Kolektif — Anadolu’nun Su Dünyaları (2025)

Editörlüğünü Alexis Wick, Matthew Harpster ve Alexis Rappas’ın yaptığı bu derleme, Anadolu’nun tarihini kara merkezli anlatıların dışına çıkararak su ekseninde yeniden düşünmeyi öneriyor. Eser, çevresel tarih, altyapı çalışmaları ve mekânsal beşeri bilimler kesişiminde yer alıyor ve suyu edilgen bir arka plan değil, tarihsel süreçleri kuran etkin bir unsur olarak ele alıyor.

Kitapta Anadolu’nun denizleri, nehirleri, gölleri ve sulak alanları yalnızca coğrafi öğeler olarak değil, toplumsal ilişkileri, ekonomik yapıları ve siyasal gerilimleri şekillendiren dinamik alanlar olarak inceleniyor. Böylece su, evrensel ve değişmez bir madde olmaktan çıkarılıp, belirli yerellikler içinde anlam kazanan, o yerin zamansallıklarıyla birlikte dönüşen bir varlık olarak konumlandırılıyor. Bu yaklaşım, suyun hem insan faaliyetleri tarafından biçimlendiğini hem de insan topluluklarını dönüştürdüğünü gösteriyor.

‘Anadolu’nun Su Dünyaları’ (‘Aquatic Worlds of Anatolia’), Anadolu’nun genellikle kara, köylülük ve “yerel öz” gibi imgelerle tanımlanan klasik anlatılarına eleştirel bir mesafe alıyor. Bu yerleşik bakışın aksine, bölgenin tarihsel oluşumunda su peyzajlarının belirleyici rol oynadığını savunuyor. Anadolu’nun kimliğinin, çoğu zaman göz ardı edilen bu su dünyalarıyla birlikte düşünülmesi gerektiğini ileri sürüyor.

Eser, bu yönüyle yalnızca bölgesel bir tarih çalışması sunmuyor; aynı zamanda tarih yazımında mekânın nasıl kavramsallaştırılması gerektiğine dair güçlü bir müdahale gerçekleştiriyor. Suyu merkeze alarak, Anadolu’nun geçmişini daha katmanlı, ilişkisel ve dinamik bir biçimde anlamayı mümkün kılıyor.

Kitaba katkıda bulunan isimler ise şöyle: Ahmet Conker, N. İlgi Gerçek, Antonis Hadjikyriacou, Gelina Harlaftis, Matthew Harpster, Faisal H. Husain, Christina Luke, Jean-François Pérouse, Alexis Rappas, Caterina Scaramelli, Akın Sefer, Müge Durusu-Tanrıöver ve Alexis Wick.

Kolektif — Anadolu’nun Su Dünyaları
Editör: Alexis Wick, Matthew Harpster, Alexis Rappas
Çeviren: Aymesey Albay • Koç Üniversitesi Yayınları
Tarih • 144 sayfa • 2025

Kolektif – Laikliği Yeniden Düşünmek (2017)

Bugün Türkiye’nin gündeminde en yoğun tartışılan konuların başında laiklik geliyor.

Bundan daha 10-15 yıl önceye kadar bizim laiklikten anladığımız şey, bugün anladıklarımızdan oldukça farklı.

Bunun başlıca nedeni de, dinin toplumsal görünümünün son yıllarda daha çok artması.

İşte bu çalışmada bir araya gelen pek çok yazar, laikliğin türleri ve algılanma biçimlerinde zaman içinde gözlemlenen dönüşümleri saptamasıyla dikkat çekiyor.

Kitapta,

  • Dünyanın farklı bölgelerindeki laiklik deneyimleri,
  • Yurttaşlık ve kamusal alan tartışmaları,
  • Demokrasi ve laiklik ilişkisi,
  • Dinsel fundamentalizmin tehlikeleri,
  • İfade özgürlüğü ile laiklik ilişkisi ve bunun gibi pek çok konu tartışılıyor.

Çalışma her şeyden önce, dinin toplum içindeki yerini ve siyaset olan ilişkisini yerli yerine koymasıyla, ayrıca bunu yaparken dünya üzerinde birbirinden farklılık gösteren laiklik yaklaşımlarını karşılaştırmalı bir perspektifle ele almasıyla büyük önem arz ediyor diyebiliriz.

  • Künye: Kolektif – Laikliği Yeniden Düşünmek, derleyen: Craig Calhoun, Jonathan VanAntwerpen ve Mark Juergensmeyer, çeviren: Menekşe Sözbilir, Önder Özden, S. Erdem Türközü, Noyan Özatik, Tuğçe Kılınç, Nupelda Yüce, Müge Durusu-Tanrıöver, Cemre Güneş Şengül ve Ayşegül Avcı, Nika Yayınevi, siyaset, 440 sayfa