Frank Close – Nötrino (2015)

Nötrinolar, dünyada algılanması en zor parçacıklardır ki, görünmez sayılırlar.

Son beş yılda yapılan araştırmalar, nötrinoların hiç kütlesi olmadığı tezini çürüterek, bunların çok minik de olsa bir kütlesi olduğunu ortaya koydu.

Bu ilginç parçacık hakkında son gelişmeler, bu kitapta.

  • Künye: Frank Close – Nötrino, çeviren: Zeynep Alpar, Boğaziçi Üniversitesi Yayınları, bilim, 176 sayfa, 2015

Kolektif – Ölme Üzerine Bir İnceleme (2015)

Ölüm gibi karmaşık ve ihtimallerle dolu bir olguyu; tüm insanların ortak yazgısını klişelerin ötesinde irdeleyen makaleler bu kitapta bir araya getirilmiş.

Kitabın bilimci ve klinisyen yazarları, ölümün neden basitçe üzücü veya kötü bir durum olarak kavranmaması gerektiğini tartışıyor.

Tıp biliminin ölüme bakışı, ölme ve sanat ilişkisi, edebiyatta ve sinemada ölme olgusunun işlenişi gibi birçok konuyu ele alan kitap, ölmek gibi karmaşık, çeşitli, şaşırtıcı ve ihtimallerle dolu bir deneyimi daha dikkatli bir şekilde gözden geçirmek için iyi bir fırsat.

  • Künye: Kolektif – Ölme Üzerine Bir İnceleme, hazırlayan: Allan Kellehear, çeviren: Barış Zeren, Boğaziçi Üniversitesi Yayınları

Frank Close – Antimadde (2015)

Bilindiği gibi, evrendeki her madde parçacığının karşıt bir parçacığı da bulunur.

Made ve antimadde, bir nevi yin ve yang gibi, birbirini tamamlar.

Başka bir deyişle biri olmadan, diğeri de olmaz.

İşte, kimilerinin maddenin ters ikizi dedikleri antimaddenin bilim dünyasındaki serüveni, bu kitapta.

Kitabın yazarı Frank Close, antimaddenin ne olduğundan nasıl keşfedildiğine, onu nasıl üretebileceğimizden ne gibi imkânlar ve ne tür tehditler barındırdığına pek çok konuyu aydınlatıyor.

Kitap bununla da yetinmeyerek, antimadde hakkındaki kimi efsaneleri de sorguluyor.

  • Künye: Frank Close – Antimadde, çeviren: Zeynep Alpar, Boğaziçi Üniversitesi Yayınları

Chris Impey – Yaşam Üzerine Sohbetler (2018)

Dünya dışı yaşam konusunda henüz kesin bilgilere sahip değiliz.

Fakat bu, evrende başka yaşamların olmadığı anlamına gelmiyor.

İşte bu şahane kitap, tam da bu olasılık üzerine alanında uzman isimlerin fikirlerini sunmasıyla çok önemli.

Bizde daha önce ‘Evrenin Doğuşu’ adlı ufuk açıcı çalışması da yayınlanmış Chris Impey, birçok astronom, jeolog, biyolog ve yazarla yaptığı röportajları ‘Yaşam Üzerine Sohbetler’de bir araya getiriyor ve böylece bilim insanlarının evrendeki yaşam üzerine güncel fikirlerini sunuyor.

  • Dünyadaki yaşamın kökeni ve dudak uçuklatan çeşitliliği,
  • Yerküre dışındaki yaşamın olası sahaları,
  • Mars ve Titan’a düzenlenen misyonlardan öğrendiklerimiz,
  • Biyoloji-sonrası evrim,
  • Zeki uzaylılarla temasın bizim için ne anlama geldiği…

İşte ‘Yaşam Üzerine Söyleşiler’, bu ve bunun gibi birçok konuyu irdelerken, yüzyıllardır insanoğlunun kendine sorduğu “Bu evrende yalnız mıyız?” sorusuna doyurucu yanıtlar veriyor.

  • Künye: Chris Impey – Yaşam Üzerine Sohbetler: Astrobiyoloji Söyleşileri, çeviren: Özkan Akpınar, Boğaziçi Üniversitesi Yayınları, bilim, 534 sayfa, 2018

Riccardo Manzotti ve Tim Parks – Zihnin Ucu Bucağı (2018)

Herhangi bir anda bilincimiz, bilincinde olduğumuz şeyin formuyla aynıdır. Bir elma gördüğünde, bilincin ve elma aynı şeyden yapılmıştır.

Ünlü romancı Tim Parks ile ünlü filozof ve robotik mühendisi Riccardo Manzotti arasında, zihin, beynin ve bilinç arasında gidip gelen çok zengin bir diyalog.

Parks’ın usta işi yorum ve soruları ile Manzotti’nin yanıtlarıyla ilerleyen kitap,

  • Bilgi/enformasyon kokar mı?
  • Bilinç kavramı neden bu denli zor?
  • Bilinç üzerinde beyin mi çevre mi belirleyici?
  • Bedenimiz beynimizin davranışları üzerinde ne kadar etkili?
  • Dil ve kelimeler nasıl doğar?
  • Bilinç ve dünya arasında nasıl bir ilişki var?
  • Ve bunu gibi birçok sorunun yanıtını arıyor.

Parks ve Manzotti bunu yaparken de, hem bizi zihin konusunda alışık olduğumuz kavramlar üzerine yeni baştan düşünmeye davet ediyor hem de bu konularla ilgilenmiş Aristo, Descartes, Galen Strawson, Giulio Tononi ve Daniel Dennett gibi filozof ve bilim insanlarının fikirlerini enine boyuna irdeliyor.

  • Künye: Riccardo Manzotti ve Tim Parks – Zihnin Ucu Bucağı: Bilinç ve Dünya Bir midir?, çeviren: Özde Duygu Gürkan, Metis Yayınları, felsefe, 168 sayfa, 2018

İrfan Yılmaz – Yitik Hazinenin Kâşifi: Fuat Sezgin (2009)

İrfan Yılmaz ‘Yitik Hazinenin Kaşifi’ isimli elimizdeki çalışmasında, İslam Bilim ve Teknoloji Tarihi araştırmacısı Fuat Sezgin’in kapsamlı bir biyografisi ile yaptığı bilimsel çalışmalarını anlatıyor.

Sezgin, İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi’ndeyken, 27 Mayıs 1960 darbesinden sonra bu görevine son verilir.

Akademik kariyerini daha sonra Almanya’da sürdüren Sezgin, burada yaptığı bilimsel çalışmalarıyla, birçok ödül kazandı.

Sezgin’in aynı zamanda, beş ciltlik Wissenschaft und Technik im Islam (İslam’da Bilim ve Teknoloji) isimli bir çalışması da bulunuyor.

  • Künye: İrfan Yılmaz – Yitik Hazinenin Kâşifi: Fuat Sezgin, Hazine Yayınları, biyografi, 192 sayfa

Hamit Dilgan – Büyük Matematikçi Ömer Hayyam (2009)

Matematik tarihi hocası Hamit Dilgan, şiir, felsefe, müzik, fizik, astronomi ve matematik gibi, birbirinden çok farklı alanlarda çalışmış ve ürünler vermiş Hayyam’ın dünyasına iniyor; daha çok şiirleriyle bilinen Hayyam’ın matematik alanındaki çalışmalarını irdeliyor.

Kitaba, İslam matematik tarihinin ana hatları ve Doğu’da bilim adamlarının yetişmesini sağlayan toplumsal-kültürel iklimle başlayan Dilgan, böylece, Hayyam’a seleflerinden kalmış matematiklerle kendisi tarafından yapılmış çalışmaları karşılaştırma fırsatı sunuyor.

Kitapta ayrıca, Prof. Dr. Ahmed Cabbar’ın, Hayyam’ın hayatı ve eserlerine odaklanan, ayrıntılı bir yazısı da yer alıyor.

  • Künye: Hamit Dilgan – Büyük Matematikçi Ömer Hayyam, Kaynak Yayınları, bilim, 206 sayfa

Holly Cave – Bilim Hakkında Çok Önemli Sorulara Yanıtlar (2015)

Tarihte çığır açmış icatlardan büyük mucitlerin dünyasına uzanan keyifli bir yolculuk.

Holly Cave, tarihte yapılmış en iyi icatların ayak izlerini takip ederek, feyz alınacak başarı öyküleri sunuyor ve bunu yaparken de bilimin gündelik hayatımızı nasıl kökünden değiştirdiğini gözler önüne seriyor.

  • Künye: Holly Cave – Bilim Hakkında Çok Önemli Sorulara Yanıtlar, çeviren: Sevgi Atlıhan, İş Kültür Yayınları

Richard Charles Lewontin – İdeoloji Olarak Biyoloji (2015)

Modern bilim ideolojisinin bizi yönelttiği hatalara karşı uyanık olalım!

Önde gelen genetikçilerden, popülasyon ve deneysel genetik alanındaki çalışmasıyla dünya çapında ün sahibi R. C. Lewontin imzalı bu kitap, bilim insanlarının hayatı bilim insanları olarak değil toplumsal bir varlık olarak yaşadığı ve doğaya da bu toplumsal deneyimlerinin şekillendirdiği bir mercekten baktığı görüşünü kıyasıya tartışıyor.

‘İdeoloji Olarak Biyoloji’, kökleri sosyal Darwinizme uzanan sosyobiyolojiyi eleştirel bir süzgeçten geçiriyor ve bu yaklaşım örneğinde modern bilim ideolojisinin bizi yönelttiği hatalı yolları bir bir açıklıyor.

Kitap, her şeyden öte bilimin ne olmadığını ve gerçek bilimin ne olması gerektiğini ortaya koymasıyla önemli.

Her seviyeden okurun severek okuyacağı bir çalışma.

  • Künye: R. C. Lewontin – İdeoloji Olarak Biyoloji, çeviren: Cengiz Adanur, Kolektif Kitap

Francis Macdonald Cornford – Sokrates Öncesi ve Sonrası (2015)

Sokrates’in Eski Yunan ve tüm Avrupa uygarlığı içindeki emsalsiz yerinin nedenlerini büyük bir açıklıkla ortaya koyan bir kitap.

Sokrates’ten önce İyonya’daki bilim çalışmaları, Sokrates, Aristoteles ve Platon’un felsefi sistemleri, geniş bir alanda hareket eden kitabın ilgi çekici konularından bazıları.

  • Künye: Francis Macdonald Cornford – Sokrates Öncesi ve Sonrası, çeviren: Celal Şengör ve Senem Onan, İş Kültür Yayınları