Gregory Derry – Bilim Nedir, Nasıl Yapılır? (2021)

Bilimi herkes için daha anlaşılır kılan çok iyi bir kitap.

Gregory Derry’nin çalışması, özellikle bilimsel düşüncenin nasıl işlediğini ve bilim ile din, etik ve felsefe arasındaki ilişkileri ustaca ele almasıyla dikkat çekiyor.

  • Bilim insanları karşılarına çıkan sorunları nasıl çözer?
  • Bilimsel keşifler nasıl gerçekleşir?
  • Soğuk füzyon gibi teoriler ve parapsikoloji gibi disiplinler neden tam olarak “bilimsel” sayılmaz?
  • Bilimsel dünya görüşü nasıl bir şeydir?

Bu ve bunun gibi soruların yanıtlarını merak eden, bunun yanı sıra bir bilim insanının tam olarak nasıl düşündüğünü görmek isteyen okurların muhakkak okuması gereken çalışma, X-ışınlarından yarı iletkenlere, levha tektoniğinden çiçek aşısına, insanlık tarihine yön vermiş önemli keşif ve buluşları ortaya koyuyor.

Derry ayrıca, bilimsel çalışmanın dürüst gözlem, eleştirel akıl yürütme ve bazen de safi şans ile nasıl meyve verdiğini açıklıyor, aynı zamanda bilimin hem gücünü hem de sınırlarını ortaya koyuyor.

Künye: Gregory N. Derry – Bilim Nedir, Nasıl Yapılır?, çeviren: Ümit Hüsrev Yolsal, Say Yayınları, bilim, 440 sayfa, 2021

William Outhwaite – Sosyal Teori (2019)

Sosyal teori neden vazgeçilmezdir?

Çünkü tam da siyasi ve ekonomik sorunlarla, kültürle, toplumsal cinsiyetle ya da etnik ilişkilerle ilgilenenler için biçilmiş kaftandır.

Zira bu alanların ve sorunların “hepsini birden” kapsar.

Örneğin küreselleşmeye bakalım.

Küreselleşmeye yönelik ilk açıklamalar, ekonomik boyutların ve ulus devletlere ilişkin siyasi meselelerin üzerinde durmuştu.

Oysa sosyologlar, kültürün küreselleşmesinin aynı derecede önemli ve hayati bir biçimde diğer boyutlarla ilişkili olduğuna hiç zaman kaybetmeden dikkati çektiler.

Aynısı kapitalizm, modernleşme, ulus devlet, toplum, siyaset ve akla gelebilecek daha birçok konu için de geçerli.

Sosyal teorisyenler büyük sorular sorup nesiller boyunca farklı biçimlerde tekrar tekrar bunlara geri dönerler.

William Outwhite’ın bu kısa ama yetkin çalışması da, sosyal teorinin niçin dünyayı anlamanın vazgeçilmez bir parçası olduğunu çarpıcı bir biçimde açıklıyor.

Bunu yaparken Rousseau, Marx, Simmel, Freud ve Butler gibi pek çok düşünürün fikirlerini masaya yatıran Outwhite, aynı zamanda sosyoloji, psikoloji, siyasetbilim, psikanaliz, felsefe gibi farklı disiplinlerin ortaya koyduğu birikimlerden mümkün mertebe yararlanıyor.

Sosyal teorinin kökenlerinden sosyal teorinin ilgilendiği kapitalizm, toplum, kapitalizmin kökenleri ve siyaset gibi pek çok konuyu açıklayan yazar, kitabının sonunda, çokça faydalı ek okuma önerileri de sunuyor.

  • Künye: William Outhwaite – Sosyal Teori, çeviren: Ümit Hüsrev Yolsal, Sel Yayıncılık, sosyoloji, 124 sayfa, 2019

Wade Graham – Rüya Şehirler (2019)

 

Şehir dediğimiz mekân, özellikle 19. yüzyıldan başlayarak kimi zaman ütopik çoğu zamansa sıra dışı tasarım fikirlerine beşiklik etti.

Dubai, Tokyo, Los Angeles ve Londra, bu tür sıra dışı örnekleri gördüğümüz şehirlerden bazıları.

Wade Graham da burada, kentlere yepyeni bir çehre kazandırmış yedi tasarım fikrinin peşine düşüyor ve bunu yaparken, o tasarımları doğuran vizyonerleri, fikirleri, kültürü ve ekonomiyi derinlemesine irdeliyor.

Söz konusu sıra dışı tasarımların uygulandığı şehirlerin planlarının ve tasarımlarının mimari akımlardan yola çıkarak sağlam bir analizini yapan Graham, bugünkü şehir formlarımızın nereden geldiğini ve bizim onlarla nasıl ilişki kurduğumuzu ele alıyor.

Kitapta, Bertram Goodhue’nun barok fantastik köylerinden Le Corbusier’nin Işıyan Şehir’ine, lüks yeşil banliyölerden şehir merkezindeki gökdelenlere, boş arazilerin ortasında yapayalnız dikilen yüksek bloklardan alışveriş merkezlerine, eko-sitelerden meydanlara ve otoyollara pek çok örnek yer alıyor.

‘Rüya Şehirler’, kentler ve kültür tarihi üzerine çok iyi bir inceleme.

  • Künye: Wade Graham – Rüya Şehirler: Dünyayı Şekillendiren Yedi Tasarım Fikri, çeviri: Ümit Hüsrev Yolsal, Koç Üniversitesi Yayınları, 296 sayfa, 2019

Maurice Bloch – Ritüel, Tarih, İktidar (2014)

‘Ritüel, Tarih, İktidar’, Britanyalı antropolog Maurice Bloch’un farklı makalelerini bir araya getiriyor.

Bloch’un buradaki makalelerinde ele aldığı bazı konular şöyle:

  • Toplumsal değişimin kuramsal olarak açıklanmasının önündeki kimi engeller,
  • Simgeler, şarkı, dans gibi ifade etme biçimlerinde dilin gelişimi,
  • Bir süreç olarak iktidar ile toplumsal tabaka arasındaki bağlantısızlık,
  • Madagaskarlı Merinaların evlilik törenlerinde gözlemlenen eşitler arasındaki evlilik boyutu,
  • İlksel topluluk akrabalıklarında hiyerarşi ve eşitlik,
  • Ve antopolojik perspektiflerin biliş sistemlerine yaklaşımlarındaki farklılıklar…

Bunun gibi pek çok ilgi çekici konunun ele alındığı kitap, antropoloji alanına yapılmış büyük katkıların bir dökümü niteliğinde.

  • Künye: Maurice Bloch – Ritüel, Tarih, İktidar, çeviren: Ümit Hüsrev Yolsal, Dipnot Yayınları, antropoloji, 309 sayfa

Barry Strauss – Tarihe Yön Veren Büyük Komutanlar (2014)

  • TARİHE YÖN VEREN BÜYÜK KOMUTANLAR, Barry Strauss, çeviren: Ümit Hüsrev Yolsal, Say Yayınları, tarih, 381 sayfa

Barry Strauss ‘Tarihe Yön Veren Büyük Komutanlar’da, Büyük İskender, Hannibal ve Sezar’ın liderlik anlayışlarını ele alıyor. Strauss, bu üç ismi bir araya getiren ortak niteliklerin tutku, yargı gücü, liderlik, cesaret, kıvraklık, altyapı ve strateji olduğunu belirtiyor. Yazar, geniş bir zaman diliminde gezinerek, İskender’in Pers İmparatorluğu’nu, Hannibal’ın kendi imparatorluğunu ve Sezar’ın Roma Cumhuriyeti siyasi yönetimini yıkışını adım adım izliyor; söz konusu liderlerin hem siyasetçi olarak nasıl yıkıcı olduklarını hem de hangi dolaylı yollardan birer iktidar kurucu haline geldiklerini aydınlatıyor.

John Polkinghorne – Kuantum (2014)

  • KUANTUM, John Polkinghorne, çeviren: Ümit Hüsrev Yolsal, Dost Kitabevi, fizik, 148 sayfa

Uzun yıllar Cambridge’te matematiksel fizik profesörü olarak görev yapmış John Polkinghorne, 1920’lerin ortasında ortaya konan kuantum kuramını ayrıntılı bir bakışla ele alıyor. Yazar, modern fizik biliminin ilk gelişiminin doruk noktasını oluşturan Isaac Newton’un çalışmalarını, ışığın doğasına dair keşifleri, atom çekirdeğişinin keşfedilişini, Heisenberg’in matris mekaniğini, belirsizlik ilkesini, fotoelektrik açınlamasıyla kuantum kuramının büyükbabalarından biri olan Albert Einstein’ı, Richard Feynman’ın kuantum kuramına getirdiği yorumu ve kuantum kuramının bize nasıl bir fiziksel süreç tanımı sunduğunu anlatıyor.