Kategori: Bilim

Kolektif – Yeni Hümanistler (2014)

Bilim insanları araştırma ve yazılarıyla, yeni bir hümanizmanın serpilmesine katkıda bulunuyor mu?

Bu katkının önemli olduğunu düşünen kitabın editörü John Brockman, yeni bilimsel kültürde “hümanizmin” yeniden tanımlandığını, modern düşünceyi bu “yeni hümanistler”in şekillendireceğini savunuyor.

Kitaba katılan pek çok yazar da, bu olasılığın gerçekleşme ihtimalinin mümkün olup olmadığını farklı perspektiflerden tartışıyor.

  • Künye: Kolektif – Yeni Hümanistler, editör: John Brockman, çeviren: Nalan Büyükkantarcıoğlu ve Alper Kumcu, TÜBİTAK Yayınları

Tony Crilly – Gerçekten Bilmeniz Gereken 50 Matematik Fikri (2014)

Matematikten sıkılmak kuşkusuz herkesin hakkı.

Fakat bu disiplinin ortaya koyduğu, hayati değerde olan, bu yüzden de ucundan kıyısından da olsa bilinmesi gereken teorem ve fikirler de var.

Tony Crilly de bu kitabında bizim için, oyun kuramından sıfırın keşfine, bunlardan elli tanesini seçmiş.

Hem de gerçek hayatta nasıl işimize yarayacaklarını da düşünerek.

  • Künye: Tony Crilly – Gerçekten Bilmeniz Gereken 50 Matematik Fikri, çeviren: Cem Duran, Domingo Kitap

Trinh Xuan Thuan – Evrenin Yazgısı (2014)

Büyük Patlama, ya da daha meşhur adıyla Big Bang’ten sonra, evrenin oluşumunun ve gelişiminin öyküsü.

170 görsel eşliğinde.

Yıldız beşikleri, bulutsular, pulsarlar, kara delikler, süpernovalar, kısacası evren denince akla gelebilecek pek çok başlık; bize insanın bir yıldız tozundan ibaret olduğunu hatırlatan bu kitapta.

  • Künye: Trinh Xuan Thuan – Evrenin Yazgısı, çeviren: Aykut Derman, Yapı Kredi Yayınları

Kolektif – Bilime Adanmış Ömür: Nasîruddîn Tûsî (2017)

On üçüncü yüzyılda İslam dünyasında felsefi ve bilimsel çalışmaların hızlanmasında, kelâm ve felsefe alanındaki önemli çalışmalara imza atmış Nasîruddîn Tûsî’nin çok büyük payı var.

Farklı yazarların makaleleriyle yer aldığı bu kitap ise, Nasîruddîn Tûsî’nin yaptığı çalışmalara farklı açılardan bakmalarıyla alana büyük katkıda bulunuyor.

Kitapta,

  • Nasîruddîn Tûsî’nin hayatı ve bilimsel kimliği,
  • İslam dünyasında astronomi ve gözlemevlerinin gelişmesinde önemli bir adım olarak Merâgâ Gözlemevi,
  • On üçüncü yüzyılda felsefe-kelâm ilişkisinin şekillenmesinde Nasîruddîn Tûsî’nin rolü,
  • Nasîruddîn Tûsî düşüncesinde kelâm-felsefe ilişkisi,
  • Nasîruddîn Tûsî’nin ilim/hikmet sınıflandırmasına yansıyan din felsefe ilişkileri,
  • Nasîruddîn Tûsî felsefesinde ahlak,
  • Nasîruddîn Tûsî’nin adalet anlayışı
  • Ve İbn Mikeveyh ile Nasîruddîn Tûsî’nin siyaset felsefelerinde adalet-sevgi ilişkisi gibi konular tartışılıyor.

Kitaba katkıda bulunan yazarlar ise şöyle: Mehmet Bayraktar, Yavuz Unat, Aygün Akyol, Agil Şirinov, Ayşe Sıdıka Oktay, Anar Gafarov, Naim Döner, Abdulnasır Süt, İbrahim Çapak, Abdulvahap Taştan, Neva Tezcan Topuz, Muhammet Topuz ve Zeynep Erten Taşan.

  • Künye: Kolektif – Bilime Adanmış Ömür: Nasîruddîn Tûsî, editör: Aykut Kar ve Anar Gafarov, Gece Kitaplığı, tarih, 320 sayfa

Hanne Blank – Bekâretin “El Değmemiş” Tarihi (2008)

Cinselliğe dair tabuların doruğa ulaştığı esas konuların başında, hiç şüphesiz bekâret gelir.

Hanne Blank’in bu çalışması, konuya çok yönlü bir biçimde eğilmesiyle dikkat çekiyor.

Kitabın ‘Bekâretbilim’ başlıklı ilk bölümünde, bekâret tıbbi ve bilimsel yönleriyle ele alınıyor; aslında incecik bir zar olan “himen”in nelere kadir olabileceği gösteriliyor.

‘Bâkire Kültürü’ isimli ikinci bölümünde ise bekâretin kültürel ve toplumsal yönleri irdeleniyor; bu kültürün kuşaklar boyu nasıl aktarıldığı ve günümüzde ne şekilde tezahür ettiği ele alınıyor.

  • Künye: Hanne Blank – Bekâretin “El Değmemiş” Tarihi, çeviren: Emek Ergün, İletişim Yayınları, tarih, 414 Sayfa

John B. Arden – Brain Up (2017)

Sinirbilim alanında son yıllarda önemli keşifler yaşandı.

Bu durum da, beynimize dair şu ana kadar bilmediğimiz gerçekleri keşfetmemize olanak verdi.

Öte yandan, sinirbilimde yaşanan bu gelişmelerin, psikoterapi alanına nasıl uyarlanacağı konusunda da kimi girişimler ortaya kondu.

İşte elimizdeki kitap da, sinirbilimde kaydedilen gelişmelerin gündelik hayata nasıl uyarlanabileceği hakkında genel okuru bilgilendirmeyi, başka bir deyişle beyin temelli bir terapinin nasıl uygulanabileceğini açıklıyor.

John B. Arden, zor zamanlarda beynimizi diri tutacak kimi uygulamalar ve perspektifler aracılığıyla bu yönde etkili ve kullanışlı bir rehber sunmayı amaçlıyor.

  • Künye: John B. Arden – Brain Up, çeviren: Nuray Önoğlu, Okuyan Us Yayınları, kişisel gelişim, 308 sayfa

Danah Zohar – Kuantum Benlik: Yeni Fiziğin Işığında İnsan Doğası ve Bilinci (2017)

Kuantum teorisi, fiziğin en ünlü konularından.

Öte yandan kuantum fiziğine, fizik dışından bakan çalışmalara da pek aşina değiliz.

Fizik, felsefe ve psikoloji alanlarında çalışmaları bulunan ve bilimsel düşünceden hareketle kültür ve politika gibi insani ilişkileri provokatif bir şekilde tartışmasıyla bilinen Danah Zohar’ın ‘Kuantum Benlik’i ise, kuantum kavramını özgün bir perspektifle felsefi, toplumsal ve varoluşsal sorunlar çerçevesinden yorumluyor.

Günlük yaşamın daha derin felsefi anlayışına inmek ve kuantum kuramını daha geniş bir çerçeveden görmek için doğaya ve insan bilincine inen kitap, kuantum kuramının deneyimlerimizin birçok yönüne getirdiği yeni köktenci anlayışı sunuyor, kuantum fiziğinin fiziksel, insani ve insan ilişkileri psikolojisine nasıl uygulanabileceğini ele alıyor.

“Kuantum fiziğinin bizim günlük yaşam deneyimlerimizle ilişkisinin ne olduğu, aynı zamanda kuantum kuramının içindeki merkezi felsefi sorunun çekirdeğini oluşturur,” diyen Zohar’ın çalışmasının ana fikri şöyle özetlenebilir:

Bilinçli insanlar olarak yaşadığımız günlük dünyayla kuantum fiziği dünyası arasında doğal bir köprü oluştururuz.

  • Künye: Danah Zohar – Kuantum Benlik: Yeni Fiziğin Işığında İnsan Doğası ve Bilinci, çeviren: Seda Kervanoğlu, Ayrıntı Yayınları, bilim, 256 sayfa

Julia Shaw – Bellek Yanılgısı (2017)

Birçoğumuz, evden çıktığımızda yanımıza alacağımız eşyalardan birini veya bazılarını unuturuz.

Veya daha önce tanıştığımız birinin adını aniden unutuveririz.

Böyle durumlarda canımız sıkılsa da, aslında bunlar, zihnimizin daha büyük yanılgıları yanında oldukça masumdur.

Bellek üzerine uzun zamandır çalışmakta olan psikolog Julia Shaw da elimizdeki kitabında, yapılan son araştırmalardan yola çıkarak zihnimizin gerçekliği nasıl ters yüz ettiğini, hakikatin üzerine nasıl hayali bir kurgu inşa ettiğini gözler önüne seriyor.

Alın size, şüpheciliğin hayatımızın her anında neden bizim için hayati önemde olduğuna bir örnek daha.

Zihnin, var olan hakikati kendi süzgecinden geçirerek farklı bir boyutta yeniden tasarladığını belirten Shaw, bunun bazı yerlerde aldığı aşırı durumları gösteriyor.

Yazar bununla da yetinmeyerek, yaratılan bu “gerçek olmayan gerçeğin”, bireylerin devamındaki hayatını nasıl etkileyeceğini de ortaya koyuyor.

Adli psikolog olan Shaw, kitabında görgü tanıklarının geçmişi hatırlamayla ilgili yaşadıklarını da anlatıyor ve kimi zaman bir iftiranın birçok şahitliğe üstün gelebileceğini iddia ediyor.

Neyin nasıl görüneceğine belleğin ve zihnin nasıl karar verdiğine daha yakından bakmak isteyenler için iyi bir kaynak.

  • Künye: Julia Shaw – Bellek Yanılgısı, çeviren: Funda Sezer, Say Yayınları, psikoloji, 328 sayfa

Ekmeleddin İhsanoğlu – Osmanlı Bilim Mirası (2017)

Genel olarak tarihçiler, özel olarak da bilim tarihçileri, Osmanlı bilim çalışmalarında kayda değer gelişmeler olmadığı konusunda hemfikirdir.

Bu teze temelden karşı çıkan Ekmeleddin İhsanoğlu’nun, kapsamıyla da ayrıca dikkat çeken elimizdeki çalışması, Osmanlı zamanında aritmetik, cebir, astronomi, tıp, eczacılık, fizik, kimya, coğrafya gibi alanlarda yapılan çalışmaları kayda almasıyla önemli.

52 ülkeden 527 koleksiyon ve kataloğun taraması sonucunda ortaya çıkan bu iki ciltlik çalışma, hem bilim tarihi alanında değerli bir çalışma, hem de Osmanlı ve İslam medeniyetinin gelişimini ortaya koymasıyla önemli.

30 yıl önce, Ekmeleddin İhsanoğlu, Ramazan Şeşen, M. Serdar Bekar, Gülcan Gündüz ve Veysel Bulut tarafından hazırlanan ‘Osmanlı Bilim Literatürü Tarihi’, bu alandaki çalışmalar için halen altın değerinde.

Söz konusu çalışmanın nitelikli bir özeti olan ‘Osmanlı Bilim Mirası’ ise, hem bilim dünyasına hem öğrencilere hem de genel okuyucuya hitap ediyor.

  • Künye: Ekmeleddin İhsanoğlu – Osmanlı Bilim Mirası, Yapı Kredi Yayınları, bilim, 2 cilt, 1556 sayfa

JoAnn Deak – Senin Muhteşem Esnek Beynin (2017)

Beyin, vücudumuzun en büyüleyici ve gizemli organlarından biri.

Çok güzel görsellerle şenlenmiş bu kitap da, genç okurlar ve ayrıca yetişkinler için beyin hakkında muhakkak bilinmesi gerekenleri keyifli bir üslupla açıklıyor.

“İstersen, beynine daha da çok şey yaptırabilirsin! Yaşamının ilk on yılında beynin çok hızlı gelişir. Bu dönem, beyninin gelişmesini hızlandırabileceğin ve onu güçlendirebileceğin büyülü on yıldır,” diyen, kitabın yazarı Joann Deak, beynin işlevleri, yapabildikleri, kapasitesi ve bizim onu geliştirmemiz için neler yapmamız gerektiğini adım adım ele alıyor.

Deak, hata yapmanın, beynin en iyi öğrenme ve gelişme yollarından biri olduğunu söylüyor.

Kitaba, Sarah Ackerley’nin özgün çizimleri eşlik ediyor.

  • Künye: JoAnn Deak – Senin Muhteşem Esnek Beynin, resimleyen: Sarah Ackerley, çeviren: Çağlar Sunay, Domingo Kitap, çocuk, 32 sayfa