Osmanlılar ve Afrika Talanı (2018)

Mostafa Minawi’nin bu önemli çalışması, II. Abdülhamid döneminde Osmanlı’nın Afrika’daki emperyalist yayılmacılık çabalarını kapsamlı bir şekilde inceliyor.

Bu bağlamda 19. yüzyıl sömürgeciliğin karakteristik özelliklerini irdeleyen Minawi, Osmanlı İmparatorluğu’nun söz konusu dönemin sömürgecilik dünyası içindeki yerini aydınlatıyor.

Bunu yaparken, okurunu Berlin’e, doğu Sahra’ya, Çad Gölü havzasına, Hicaz’a ve ardından yeniden İstanbul’a uzanan uzun bir yolculuğa çıkaran kitap, Osmanlı’nın rekabetçi emperyalizm denemesinin nasıl sonuçlandığını adım adım izliyor.

Zengin arşiv kayıtlarına dayanan kitap, padişahın emriyle çok defa Libya’ya ve Hicaz’a görev yolculukları yapmış bir Osmanlı paşası olan Sadik al-Mouayad Azmzade’nin seyahat günlüklerine de başvuruyor.

Kitabın bir diğer katkısı da, şimdiye değin hakkında yeteri kadar çalışma yapılmamış Hicaz Telgraf Hattı’nın ilginç hikâyesini de aydınlatmasıdır diyebiliriz.

  • Künye: Mostafa Minawi – Osmanlılar ve Afrika Talanı: Sahra’dan Hicaz’a İmparatorluk ve Diplomasi, çeviren: Ayşen Gür, Koç Üniversitesi Yayınları, tarih, 232 sayfa, 2018

Kolektif – İnsan Gelişimi, Aile ve Kültür (2018)

Şimdi ikinci baskısına ulaşan bu sağlam derleme, farklı nesiller üzerinden ailedeki değişimleri sosyokültürel bağlamda irdeleyen makaleleri bir araya getiriyor.

Gelişim psikolojisi ve kültürel psikoloji alanlarında dünya çapında bir otorite kabul edilen Çiğdem Kağıtçıbaşı’nın onuruna hazırlanmış bu kitapta bir araya gelen uzmanlar,

  • Psikolojinin uluslararası bir bilim olarak gelişim süreci ve kapsamı,
  • Gelişim biliminin kültür ve çocuk bakımı,
  • Toplumsal değişim ve insan gelişimi açısından çocuğun değeri,
  • Türk aile yapısı ve işleyişi,
  • Kentli Türk ailelerin üç neslinde annelerin, babaların çocuk yetiştirme pratikleri ve benlik saygısı,
  • Özerk-ilişkisel benlik kurgusu arayışı,
  • İlişki oluşumuna giden gelişim rotaları ve kültür,
  • Okulöncesi etkileşimler ve anlatı gelişimi,
  • Benlik gelişimi, bireyleşme ve kültür,
  • Toplumsal değişim, aile ve toplumsal cinsiyet,
  • Kültürel açıdan çoğulcu toplumlarda bir arada yaşamak,
  • Türk göçmen ailelerde kültürel süreklilik ve süreksizlik,
  • Schwartz’ın Değerler Kuramı ve Kağıtçıbaşı’nın Aile Değişim Modeli bağlamında Türkiye’de kentlerde yaşayan ergenlerin değer ve tutumları,
  • Türkiye’de meslek sahibi kadınların kariyer gelişimi,
  • Ve teknolojinin insan gelişiminde kullanılması konusunda yoksuldan yana yaklaşımlar gibi pek çok ilgi çekici konu tartışılıyor.

Kitaba katkıda bulunan isimler ise şöyle: John G. Adair, Walter J. Lonner, Michael Harris Bond, Uwe P. Gielen, Marc H. Bornstein, Derya Güngör, Gisela Trommsdorff, Bilge Ataca, Diane Sunar, Peter B. Smith, Heidi Keller, Robin Harwood, Aylin C. Küntay, Güler Okman Fişek, Bernhard Nauck, John W. Berry, Karen Phalet, Hale Bolak Boratav, Zeynep Aycan, Ype H. Poortinga, Nazlı Baydar, Michael Cole, Sami Gülgöz, Daniel A. Wagner ve T. S. Saraswathi.

  • Künye: Kolektif – İnsan Gelişimi, Aile ve Kültür: Farklı Bakış Açıları, derleyen: Sevda Bekman ve Ayhan Aksu-Koç, Koç Üniversitesi Yayınları, psikoloji, 416 sayfa, 2018

Kolektif – Ahlakın Dışındakiler: Psikopati ve Ahlaki Yetilerden Yoksunluk (2018)

Psikopati, psikiyatrik bir sorun olmasının yanı sıra, ahlaki felsefe bağlamında da birçok filozofun üzerine yoğun olarak düşündüğü bir sorun.

Bu kitapta bir araya getirilen makaleler de, psikopatinin ne olup ne olmadığından, psikopatların sahip olduğu belirli ahlaki bozukluklar ve eksikliklere, bilhassa psikopati ve ahlaki yetilerden yoksun olma ilişkisini etraflıca irdeliyor.

İnsanların ahlaki yargılara varabilmek için hangi yetilere ihtiyaçları olduğunu enine boyuna tartışmasıyla önem arz eden ve psikopatinin, kimi filozofların iddia ettiği gibi tek bir eksiklikten değil, bir dizi yetinin yokluğundan kaynaklandığı varsayımıyla hareket eden çalışma,

  • Psikopati ve ahlaki rasyonellik,
  • Empati, dil bozuklukları ve psikopati arasındaki ilişki,
  • Sosyopatlar ve başkalarının ıstırabını umursamamak,
  • Ahlak psikolojisiyle ilgili verili sorunlar,
  • Psikopatik içerleme,
  • Ahlaklı/ahlakdışı bir kişi olmak ve ahlakı umursamak,
  • Psikopati, sorumluluk ve ahlaki/uzlaşımsal ayrımı,
  • Psikopatik kabahatlerin önemi,
  • Ve sosyolojinin, Tehlikeli ve Ağır Kişilik Bozukluğuna (ATKB) yaklaşımı gibi konular irdeleniyor.

Kitaba katkıda bulunan isimler ise şöyle: Thomas Schramme, Henning Sass, Alan R. Felthous, Eric Matthews, Heidi L. Maibom, Gwen Adshead, Kerrin A. Jacobs, Piers Benn, Walter Sinnott-Armstrong, John Deigh, David W. Shoemaker, Matthew Talbert ve Susie Scott.

  • Künye: Kolektif – Ahlakın Dışındakiler: Psikopati ve Ahlaki Yetilerden Yoksunluk, derleyen: Thomas Schramme, çeviren: Ebru Kılıç, Koç Üniversitesi Yayınları, psikoloji, 352 sayfa, 2018

Eirik Løkke – Mahremiyet: Dijital Toplumda Özel Hayat (2018)

Birçok ütopik romana ve filme konu olmuş gözetleme toplumu, günümüzde gerçek haline mi geldi?

Bu şüphe, yeni değil, daha 2013’te, dünya çapında infial yaratan NSA sızıntısından hemen sonra The Guardian’da yayınlanan bir makalede dile getirilmişti.

Şurası bir gerçek ki, bugün mahremiyetin yok edildiğinin çok az insan farkında ve bunun yarattığı veya yaratması muhtemel sorunların çok az insan bilincinde.

Oysa, her şey bir yana, yalnızca bu kitap yayınlandıktan sonra ortaya çıkan Facebook kişisel veri skandalına baktığımızda dahi, kişisel verilerimizin kaydedildiğini ve bunların hem istihbarat örgütlerine hem ticari işletmelere ve hem de manipülasyon için kullanmaları amacıyla kimi siyasi kuruluşlara pazarlanıyor.

Peki, bunun önüne geçilmesi için hem bireylerin hem de yasa koyucuların üstüne düşen görevler nelerdir?

Eirik Løkke, özel yaşamımızın korunması için hangi yasal düzenlemelere ihtiyaç duyulduğunu, faydalı teknolojileri ve hizmetleri öne çıkarıp zararlı olanlarını ortadan kaldıracak bir dengenin nasıl kurulabileceğini ve tabii, kişisel olarak mahremiyetimizi korumamız için neler yapmamız gerektiğini anlatıyor.

  • Künye: Eirik Løkke – Mahremiyet: Dijital Toplumda Özel Hayat, çeviren: Dilek Başak, Koç Üniversitesi Yayınları, sosyal medya, 160 sayfa, 2018