Anı – Sayfa 42 – Dipnotski

Emine Çaykara – Melek Annem ve Ben (2007)

MELEK ANNEM VE BEN, Emine Çaykara, Everest Yayınları, anı, 280 sayfa

Emine Çaykara’nın ‘Melek Annem ve Ben’i, Kandilli’deki Abud yalısına, bu yalıdaki yaşanmışlıklara yer veriyor. Mehmet Abud’un anlatımlarıyla ortaya çıkan kitap, kendisinin ağırlıklı olarak annesi Belkıs hanıma dair anımsadıklarından oluşuyor. Anılarda, Türkiye’nin yakın tarihine dair ayrıntıların yanında, bir dönem Türkiye’sinde önemli roller üstlenmiş aktörlere de rastlanır. Cemal Reşit Rey, Neyzen Tevfik, Şehzade Ömer Faruk Efendi, Muhsin Ertuğrul, Mazhar Osman, Fahrettin Kerim, Yahya Kemal, bir dönemin ünlü matematik hocası Bedros Adruni, son Melami’lerden Osman Kemali Efendi, Süreyya Paşa, Kont Ostrorog, Çürüksulu Belkıs Hanım ve Necmettin Molla, bu isimlerden birkaçı.

Mefharet Çetinkaya – İkbal, Yıkım ve İşgal (2013)

İKBAL, YIKIM VE İŞGAL, Mefharet Çetinkaya, hazırlayan: Oktay Şimşek, İş Kültür Yayınları, anı, 203 sayfa

1974 yılında hayata veda eden Mefharet Çetinkaya, on dokuzuncu yüzyılın sonlarında, II. Abdülhamid’in saltanat yıllarında İstanbullu bir bürokrat-asker ailenin çocuğu olarak doğmuş ve yetişmişti. Çetinkaya, bir döneme ışık tutması açısından büyük öneme haiz elimizdeki anılarında, 1900’lü yılların başından itibaren yaşadıklarını kaleme almış. Yazar burada, çocukluğunu, ailesini, yaşadığı çevreyi, Taif, Cidde ve Mekke’de yaşadığı yılları ayrıntılı bir şekilde anlatıyor, ayrıca Osmanlı İmparatorluğu’nun çöküşü, Anadolu’nun işgali ve bunu takip eden zor yıllar gibi önemli tarihsel olaylara dair tanıklığını paylaşıyor.

Necati Mert – Memleket Kitabevi (2013)

MEMLEKET KİTABEVİ, Necati Mert, İletişim Yayınları, anı, 309 sayfa

Taşrada kitabevi açmak ve onu yaşatmak, kuşkusuz büyük bir aşk ve özveriyle mümkün. Necati Mert de, bu tutkuyu yıllarca içinde taşımış insanlardan. Kendisi Adapazarı’nda, hem de ülkenin en karanlık günlerinden 12 Mart muhtırası dönemlerinde, büyük zorluklara katlanarak bir kitabevi açmış. Türkiye Öğretmenler Sendikası’na (TÖS) üye bir öğretmen olan ve kovuşturmalara uğrayan Mert, bir arkadaşının önerisiyle kitabevi kurmaya karar verir. Eldeki anılar, kitabevinin yaşatılma macerasını merkeze alırken, taşra insanına dair zengin gözlemleri ve ülkedeki politik, toplumsal değişim sürecini kayda geçirmesiyle dikkat çekiyor.

Mehmet Ali Okar – Osmanlı Balkanları’nın Son On Yılı (2013)

OSMANLI BALKANLARI’NIN SON ON YILI, Mehmet Ali Okar, hazırlayan: Ahmet Mesut Okar, İş Kültür Yayınları, anı, 292 sayfa

Mehmet Ali Okar, İttihad ve Terakki Komitesi üyeliği yapmış, Padişah II. Abdülhamid’e isyan etmiş, Balkan Harbi’ne katılmış, daha sonra Ayastefanos Tayyare İstasyonu kumandanlığı yapmış ve Atatürk döneminde de milletvekili olmuş bir isim. Okar’ın anılarını sunan bu kitap, Balkan Savaşı’na dair önemli bir tarihi vesika. Anılar 1902’de teğmen olarak Balkanlar’da görev yapmaya başladığı zamanlardan 1912’deki Batı Rumeli bozgununa kadarki süreci kapsıyor. Yazar, Osmanlı tarihinin önemli bir kırılma noktası olan bu savaşta tanık olduklarının yanı sıra, halkın yaşayışı ve askerle ilişkileri konusunda da önemli ayrıntılar sunuyor.

Jak Kamhi – Gördüklerim, Yaşadıklarım (2013)

GÖRDÜKLERİM, YAŞADIKLARIM, Jak Kamhi, Remzi Kitabevi, anı, 470 sayfa

‘Gördüklerim, Yaşadıklarım’, Türkiye ekonomisinin güçlü isimlerinden, Profilo Şirketler Topluluğu Yönetim Kurulu Başkanı Jak Kamhi’nin anılarından oluşuyor. Kamhi burada, İstanbul Tepebaşı’nda doğduğu evden büyüdüğü çevreye, eğitim yıllarından 2. Dünya Savaşı’nın yokluk günlerinde yaşadıklarına, iş hayatına ilk adım attığı dönemin Türkiye’sinden daha sonra önemli yatırımlar yapan güçlü bir girişimci haline gelişine, 12 Eylül sürecinde yaşananlardan Türkiye’nin Avrupa Birliği’ne üyelik sürecinde tanık olduklarına ve Türkiye ve dünyanın iş, siyaset camiasından tanımış olduğu pekçok insana dair anılarını sunuyor.

Ayşe Osmanoğlu – Babam Sultan Abdülhamid (2013)

BABAM SULTAN ABDÜLHAMİD, Ayşe Osmanoğlu, Timaş Yayınları, anı, 320 sayfa

1961’de hayata veda eden Ayşe Osmanoğlu, II. Abdülhamid’in altıncı kız çocuğuydu. Osmanoğlu anılarında, Osmanlı tarihinin en tartışmalı padişahlarından olan Abdülhamid’e ve dönemin Osmanlı dünyasına dair anılarını sunuyor. Yazar, Yıldız Sarayı’ndaki çocukluk günlerini, bir baba ve eş olarak Abdülhamid’i, Meşrutiyet devrinde yaşananları, Abdülhamid’in ev hapsinde tutulduğu Selanik’teki Alâtini Köşkü’nde geçen günlerini ve Abdülhamid’in eşlerini, çocuklarını anlatıyor.

Süleyman Arat – Yokuş Yukarı (2013)

YOKUŞ YUKARI, Süleyman Arat, Destek Yayınları, anı, 488 sayfa

Süleyman Arat ‘Yokuş Yukarı’da, 1982’de başlayıp otuz bir yıl boyunca sürdürdüğü gazetecilik mesleğinde tanık olduğu olayları anlatıyor. Yazar, uzun yıllar çalıştığı Hürriyet gazetesinde haber peşinde koşarken şahit olduğu ilginç olayları, kimi haberlerin arka planındaki gerçekleri, mesleğinin geçirdiği evrimi ve Kenan Evren, Bülent Ecevit, Turgut Özal, Tansu Çiller, Aziz Nesin, Recep Tayyip Erdoğan ve Abdullah Öcalan’la yaşadığı bilinmeyen detayları anlatıyor. Arat’ın anılarında, Türkiye’nin radyolu günlerinden tek kanallı TRT’li günlere ve ülkede yaşanan toplumsal, ekonomik ve kültürel dönüşüme dair gözlemler de yer alıyor.

Süleyman Özmen – Serdar Mahmud Tarzi Han ve Anıları (2013)

SERDAR MAHMUD TARZİ HAN VE ANILARI, Süleyman Özmen, İş Kültür Yayınları, anı, 302 sayfa

Süleyman Özmen elimizdeki çalışmasında, Afgan milliyetçiliğinin kurucusu sayılan Mahmud Tarzi’nin hayatının Afganistan’ın 1902-1929 yılları arasındaki dönemine etkilerini irdeliyor. Jön Türklerle güçlü bağlantılar kurmuş Mahmud Tarzi, onların modernleşme fikirlerine duyduğu hayranlıkla Afganlılık ideali etrafında bir ulusal bilinç yaratılması ve Afganistan’ın çağdaş ulus devlet olarak inşa edilmesini hedeflemişti. Kitap, Afgan modernleşmesinde Mahmud Tarzi’nin rolünü, yaptığı çalışmaları, Türkiye ile ilişkilerini ayrıntılı bir şekilde ele alıyor ve Mahmud Tarzi’nin bir aydın, düşünür, siyasetçi olarak portresini sunuyor.

Hasan Vasfi Kıztaşı – Doğmayan Hürriyet (2013)

DOĞMAYAN HÜRRİYET, Hasan Vasfi Kıztaşı, Alfa Yayınları, anı, 535 sayfa

Sultan Abdülhamid döneminde yaşamış Hasan Vasfi Kıztaşı, İttihat ve Terakki Partisi’nin uygulamaları, Meşrutiyet’in ilanı, 31 Mart olayı, Babıâli Baskını ve 1. Dünya Savaşı gibi tarihe yön veren olaylara tanıklık etmiş. Bu çalışma, Kıztaşı’nın farklı mecralarda yayınlanmış anılarını bir araya getirmesiyle önemli bir tarihi belge niteliğinde. Kıztaşı burada, Osmanlı’da hız kazanan özgürlük talebinin ardından ilan edilen Meşrutiyet’i, Sultan Abdülhamid’in tahttan indirilmesiyle sonuçlanan süreci, Cemal Paşa tarafından görevlendirildiği Suriye Ermeni Muhacirleri Müfettişliği esnasında tanık olduğu acı olayları anlatıyor.

İbrahim Temo – İttihat ve Terakki Anılarım (2013)

İTTİHAT VE TERAKKİ ANILARIM, İbrahim Temo, Alfa Yayınları, anı, 287 sayfa

İbrahim Temo, henüz Tıbbiye’de öğrenciyken İshak Sükûti, Mehmet Reşit ve Abdullah Cevdet ile birlikte İttihat ve Terakki Cemiyeti’nin çekirdeğini oluşturan İttihat-ı Osmanî Cemiyeti’nin kuruluşuna katılmış, sonra bu cemiyetin Romanya’da ve Balkanlar’da yayılması için çalışmalar yürütmüş. Şerif Mardin’in, Jön Türkler arasında demokratik ideallerini saptırmadan savunabilmiş az kişiden biri olarak tanımladığı Temo, bu kitabında, doğduğu ve büyüdüğü Manastır’ı, tahsil yıllarını, eğitim için İstanbul’a gelişini, buradaki siyasi faaliyetlerini, Romanya ve Paris’teki sürgün yıllarını ve dönemin Osmanlı aydınlarını anlatıyor.