Kendimizi bildiğimiz, öznelliğimizin en doğal pratiklerini kapsayan gündelik hayata bakan makaleler. Resmi Türk tarihçiliğinin gündelik hayattaki yansımaları, taşralı kentlerde gündelik hayatın icrası, minibüs sembollerinde kolektif belleğin inşası, televizyondaki yeni izleyici kitlesinin özellikleri ve daha fazlası, burada.
Aşırı, hatta pervasız bir şekilde de olsa sosyal hayatın tam kalbinde yer alan çirkinlik (ve doğal olarak güzellik) olgusunu tarihsel bir bakışla irdeleyen ve bunu yaparken de, konuyu edebiyattan sosyolojiye, tarihten antropolojiye uzanan disiplinlerarası bir perspektifle tartışan nitelikli bir eser. Michel Foucault’nun çalışmalarından ilham alan soykütük yöntemini kullanan Sagaert, fiziksel çirkinliğin yanı sıra fizyolojik, ontolojik ve ahlaki çirkinlikleri de irdeliyor. Yalnızca çirkinlik değil, güzellik kavramı konusunda da toplumsal yargıların tarih boyunca nasıl dönüşümler geçirdiğini ortaya koyan yazar, çirkinlik mefhumunun kadına ve erkeğe farklı biçimlerde atfedilmesi çerçevesinde cinsel farklılaşmaya nasıl etki ettiğini gösteriyor.
‘Dünya Mutfakları Atlası’, mutfağın kökenleri, ülkelerin yiyecek hazırlama, yemek pişirme ve yeme biçimleri üzerine yoğunlaşan bir çalışma. Bu mutfaklarda yer alan tuz, şeker, çikolata, buğday, pirinç veya mısır gibi ürünlerin hikâyelerinin de yer aldığı atlas, son olarak da bu tatların analizine yer veriyor. Biri kültürel coğrafya doçenti, diğeri de beslenme coğrafyası doçenti olan iki ismin hazırladığı çalışma, toplumların yemek kültürleri, bunun tarih içinde aldığı biçimler ve coğrafya-yemek arasında kurduğu koşutluklarla ilgi çekiyor.
Yezidiler, Kürtlerden oluşan dini ve kültürel bir topluluk. Christine Allison’ın ‘Yezidi Sözlü Kültürü’ de, Yezidi geleneklerini sosyal bağlamlarıyla ele alan ilk eser. Kitabını, “Yezidilerin sözlü gelenek alanını yabancılarca anlaşılabilir şekilde ‘haritalandırma’ çabasıdır,” şeklinde tanımlayan Allison, bu halkın geleneklerinin belli başlı alanlarını ve özelliklerini belirlemeyi ve bir diğeriyle olan ilişkilerini kaydetmeyi amaçlıyor. Şu ana kadar sadece Yezidilerin dini inanışını temel alan eserlerin çokluğu düşünüldüğünde, Yezidilerin ve genelde Kürtlerin geleneklerinin anlamına, sözlü kültürüne odaklanan böylesi bir çalışmanın değeri daha iyi anlaşılır.
Daha bebekken annemizle keşfettiğimiz, ardından ikinci bir dil olarak hayatımızda yer edinen kokunun, kokuların serüveni! Gündelik hayatın keşmekeşinde farkına varamadığımız kokularının izini süren Ozan, anne kokusundan mutfak kokularına, insanın farklı kokularından yapay kokulara, “Gaz” kokusundan hayvan kokularına pek çok ayrıntıyı burnumuza “dayıyor”.
Hurafeler, şehir efsaneleri, yanılgılar… Solmaz, alışkanlıklarımız gereği sorgulamadığımız 100 yanılgıyı ortaya koyuyor. Bunlardan bazıları şöyle: Yuvayı dişi kuş yapar, kışın dondurma yenmez, her Türk asker doğar, Hitler vejetaryendi, klasik müzik zekâyı geliştirir, grip ilaçları gribi geçirir ve erkekler her 7 saniyede seks düşünür.
Antony Wild, İngiltere’de büyük bir kahve şirketinde, on üç yıl satın alma müdürü olarak çalıştı. Dolayısıyla kendisi için, kahve uzmanı veya “kahve eksperi” demek pek yanlış olmasa gerek. Yazarın bu kitabı, kültür tarihi incelemelerinin iyi örneklerinden biri. Wild kahvenin beş yüz yıllık hikâyesini anlatırken, kahvenin simya, antropoloji, şiir, siyaset ve bilimle kurduğu bağları da anlatıyor. Kahvenin öyküsüne eleştirel bakan Wild, kahvenin sömürgecilik geçmişinden günümüzün kahve endüstrisine kadar geniş bir alanda hareket ediyor. Hatta çalışma asıl önemini de, bu özgün lezzetin arkasındaki sömürgeci çarkı gözler önüne sermesine borçlu diyebiliriz.
Felipe Fernández-Armesto, ‘Yemek İçin Yaşamak’ta, yemeğin tarihi serüvenine yer veriyor. Kitabın ilgi çekiciliği, yiyecek tarihini, insan türünün birbiriyle ve doğanın geri kalanıyla başka etkileşimlerinden ayrılmayan, dünya tarihinin bir konusu olarak ele almaya çalışmasıdır diyebiliriz. İnsanın yiyeceği pişirmeyi öğrenmesini; yamyamlığı ve bunun günümüzün beslenme anlayışıyla ilişkisini; sömürgeciliğin doğal çevre üzerindeki etkilerini; çiftçiler ve çobanların ortaya çıkışını; Amerikan yerlilerinin yiyecek saklama şekillerini ve ilk okyanus aşırı yolculuklarla beslenme sorunlarının nasıl çözüldüğü, kitapta dikkat çeken konulardan birkaçı.
Çinli bir anne ile Portekizli bir babanın oğlu olan Ku Hung-Ming, eğitimini Avrupa’da almış. Yazarın, 1915’te kaleme aldığı bu kitap, Çin halkı ve kültürü konusunda önemli ayrıntılar sunuyor. Yazar, kitabının ilk bölümünde Çin insanını, Çin kadınını ve Çin dilini anlatıyor. Kitabının ikinci bölümünde, Batılı yazarların Çin kültürüyle ilgili yanlış veya eksik saptamalarını ortaya koyan Hung-Ming, devamında da Çin uygarlığının diğer dünya medeniyetlerinin feyz alabileceği ne gibi olumlu niteliklere sahip olduğunu, dünyayı bekleyen savaşların aşılması konusunda Çin uygarlık değerlerine nasıl başvurulabileceğini irdeliyor.
‘İstanbul’un 72 Milleti’, on bin yılı aşan tarihi ile dünyanın en eski kent yerleşimlerinden biri olan İstanbul’da yaşamış, yaşayan halkları, kavimleri, dinsel ve etnik grupları tanıtıyor. Hasan Öztoprak kapsamlı çalışmasında, Türkleri, Türk kökenli halkları, Rumları, Ermenileri, Yahudileri, Kürtleri, Zazaları, Ezidileri, Arapları, Süryanileri, Arami kökenli halkları, Kafkas halklarını, Balkan halklarını, İranlıları, romanları, Avrupa halklarını ve burada adını zikredemeyeceğimiz İstanbul’un milletler mozaiğine renk veren çok sayıda halkın kökenini, tarihini, yaşama biçimini, dinini, dil ve kültürünü anlatıyor.
Dipnotski 