dipnotski

Frans de Waal – Köken Ağacı (2013)

‘Köken Ağacı’, primat davranışlarını inceliyor ve bu davranışların insan evrimi konusunda nasıl fikirler verebileceğini tartışıyor.

Şempanzelerde toplumsal yapılanma ve üreme; bonobolar ve insanın toplumsal evrimiyle ilişkileri; kuyruksuz maymunlarda et yeme, et paylaşımı ve bunun insan evrimiyle benzerlikleri; atalarımızın evriminin yediklerine ne kadar bağlı olduğu; primat zekâsının toplumsal ve teknik biçimleri ve primat iletişimi ile insan dili arasındaki benzerlik ve farklılıklar gibi ilgi çekici konuların yer aldığı kitap, türümüzün diğer primatlarla ilgili bilgilerimize uyuşup uyuşmadığını irdelemesiyle önemli.

Künye: Frans de Waal – Köken Ağacı, çeviren: Dilek Eylül Dizdaroğlu, Alfa Yayınları, bilim, 365 sayfa

Valeriy Bryusov – Alacakaranlık (2013)

ALACAKARANLIK, Valeriy Bryusov, çeviren: Arif Berberoğlu, Evrensel Yayınları, şiir, 80 sayfa

‘Alacakaranlık’, erken bir yaşta hayata veda eden, Rus toplumcu gerçekçi şiir anlayışı temsilcilerinden Valeriy Bryusov’un seçme şiirlerinden oluşuyor. Edebiyat kuramcısı olmasının yanı sıra çevirileri de bulunan Bryusov, ‘Susku’ şiirinde şöyle diyor: “Huzur dolu bir akşam, dingin / Gözleri gözlerimize değdi akşamın bir an, / Gizli bir kederle, tatlı bir hüzünle… / Ve yelkenler yan yatmıştı / Durgun rüzgârın altında, yürekte. // Rastlantısal bir armağan, anlık bir armağan, / Susku, sürdü! Sürdü! / Ovanın üzerinde sonsuz bir köpük denizi, / Anaforun ve dalgakıranın üzerinde / Yandı ilk yıldızların fenerleri. (…)”

Cavit Orhan Tütengil – Azgelişmenin Sosyolojisi (2013)

AZGELİŞMENİN SOSYOLOJİSİ, Cavit Orhan Tütengil, İş Kültür Yayınları, sosyoloji, 197 sayfa

Cavit Orhan Tütengil, Türkiye’de türünün ilk örneklerinden olmasıyla her zaman başvurulacak elimizdeki kapsamlı çalışmasında, çok sayıda istatistik veriye başvurarak azgelişmişliğin sosyolojisini kuruyor. Tütengil, azgelişmişliğin niteliği, azgelişmeyi etkileyen faktörler, azgelişmiş ülkelerin yeryüzündeki dağılışı, azgelişme tipolojileri ve bölgesel azgelişme konularıyla çalışmasına başlıyor. Kitabın devamında da, azgelişmenin ölçüleri ve Türkiye’nin durumu, azgelişmenin sosyolojik ve iktisadi gelişim yönleri gibi konular ele alınıyor; sosyal yapı sorunları tartışılıyor ve bu sorunlara dair kimi çözüm önerileri sunuluyor.

Herbert Marcuse – Özgürlük Üzerine Bir Deneme (2013)

Herbert Marcuse’nin, dünyanın halk ayaklanmalarıyla sarsıldığı 1969 yılında yayımladığı ‘Özgürlük Üzerine Bir Deneme’, özgürlüğün yeni imkânlarını sorguluyor.

Gelişmiş endüstriyel toplumda özgürlüğün anlamını yitirdiğini savunan Marcuse’ye göre, bunun başlıca sebebi, Batı’nın gelişmiş kapitalist toplumlarıyla rekabete giren Sosyalist Blok’un, bunun bir sonucu olarak kendi hedeflerinden saparak rekabet ettiği düzenin değerlerinin egemen olduğu bir sisteme kaymasıdır.

Düşünüre göre, insanın gereksinimlerini özgürce tayin edemediği bu durumda, üretim araçları işçi sınıfı tarafından ele geçirilse dahi, özgürlük kazanılmış olmayacaktır.

Künye: Herbert Marcuse – Özgürlük Üzerine Bir Deneme, çeviren: Soner Soysal, Ayrıntı Yayınları, siyaset, 92 sayfa

Necdet Özkazancı – Taşradan Futbol Hikâyeleri (2013)

TAŞRADAN FUTBOL HİKÂYELERİ, Necdet Özkazancı, İletişim Yayınları, futbol, 272 sayfa

Necdet Özkazancı ‘Taşradan Futbol Hikâyeleri’nde, Ankara’nın kenar mahalleleri ile Polatlı’nın futbol takımlarını anlatıyor. Bu hikâyelerden ağırlıklı olarak görünen, taşra futbolunun içinde bulunduğu imkânsızlıklar, zorluklar ve yetersizler olmakla birlikte, taşra futbolundaki heyecanın, o kendine has saf tutkusunun endüstriyel futboldan çok farklı bir özgünlüğü olduğu da açık bir şekilde görülüyor. Kitapta, Polatlıspor, Kayaşspor, Altınokspor, Malıköy, Esentepespor, Çalışkanlar Spor Kulübü, Gülverenspor gibi futbol kulüpleri kuruluş süreçleri, içinde bulundukları şartlar, taraftarları ve ünlü amigolarıyla okurların karşısına çıkıyor.

Süleyman Özmen – Serdar Mahmud Tarzi Han ve Anıları (2013)

SERDAR MAHMUD TARZİ HAN VE ANILARI, Süleyman Özmen, İş Kültür Yayınları, anı, 302 sayfa

Süleyman Özmen elimizdeki çalışmasında, Afgan milliyetçiliğinin kurucusu sayılan Mahmud Tarzi’nin hayatının Afganistan’ın 1902-1929 yılları arasındaki dönemine etkilerini irdeliyor. Jön Türklerle güçlü bağlantılar kurmuş Mahmud Tarzi, onların modernleşme fikirlerine duyduğu hayranlıkla Afganlılık ideali etrafında bir ulusal bilinç yaratılması ve Afganistan’ın çağdaş ulus devlet olarak inşa edilmesini hedeflemişti. Kitap, Afgan modernleşmesinde Mahmud Tarzi’nin rolünü, yaptığı çalışmaları, Türkiye ile ilişkilerini ayrıntılı bir şekilde ele alıyor ve Mahmud Tarzi’nin bir aydın, düşünür, siyasetçi olarak portresini sunuyor.

China Miéville – Yara (2013)

YARA, China Miéville, çeviren: Güler Siper, Yordam Kitap, roman, 671 sayfa

Yarattığı fantastik dünyayı “tuhaf kurgu” olarak tanımlayan İngiliz yazar China Miéville, Crubuzon üçlemesinin ikinci kitabı olarak yazdığı ‘Yara’da, bu halkaya, yüzen korsan şehir Armada’yı ve bu şehir etrafında düğümlediği karakterleri ekliyor. Armada, hiç bitmeyecek bir gücü bulmak gibi, gizemli bir görevle yola çıkmıştır. Bu şehir ile içinde bulunduğu dünyada, Bellis, bilim adamları, tekraryapımlar, korsanlar ve mahkumlar gibi farklı karakterler yer alır. Bu bilinmezliğe doğru uzanan tekinsiz yolculuğu masalsı bir çerçeveyle ören Miéville’in romanının, 2003 Britanya Fantazi Ödülü’nü kazandığını da belirtelim.

Peter H. Diamandis ve Steven Kotler- Bolluk (2013)

BOLLUK, Peter H. Diamandis ve Steven Kotler, çeviren: Ümit Şensoy, Optimist Kitap, iktisat, 397 sayfa

Peter H. Diamandis ve Steven Kotler’in ‘Bolluk’u, büyük teknolojik gelişmelerin önümüzdeki yirmi yıla damga vuracağı ve bunun küresel bir bolluk düzeni yaratacağı teziyle öne çıkıyor. Dünyanın geleceğine iyimser bakışı merkeze alan çalışma, büyük teknolojik atılımlar sayesinde yarının dünyasında su, gıda, enerji, sağlık, eğitim ve özgürlük gibi alanlarda yaşanacak değişimlere, ayrıca endüstri dünyasında buna öncülük eden belli başlı kişi ve kuruluşlara odaklanıyor.

Hasan Vasfi Kıztaşı – Doğmayan Hürriyet (2013)

DOĞMAYAN HÜRRİYET, Hasan Vasfi Kıztaşı, Alfa Yayınları, anı, 535 sayfa

Sultan Abdülhamid döneminde yaşamış Hasan Vasfi Kıztaşı, İttihat ve Terakki Partisi’nin uygulamaları, Meşrutiyet’in ilanı, 31 Mart olayı, Babıâli Baskını ve 1. Dünya Savaşı gibi tarihe yön veren olaylara tanıklık etmiş. Bu çalışma, Kıztaşı’nın farklı mecralarda yayınlanmış anılarını bir araya getirmesiyle önemli bir tarihi belge niteliğinde. Kıztaşı burada, Osmanlı’da hız kazanan özgürlük talebinin ardından ilan edilen Meşrutiyet’i, Sultan Abdülhamid’in tahttan indirilmesiyle sonuçlanan süreci, Cemal Paşa tarafından görevlendirildiği Suriye Ermeni Muhacirleri Müfettişliği esnasında tanık olduğu acı olayları anlatıyor.

Michael Connelly – Beşinci Tanık (2013)

BEŞİNCİ TANIK, Michael Connelly, çeviren: Esat Ören, Altın Kitaplar, roman, 525 sayfa

Michael Connelly ‘Beşinci Tanık’ta, en az kendisi kadar meşhur avukat Michael Haller’ın yeni maceralarını sunuyor. İşleri bu aralar pek iyi gitmeyen Haller, ceza davalarının yanı sıra icra davalarını da takip etmeye başlar. Tesadüf bu ya, yine bir cinayet, gelip kendisini tam da burada bulur. Zira müvekkillerinden biri, Lissa Tramel, evine haciz koymak isteyen bir bankeri öldürmekle suçlanmaktadır. İlk başta Haller da, Tramel’ın suçlu olduğunu düşünmektedir. Fakat avukat bir süre sonra ilginç bir detaya ulaşır. Bu pek önemli bir delil sayılmasa da, Haller tüm maharetini kullanarak jüriyi ikna etmesi gerektiğinin farkındadır.