Kategori: Anı

Cahit Tanyol – Türk Edebiyatında Yahya Kemal (2008)

Türkiye’de, Yahya Kemal’in şiiri ve kişiliği üzerine yazılar düşünüldüğünde, Cahit Tanyol ilk akla gelen isimlerden.

Tanyol, genç yaşlarında Yahya Kemal’in yakın dost çevresine girmiş, bu dostlukları da şairin ölümüne kadar sürmüştü.

İşte, ilk baskısı 1985’te yapılan ‘Türk Edebiyatında Yahya Kemal’, Tanyol’un, büyük şairin yapıtı ve kişiliğine odaklanan yazılarından oluşuyor.

Yazıların bir bölümü Yahya Kemal henüz hayattayken, bir bölümü de şairin ölümünden sonra yayımlandı.

Kitapta ayrıca, Tanyol’un şairle ilgili anılarının ve Yahya Kemal’in Tanyol’a not ettirdiği bazı özel anılarının da bulunduğunu, önemli bir ayrıntı olarak belirtelim.

  • Künye: Cahit Tanyol – Türk Edebiyatında Yahya Kemal, Özgür Yayınları, inceleme, 234 sayfa

Hıfzı Topuz – Paris ’68: Bir Devrim Denemesi (2008)

‘Paris ’68’, Paris’te başlayarak hızla dünyaya yayılan 1968 hareketini, o dönem orada bulunan Hıfzı Topuz’un tanıklığıyla sunuyor.

1968 Mayısında Paris’te başlayan kıvılcımı, “doğaçlama ve başarısız ama kansız ve güler yüzlü bir devrim denemesi” olarak tanımlayan Topuz, sadece bu kıvılcıma beşiklik eden Paris’i değil, bunun, Meksika, Vietnam, ABD, Çekoslovakya, İtalya ve Türkiye gibi ülkelere yansımalarını da odaklanıyor.

Topuz, kendi tanıklığıyla, Daniel Cohn-Bendit gibi dönemin efsane önderlerini, hareketin başlamasını, gelişmesini, hemen ardından önüne geçilemeyen bir sel haline gelişini ve “şimdi iktidar” diyerek başkaldıran hareketin vardığı noktayı anlatıyor.

  • Künye: Hıfzı Topuz – Paris ’68: Bir Devrim Denemesi, Agora Kitaplığı, anı, 114 sayfa

Andrey Gromıko – Anılarım (2008)

Andrey Gromıko, Soyvetler Birliği’nin en önemli isimlerinden biri.

Henüz 34 yaşındayken SSCB’nin ABD Büyükelçisi olan Gromıko, aynı zamanda ülkesinin en uzun süre görev yapan Dışişleri Bakanı unvanına da sahip.

Fakat Gromıko’yu ayrıca önemli kılan husus da, 1985 yılında SBKP Politbüro’da Mihail Gorbaçov’u genel sekreterliğe öneren ve seçilmesini sağlayan isim olması.

İşte bu önemli aktörün emekliliğindeyken kaleme aldığı anıları, büyük dönüşümlerin yaşandığı bir döneme dair zengin ayrıntılar barındırmalarıyla öne çıkıyor.

Gromıko’nun ilk olarak 1988 yılında yayımlanan anıları, SSCB’nin güçlü olduğu dönemlerden Soğuk Savaş’a ve Sovyetlerin çöküşüne uzanan sürece ışık tutmasıyla önemli.

  • Künye: Andrey Gromıko – Anılarım, çeviren: Merve Arkan, Yazılama Yayınları, anı, 439 sayfa

Güney Özkılınç (haz.) – Sinemanın Güney’i (2014)

Yılmaz Güney sinemasının gelişip serpildiği Yeşilçam, Adana ve Çukurova’dan, yolu Güney’le kesişmiş pek çok ismin anı ve tanıklıkları, bu önemli kitapta…

Güney Özkılınç’ın, Çukurova ve Adana’da, Güney’in bölge insanı üzerinde bıraktığı izleri sürmesiyle de ilgi çeken kitabında, ünlü yönetmenin kimi fotoğraf ve mektupları da ilk kez yayınlanıyor.

  • Künye: Kolektif – Sinemanın Güney’i, hazırlayan: Güney Özkılınç, Evrensel Yayınları

Arif Çelebi – Bir Zamanlar Çapa Nöroloji (2008)

Arif Çelebi ‘Bir Zamanlar Çapa Nöroloji’de, hem öğrencilik yaptığı hem de görev aldığı bu klinikteki anılarını okurla paylaşıyor.

Burada anıların yanı sıra, bölümle ilgili birçok ismin anlatımlarının da kitaba eklendiğini belirtmekte fayda var.

Dolayısıyla kitabın, genel olarak doktorluk, özel olarak da nöroloji doktorluğu konusunda zevkli bir okuma sunduğunu ve Türkiye’de büyük öneme haiz Çapa Nöroloji Kliniği hakkında iyi bir rehber olduğunu belirtmekte fayda var.

Kitabı ilgi çekici kılan önemli bir unsurun, Çelebi’nin kendine has üslubu olduğunu da ayrıca söyleyelim.

  • Künye: Arif Çelebi – Bir Zamanlar Çapa Nöroloji, Yalçın Yayınları, anı, 384 sayfa

Hüseyin Fehmi Genişol – Çanakkale’den Bağdat’a, Esaretten Kurtuluş Savaşı’na (2014)

Hayatının sekiz yıldan fazlasını savaş ve esarette geçirmiş bir erin anıları.

Telgraf bölüğünde er olarak çalışarak askerliğe başlayan Genişol, 1918’de Bağdat’ta İngilizlere esir düşer.

Esaretten sonra Kurtuluş Savaşı’na katılan er, bu dönemde tanık olduklarını paylaşıyor.

Kitap, altın değerinde bir tarihi belge olarak okunmalı.

  • Künye: Hüseyin Fehmi Genişol – Çanakkale’den Bağdat’a, Esaretten Kurtuluş Savaşı’na, hazırlayan: Mustafa Yeni, İş Kültür Yayınları

Barış Mutluay – Ziya Yılmaz (2014)

1970’lerin sonunda Fatsa başta olmak üzere Karadeniz’de atılıma geçen devrimci hareketin temellerini atan; Mahir Çayan, Ulaş Bardakçı ve Ömer Ayna ile cezaevinden tünel kazarak kaçan, THKP-C’nin gerçekleştirdiği banka soygunlarında görev alan ve iki kez idam cezasına çarptırılan Ziya Yılmaz’ın hayatı ve mücadelesi için kapsamlı bir kaynak.

Yılmaz’ın kendi anlatımlarından derlenmiş kitap, bir döneme ve bir kuşağa ışık tutuyor.

  • Künye: Barış Mutluay – Ziya Yılmaz, Nota Bene Yayınları

Faruk Bildirici – Serkis Bu Toprakları Sevmişti (2008)

Türkiye siyasetinin önemli isimlerine dair biyografileriyle bildiğimiz Faruk Bildirici, ‘Serkis Bu Toprakları Çok Sevmişti’de, Elazığlı bir Ermeni olan ve geçen sene hayatını kaybeden Serkis Imas’ın hayat macerasını anlatıyor.

Tehcir esnasında ailesinden kırk beş kişiyi kaybeden Imas’ın, kuşkusuz bu topraklara dair söyleyebileceği çok şey var.

Fakat yaşadığı tüm acılara rağmen Imas, kendini hep bu topraklara ait hissetti ve Alman vatandaşı olduktan sonra da, Türkiye’ye ve memleketi Elazîz’e duyduğu özlem azalmadı, aksine gün geçtikçe arttı.

Imas, anılarını ve büyüklerinden duyduklarını on beş deftere kaydetti.

Bu defterler, Bildirici’nin aracılığıyla okura ulaşıyor.

  • Künye: Faruk Bildirici – Serkis Bu Toprakları Sevmişti, Doğan Kitap, biyografi, 166 Sayfa

Ahmet Demirel – Salâhattin Köseoğlu’nun Milli Mücadele Hatıraları (2017)

Bir Osmanlı subayı olan Selâhattin Köseoğlu, Mütareke döneminde Anadolu’ya ilk geçenlerden olmuş, 3. Kolordu’nun Kumandanlığına getirilmiş ve Anadolu’da sürdürülen Milli Mücadele’ye büyük katkılarda bulunmuş isimlerden.

Köseoğlu bunun yanı sıra, Birinci Meclis’e Mersin milletvekili olarak katılmış ve mecliste önemli bir muhalif odak olan İkinci Grup’un kurucuları arasında yer almıştı.

İşte bu kitap, Köseoğlu’nun bir döneme ışık tutan tanıklığını sunuyor.

Kitapta,

  • 1919 Sivas Kongresi ve sonuçları,
  • Maraş ve Antep harekâtı,
  • Birinci Meclis’in kuruluşu ve buradaki siyasi çalışmalar,
  • Ve Birinci Meclis’te İkinci Grup nezdinde yürütülen muhalefet çalışmaları gibi konular yer alıyor.

Kitabın sonunda yer alan belgelerin, ilk kez yayımlandığını da ayrıca belirtelim.

  • Künye: Ahmet Demirel – İkinci Grup’un Kurucularından Salâhattin Köseoğlu’nun Milli Mücadele Hatıraları, İletişim Yayınları, anı, 440 sayfa

Benedict Anderson – Sınırları Aşarak Yaşamak: Bir Sosyal Bilimcinin Yaşamından Anılar (2017)

‘Hayali Cemaatler’ ve ‘Üç Bayrak Altında’ isimli kitaplarıyla Türkiyeli okurun da yakından bildiği Benedict Anderson, şimdi de bir birey ve bir sosyal bilimci olarak deneyimledikleriyle karşımızda.

Anderson burada, bir bilim insanı olarak ne gibi toplumsal, siyasal, kültürel ve dönemsel bağlamlarda doğduğunu, nasıl eğitim gördüğünü ve olgunlaşma sürecinde yaşadıklarını bizimle paylaşıyor.

Dünyanın farklı yerlerinde çalışmalar yürütmesinin yanı sıra, ABD’de Cornell Üniversitesi’nde Güneydoğu Asya çalışmalarını da başarıyla yürütmüş Anderson, burada yalnızca mesleki kariyerindeki gelişmeleri anlatmakla kalmıyor, aynı zamanda 2. Dünya Savaşı’ndan itibaren üniversite kurumunun geçirdiği büyük dönüşüme, Yeni Sol’un sosyal bilim üzerindeki etkilerine ve Avrupa eğitimi ile ABD eğitimi arasındaki bariz farklara dair bizi aydınlatıyor.

Her siyaset ve sosyal bilimci adayının muhakkak okuması gereken, altın değerinde deneyimler sunan bir kitap.

  • Künye: Benedict Anderson – Sınırları Aşarak Yaşamak: Bir Sosyal Bilimcinin Yaşamından Anılar, çeviren: Ayet Aram Tekin, Metis Yayınları, anı, 176 sayfa