dipnotski

Vincent de Gaulejac – İşletme Hastalığına Tutulmuş Toplum (2013)

İŞLETME HASTALIĞINA TUTULMUŞ TOPLUM, Vincent de Gaulejac, çeviren: Özge Erbek, Ayrıntı Yayınları, sosyoloji, 288 sayfa

Vincent de Gaulejac, nitelikli çalışması ‘İşletme Hastalığına Tutulmuş Toplum’da, günümüz işletme dünyasının performans, kalite, etkililik, rekabet ve hareketlilik adına yürüttüğü yönetim paradigmasının yarattığı yıkımı ortaya koyuyor. İnsan ve toplum arasındaki ilişkilere araçsal, faydacı ve hesapçı bir yaklaşımı meşru kılan bir ideoloji olarak işletmeyi irdeleyen Gaulejac, çağdaş toplumlarda çalışmanın getirdiği iç huzursuzluğunu, bu rahatsızlık ile “işletme ideolojisinin” hâkimiyeti arasındaki bağlantıyı, özel alanda bu ideolojinin nasıl doğduğunu ve bunun yıkıcı etkilerini sınırlayabilecek eylemleri tartışıyor.

Murat Yalçın (haz.) – Yeraltına Mektuplar (2013)

YERALTINA MEKTUPLAR, hazırlayan: Murat Yalçın, Yapı Kredi Yayınları, mektup, 334 sayfa

‘Yeraltına Mektuplar’, günümüz edebiyatçılarının şu an hayatta olmayan yazarlara hitaben kaleme aldığı mektuplardan oluşuyor. Birkaç örnek vermek gerekirse burada, Adnan Özyalçıner’den Kemal Özer’e, Ahmet Güntan’dan James Baldwin’e, Ayhan Geçgin’den Franz Kafka’ya, Ayşe Sarısayın’dan Edip Cansever’e, Cemil Kavukçu’dan Raymond Carver’a, Haydar Ergülen’den Didem Madak’a, İbrahim Yıldırım’dan Samuel Beckett’e ve Tozan Alkan’dan Bob Dylan’a yazılmış mektuplar yer alıyor.

Falih Rıfkı Atay – Pazar Konuşmaları (2013)

PAZAR KONUŞMALARI, Falih Rıfkı Atay, Pozitif Yayınları, deneme, 340 sayfa

‘Pazar Konuşmaları’, Falih Rıfkı Atay’ın Ulus, Cumhuriyet, Yeni İstanbul ve Dünya gazetelerinde yayınlanmış yazılarından, zamanında bizzat kendisi tarafından yapılmış bir seçkiden oluşuyor. 1941-1950 arasında kaleme alınan yazılar, dönemin siyasi atmosferini gözlemlediği gibi, bir toplumun dönüşümünü kayda geçirmesiyle de önemli bir tarihi belge niteliğinde. Atay burada, dönemin yeme içme alışkanlıklarını, harf inkılabının gündelik hayata yansımalarını, kadının toplumda değişen rolünü, magazin gündemini, Köy Enstitüleri’ndeki eğitim sisteminin özgünlüğünü, İstanbul’daki şehir planlamasını ve edebiyat akımlarını anlatıyor.

Nuri Kayış (der.) – İşten Kovduran Yazılar (2013)

İŞTEN KOVDURAN YAZILAR, derleyen: Nuri Kayış, Tanyeri Kitap, siyaset, 270 sayfa

Nuri Kayış’ın derlediği ‘İşten Kovduran Yazılar’, AKP’nin 2007 genel seçimlerini kazanmasından sonra hız kazanan gazetecilerin kapı önüne konulması furyasına odaklanıyor. Çalışmasına, Türkiye’de sansürün kısa tarihiyle başlayan Kayış, ardından, baştan beri AKP’ye muhalif olup işlerini kaybeden yazarları ve başlangıçta AKP’ye destek verip ardından desteklerini çektikleri için işten çıkarılan yazarları anlatıyor. Kitapta Emin Çölaşan, Bekir Coşkun, Necati Doğru, Nuray Mert, Ece Temelkuran, Mehmet Altan, Yıldırım Türker, Ahmet Altan ve Hasan Cemal gibi isimlerin kovulmalarına neden gösterilen yazılarına yer veriliyor.

David Lodge – Kurgu Sanatı (2013)

KURGU SANATI, David Lodge, çeviren: Aytaç Ören, Hece Yayınları, edebiyat inceleme, 288 sayfa

David Lodge bir gazetenin kitap ekinde, uzun yıllar köşe yazıları kaleme aldı. Lodge bu yazılarında, her hafta klasik ve modern öykü ve romanlardan alıntı yaparak hem metnin hem de genel olarak edebiyat sanatının bazı yönlerine ışık tutuyordu. İşte ‘Kurgu Sanatı’, Lodge’un bu yazılarından oluşuyor. Ağırlıklı olarak Jane Austen, George Eliot, Thomas Hardy, Paul Auster, Virginia Woolf, James Joyce, Christopher Isherwood, Ernest Hemingway, Joseph Conrad, J. D. Salinger ve George Orwel gibi İngiliz ve Amerikan edebiyatlarından yazarların eserlerine odaklanan Lodge, okurun edebi kavrayışını geliştirecek analizler sunuyor.

Gaston Bachelard – Bilimsel Zihnin Oluşumu (2013)

BİLİMSEL ZİHNİN OLUŞUMU, Gaston Bachelard, çeviren: Alp Tümertekin, İthaki Yayınları, felsefe, 317 sayfa

Gaston Bachelard ‘Bilimsel Zihnin Oluşumu’nda, Batı’nın modern bilimsel anlayışının, başka bir deyişle Batı aklının oluşumunu tarihsel bir çerçeveden irdeliyor. Felsefenin rolünün, bilimi temellendirecek bir bilgi veya özne kuramı oluşturmak değil, bilimsel pratiği derinlemesine kavramak ve bunun iç işleyişini aydınlatmak olduğunu söyleyen Bachelard, bu bağlamda Husserl’in pozitivizm yaklaşımını eleştiriyor; Comte’un “üç hal yasası”na alternatif olarak ortaya “üç bilimsel hal” koyuyor. Bachelard’ın bir amacı da, bilimsel kavramların incelenmesini amaçlayan yeni bir akılcılık ve tarihsel bir epistemoloji inşa etmek.

Assia Djebar (Asiya Cebbar) – Mezarı Olmayan Kadın (2013)

MEZARI OLMAYAN KADIN, Assia Djebar, çeviren: Olcay Geridönmez, Evrensel Yayınları, roman, 151 sayfa

Daha önce Türkçede ‘Baba Evinde Bana Yer Yok’ adlı romanı yayımlanan Assia Djebar (Asiya Cebbar) ‘Mezarı Olmayan Kadın’da, Cezayir’in sömürge olduğu zamanlarda Fransız yönetimine karşı direnen ve yakalandıktan sonra kaybedilen Süleyha’nın hikâyesini anlatıyor. Süleyha’yı iki kızı, falcı arkadaşı, komşuları ve yoldaşlarının gözünden anlatan roman, Süleyha’nın doğduğu çevreden başlayarak, eğitim yıllarına, Fransız güçlerine karşı direnmek amacıyla 1957’de dağa çıkmasına, inançlı ve enerjik tabiatına ve sömürge ordusu tarafından yakalanışına uzanıyor. Roman, sıra dışı bir kadının ve kendini yeniden yaratan bir toplumun hikâyesi.

Murray Bookchin – Toplumu Yeniden Kurmak (2013)

TOPLUMU YENİDEN KURMAK, Murray Bookchin, çeviren: Kaya Şahin, Sümer Yayıncılık, siyaset, 228 sayfa

Siyaset felsefecisi Murray Bookchin ‘Toplumu Yeniden Kurmak’ta, bugünkü ekolojik ve toplumsal sorunlarımızın kaynaklarını anlaşılır ve tutarlı bir biçimde ortaya koyuyor. İnsanın insana tahakküm etme anlayışının, doğayı tahakküm altına alma anlayışından önce oluştuğunu ve kabile hiyerarşilerinin, erkek-egemen avcı ve savaşçı toplulukları gibi yapılarla pekiştiğini söyleyen Bookchin, bu tahakküm biçimlerinin zamanla doğaya da yansıtıldığını belirtiyor. Yazar bugünün toplumuna alternatif olarak, katılımcı siyaseti, yerinden yönetimi, yaşanabilir küçük topluluklar oluşturulmasını ve doğaya zarar vermeyecek teknolojileri koyuyor.

Orhan Berent ve Murat Koraltürk (der.) – İskeleye Yanaşan… (2013)

İSKELEYE YANAŞAN…, derleyen: Orhan Berent ve Murat Koraltürk, İletişim Yayınları, inceleme, 407 sayfa

‘İskeleye Yanaşan…’, siyasetten müziğe kadar ortak noktası deniz ve gemi konulu yazıların bir araya getirilmesiyle oluşmuş. Birçok yazarın katkıda bulunduğu ve denizler, gemiler ve denizciler konularını farklı açılardan ele alan kitapta, gemi modelleri, memleket müziğinde gemi, Türk sinemasının deniz yolculukları, ada vapurlarında yolculuk, İstanbul vapurları, Türkiye’de denizcilik, posta gemileri, mavi yolculuk kültürü, denizcilik sözlükleri, kabotaj meselesi, edebiyatta deniz tasvirleri, gemi yapımı ve deniz ulaştırma tarihimizin en büyük felaketlerinden olan Üsküdar faciası gibi ilgi çekici konular yer alıyor.

Ayşegül Sönmez (ed.) – Umut Burnundan Dolaşarak (2013)

UMUT BURNUNDAN DOLAŞARAK, editör: Ayşegül Sönmez, Sanatatak Yayınevi, söyleşi, 403 sayfa

‘Umut Burnundan Dolaşarak’, 2010’da yitirdiğimiz önde gelen sanatçılarımızdan Ömer Uluç ile yapılmış söyleşilerden oluşuyor. Uluç’un eşi Vivet Kanetti Uluç’un titiz arşivini açmasıyla gün ışığına çıkan söyleşiler, Ömer Uluç’un sanat anlayışını çok boyutlu bir şekilde ortaya koymasıyla önemli. Uluç’la söyleşi yapanların arasında, Ece Ayhan, Doğan Hızlan, Sezer Tansuğ, Cevat Çapan ve Orhan Koçak gibi isimlerin yanı sıra, gazeteciler Nazan Özcan, Cem Erciyes, Yasemin Bay ve Ayşegül Sönmez yer alıyor. Uluç’un kimi yazılarını da barındıran çalışma, aynı zamanda bir yakın dönem Türkiye sanat tarihi olarak da okunabilir.