Dersim, 1980 öncesi sol hareketlerin yaygın örgütlendiği bir kentti. Bu kitap da, Dersim ve ilçelerinde 1977 yılından başlayarak siyasi faaliyetler yürütmüş Salman’ın anılarından oluşuyor. Kitap, bir yönüyle Salman’ın kişisel hayatından kesitler sunarken, öte yandan da, özellikle Dev-Genç/Devrimci Yol’un Dersim’de nasıl örgütlendiği ve geliştiğini aydınlatıyor.
Britanya iç istihbarat servisi MI5’in eski Genel Direktörü Rimington’un otobiyografisi. Servisin ilk kadın direktörü olan Rimington, kurumun tarihine ve yapısına, MI5’in Soğuk Savaş sürecinde ve IRA ile savaştaki rolüne dair bilinmeyenleri aydınlatırken erkek egemenliğindeki istihbarat dünyasında bir kadın olarak nasıl var olabildiğini anlatıyor.
Doğan Hasol, mimarlıktan yazarlığa, yayıncılıktan reklamcılığa ve farklı dallarda yöneticiliğe kadar uzanan geniş bir deneyim yelpazesine sahip. Yazarın bu kitabı, hem çocukluktan başlayarak ilk gençlik ve olgunluk yıllarına uzanan anılarına yer veriyor, hem de, bu deneyimlerinden edindiği farklı izlenimleri barındırıyor. Hasol’un, kitabının girişinde, “Amacım anılarımı yazarak, kendimi, yaşamımı anlatmak değil. Üstlendiğim çok değişik görevler gereği yaşadığım ilginç olayları, çevremde olup bitenleri, gözlemlerimi, olduğu gibi aktarmaya çalıştım,” diyor.
Alt başlığı, ‘Bir Best Offf Çeksem / 70’li Yıllar’ olan ‘Hey Gidi Günler’, Hulusi Tunca’nın 70’li yıllarda HEY dergisinde yayınlanan röportajlarından derlenen bir kitap. Tunca’nın keyifli röportajları, Türkiye’nin yakın dönem popüler kültürüne dair bilgi edinmek isteyenlere özellikle önerilir. Çünkü bu röportajlarda, günümüzde artık kendini ispat etme derdi kalmamış ünlü isimlerin, ünlü olmaya başladıkları ilk zamanları yer alıyor. Örneğin, Edip Akbayram’ın babasından neden borç para istediği; Erkin Koray’ın, hangi plağını Türk müziği listesine girmek için yaptığı ve hangi şarkıcının çiçek yerine 70’lik Rakı aldığı, kitaptaki röportajlarda karşımıza çıkan keyifli ayrıntılardan birkaçı.
Arif Keskiner, ilk baskısı 2003’te yapılan ‘Yine mi Çiçek’te, sinema, basın, sahne ve edebiyat dünyasının bilinen isimlerinin, meşhur oldukları bu işler dışında, onların sevinçlerine ve hüzünlerine, yer veriyor. Keskiner’in anıları, bu ünlü simaların özel hikâyelerine yer verirken, okuyucuyu sinema yönetmenliği, fotoroman yöneticiliği, figüranlık, yapımcılık, senaryo yazımı ve oyuncu keşfi gibi konularda da bir gezintiye çıkarıyor. Keskiner, hem Türk sinemasına, hem de TRT’yle başladığı televizyon camiasına önemli katkılar sundu. Yazarın, yer olarak meşhur mekânı Çiçek Bar’da geçen ve güçlü bir üslupla aktardığı anılar, bu dünyaya dair renkli ayrıntıları sunmalarıyla ilgiye değer.
Selahattin Küçük, radyolu yılların önemli isimlerinden biri. Dolayısıyla kendisi, televizyon kuşakları tarafından pek bilinmez. Küçük’ün anılarından oluşan bu kitap, o dönemin ayrıntılarına indiği için ayrıca ilgiyi hak ediyor. İkinci Dünya savaşı yıllarında, en önemli iletişim kanallarının radyo ve basın olduğu düşünüldüğünde, radyonun ne kadar önemli olduğu daha iyi anlaşılır. Küçük, radyoculukta kırk yıllık deneyime sahip. Kendisinin anılarında, Eski İstanbul Radyosu ile Harbiye’deki Radyoevi’nin kırk yıllık süre içinde nasıl bir değişime uğradıkları, dönemin sanatçılarına dair anılar ile o dönemde Ankara ve İstanbul radyoları arasındaki farklar anlatılıyor.
‘Bir Psikologun İtirafları’, hem anı hem de deneme türüne dâhil edilebilir. Nur Yaycıoğlu yirmi yıl boyunca devlet hastanelerinde klinik psikolog olarak görev yaptı. ‘Başarı ve Çocuklarımız’, ‘Özgürlüğümü Alacağım’, ‘Kişilik Renkleri’ ve ‘Arayış Tutkusu’, yazarın daha önce yayınlanmış kitapları. Anlattığı tüm öykülerin gerçek olduğunu belirten Yaycıoğlu, bu öykülerden yola çıkarak kişilik çözümlemeleri yapıyor. Yazar, yine bu öyküler üzerinden, Türkiye’nin psiko-sosyolojik yapısına dair eleştiriler de sunuyor. Çalışma, bireyin yaşadığı sorunların önemli bir sebebi olarak toplumsal yapıyı gösterip bu yönde analizler yapıyor.
Bundan yüz yıl kadar önce, reformcu Afgan Emiri Habibullah Han, ülkesinin kalkınmasına yardımcı olacak iyi yetişmiş Türk gençlerini arıyordu. Tam bu dönemde, Mısır’da sürgünde bulunan Mehmet Fazlı arkadaşlarıyla birlikte, Avusturya-Macaristan, Rusya, Azerbaycan, Türkmenistan ve İran üzerinden Kâbil’e ulaşır. Fazlı’nın anıları, modernleşme sancıları çeken bir ülkede yaşananları ayrıntılı bir bakışla aktarmaları açısından önemli bir tarihi belge niteliğinde. Fazlı’nın bir yıldan fazla kaldığı Afganistan’a dair izlenimlerinden ve anılarından oluşan kitap, aynı zamanda, Türkiye gezi edebiyatının pek bilinmeyen erken dönem örneklerinden birini de oluşturuyor.
Leyla Ağaçkoparan, Türkiye’nin ilk kadın ağır vasıta şoförü. ‘Geri Vites Hayatlar’, ambulanstan otobüse, TIR’dan tankere, çekiciden çöp kamyonuna kadar çok sayıda motorlu araç kullanan kendisinin ilginç anılarından, anekdotlarından oluşuyor. Kitabı dikkat çekici kılan başlıca husus, çoğunlukla erkeklerin egemenliğindeki ağır vasıta araçlarında çalışmış bir kadının, iş hayatı boyunca karşılaştığı zorlukları, bu araçlara karşı beslediği amansız tutkuyu ve kendini kadınlığından taviz vermeden kabul ettirme serüvenini ele almalarıdır diyebiliriz. Anılar, sadece bu mücadeleye odaklanmakla kalmayıp, şehir içi, şehirlerarası ve uluslararası yollarda geçen renkli bir hayatı anlatıyor.
Koç Vakfı’ndan Koç Lisesi’ne, Pera Müzesi’nden Galatasaray Eğitim Vakfı’na Suna Kıraç’ın eğitim, kültür ve sağlık alanındaki çalışmalarının kapsamlı bir dökümü. Kıraç’ın notlarına, mektuplarına ve yakın çevresinin tanıklıklarına dayanan çalışma, Kıraç’ın bir iş kadını, eğitimci, sivil toplum gönüllüsü, eş ve anne olarak portresini çiziyor.
Dipnotski 