Kültür – Sayfa 31

Doğan Emrah Zıraman – Aşağılama İlişkileri Üzerine Tezler (2008)

AŞAĞILAMA İLİŞKİLERİ ÜZERİNE TEZLER, Doğan Emrah Zıraman, Kavim Yayıncılık, inceleme, 140 sayfa

‘Aşağılama İlişkileri Üzerine Tezler’, toplumsal alanda aşağılama ve aşağılanmanın nasıl örgütlendiğini irdeliyor. Yazar, bu ilişkilerle hesaplaşıldığı ölçüde, “Günümüzde kendisini aşağılama ilişkileri dışında tanımlayabilen hiçbir insan ve insan ilişkisi yoktur. Sadece aşağılama ilişkileri içinde aşağılayan ve aşağılanan olarak taraf olma hali vardır,” diyen Zıraman, çalışmasının, bu anlamda bir sorgulamayı amaçladığını söylüyor. Zıraman, aşağılamanın sözlük kavramından başlayarak, bütün dinler ve mitolojilerin evrenin başlangıcını neden bir aşağılama hikâyesi ile başlattıklarını, sporun bir mücadele mi yoksa kavga mı olduğunu, intiharın acizlik mi yoksa güç gösterisi mi olduğunu ve bunun gibi pek çok ilginç konuyu tartışıyor.

Hulusi Tunca – Hulusi Tunca ile Seksenler (2014)

HULUSİ TUNCA İLE SEKSENLER, Hulusi Tunca, Esen Kitap, müzik, 364 sayfa

Hulusi Tunca, Türkiye müzik piyasasında önemli bir yeri olan 1970-80 arası yayınlanmış HEY’in son genel yayın yönetmeniydi. Daha önce yayınlanan ‘Yetmişler’ kitabında, Türkiye popunun yükselme devrini anlatan Tunca, şimdi de, seksenlerde yaşanan siyasi ve kültürel gelişmelerin müzik dünyasına yansımalarını ele alıyor. Tunca’nın anlatımında, Bülent Ersoy, Zeki Müren, Yeni Türkü, Ferdi Özbeğen, Orhan Gencebay, Cem Karaca ve İlhan İrem’e dair ilginç ayrıntılar yer alıyor.

Levent Cantek – Cumhuriyetin Büluğ Çağı (2008)

CUMHURİYETİN BÜLUĞ ÇAĞI, Levent Cantek, İletişim Yayınları, kültür, 293 sayfa

Levent Cantek’in ‘Cumhuriyetin Büluğ Çağı’, Türkiye’nin 1945-1950 yılları arasındaki popüler kültürüne odaklanıyor. Cumhuriyetin kuruluş sürecinin, tek parti rejiminin ve İkinci Dünya Savaşı’nın getirdiği sıkıntıların aşıldığı bu dönemde, gündelik hayatta ve toplumsal ilişkilerde bir canlanma yaşandı. Cantek, “Cumhuriyetin büluğ çağı” olarak tanımladığı bu dönemi, basına yansıyan aydınlar ve kanaat önderleri arasındaki tartışmalar üzerinden ele alıyor. Hayat tarzı ve ahlaka dair bu tartışmalar, ülkenin çağdaşlaşma serüvenini izlemek açısından hem önemli hem de oldukça keyifli ayrıntılar sunuyor.

Philip G. Kreyenbroek – Ezidilik (2014)

EZİDİLİK, Philip G. Kreyenbroek, çeviren: Amed Gökçen ve Damla Tanla, İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları, tarih, 330 sayfa

Kürtler, Zerdüştilik, Ezidilik ve İran kültürü üzerine birçok çalışması bulunan Philip G. Kreyenbroek, kapsamıyla dikkat çeken kitabında, Ezidiliğin arka planını, dini adetlerini ve metinsel geleneğini araştırıyor. Kitabın ilk kısmında, Ezidiliğin kökenleri; dini arka planı; önde gelen temsilcisi Şeyh Adi’nin öğretileri; Ezidiliğin ibadetleri, dini adet ve gelenekleri, mabed ve kutsal varlıkları; Ezidilerde unvan, grup ve görevler gibi konular ele alınıyor. İkinci kısımda ise, Ezidi anlayışında ağırlıklı yeri olan Kürtçe dualara ve bunların Türkçe çevirisine yer verilerek, Ezidi dinî metin külliyatının zenginliği gözler önüne seriliyor.

Mikita Brottman – Okuma İlleti (2014)

OKUMA İLLETİ, Mikita Brottman, çeviren: Mesut Şenol, Paloma Yayınevi, psikoloji, 251 sayfa

Yazar ve psikanalist Mikita Brottman, mastürbasyona dair Viktorya dönemi İngiltere’sinden gelme “yalnız başına yapılan ahlaksızlık” deyimine atıf yaparak, okumayı da bir mastürbasyon eylemi olarak tanımlıyor. Okuma deneyimini farklı boyutlarıyla irdeleyen Brottman’ın çalışması, okumanın depresyona ne gibi etkilerde bulunduğunu, okumanın başarıya ve mutluluğa ulaşmadaki rolünü sorgulamasıyla da dikkat çekiyor. Verili okuma alışkanlığının, tüketim çağının sonu gelmez seçenek zenginliğiyle ilişkisini tartışan Brottman, düşünerek, özenli ve ayrım gözeterek gerçekleştirilecek bir okuma faaliyeti için de ipuçları sunuyor.

Dikmen Yakalı Çamoğlu – Kaynana Ne Yaptı, Gelin Ne Dedi? (2017)

KAYNANA NE YAPTI, GELİN NE DEDİ?, Dikmen Yakalı Çamoğlu, İletişim Yayınları, kadın, 216 sayfa

Erken Cumhuriyet döneminde (1923-1950’ler) evlenme yoluyla edinilen kadınlar arası akrabalık ilişkilerine odaklanan, Türk ailesine ve genel olarak aile kurumuna kuramsal bir yaklaşım getiren özgün bir çalışma. Dikmen Yakalı Çamoğlu burada aile hikâyelerinin nasıl kurulduğunu, aile fertleri arası ilişkilerdeki “güç” olgusunun neyle ve nasıl kurulduğunu, kimlerin bu hikâyelerden ve hangi gerekçelerle dışlandığını, aile büyüklerinin ne gibi nitelikleriyle aile hikâyelerinde kendilerine yer bulduklarını ve bunun gibi pek çok önemli ayrıntıyı irdeliyor. Sağlam bir kuramsal çerçeve ve mülakatlarla zenginleşen; romanlardan alıntılar ve popüler kültürden örneklerle beslenen kitap, bildiğimiz aile olgusunu farklı bir gözle ele alıyor. Keyifli ve ufuk açıcı bir çalışma.

Philippe Ariès ve Georges Duby (haz.) – Özel Hayatın Tarihi 3 (2008)

‘Özel Hayatın Tarihi’, beş ciltlik bir dizinin üçüncü cildini oluşturuyor.

Çalışma, Roma İmparatorluğu’ndan günümüze, medeniyetler, kültürler, çağlar boyunca yaşanan derin değişimlere, çok sayıda görsel malzeme eşliğinde göz gezdiriyor.

Çalışmanın bu üçüncü cildinde, sarayın ve saray çevresinin teşrifat ve görgü kuralları, dönemin adab-ı muaşeret ve çocuk eğitimiyle ilgili kitapları, dini pratikler, bireysel kaçamaklar ve toplumun cezalandırma usulleri, dini cemaatler ve sosyalleşme, yemek kültürü ve sofra kuralları gibi birçok konu üzerinden güzellik konusu değerlendiriliyor.

Künye: Phillippe Ariés ve Georges Duby (haz.) – Özel Hayatın Tarihi 3: Rönesans’tan Aydınlanma’ya, çeviren: Devrim Çetinkasap, Yapı Kredi Yayınları, tarih, 704 sayfa

Nevin Meriç – Âdâb-ı Muâşeret (2007)

ÂDÂB-I MUÂŞERET: OSMANLI’DA GÜNDELİK HAYATIN DEĞİŞİMİ (1894-1927), Nevin Meriç, Kapı Yayınları, inceleme, 543 sayfa

Osmanlı’nın son dönemi, bilindiği gibi, Türkiye’nin yüzünü batıya dönme serüveninin de en doruğa ulaştığı dönemlerdendir. Bu değişimlerin önemli bir göstergesi de, âdâb-ı muâşeret, yani görgü kuralları hakkında yayınlanan kitapların çokluğudur. Bu çeviri kitapların bir ilginçliği de, Osmanlı kültüründe gerçekte karşılığı olmayan at gezintisi, akşam yürüyüşü gibi konulara yer vermeleriydi. İşte Nevin Meriç’in çalışması, temelde, yazarın 1894-1927 yılları arasında yayınlanan âdâb-ı muâşeret kitapları konusunda yaptığı araştırmalarına dayanıyor. Kitap bu yönüyle, Osmanlı modernleşmesinin pek bilinmeyen bir alanına dikkat çekmiş oluyor.

Onur Uca – Türkiye’de Orta Sınıfın Fotoğrafı (2016)

TÜRKİYE’DE ORTA SINIFIN FOTOĞRAFI, Onur Uca, Nota Bene Yayınları

Beyaz yakalı orta sınıfı hem teorik hem de sosyal-gündelik hayattan örneklerle ele alan sağlam bir çalışma. Uca, Neslihan, Ayşe, Faruk, Yılmaz ve Feride gibi karakterleri üzerinden bu sınıfın ilişkilerine, yönelimlerine ve yaşam alışkanlıklarına daha yakından bakıyor, ülkenin beyaz yakalı sınıfının ilginç tespitler eşliğinde bir fotoğrafını çekiyor.

Rod Phillips – Alkol Tarihi (2016)

ALKOL TARİHİ, Rod Phillips, çeviren: Dilek Berilgen Cenkçiler, Maya Kitap, tarih

Alkolün 9 bin yıllık kültürel, siyasi ve ekonomik tarihini aydınlatan, sağlam bir başucu kitabı. Yazar, Antik Yunan ve Roma’da şarabın üstünlüğünden Hıristiyanlık ve İslamiyetin alkole yaklaşımına, Orta Çağ’da içki sanayisinin doğuşundan Aydınlanma, devrimler çağı ve günümüzün modern dünyasında alkolün rolüne pek çok ilginç konuyu irdeliyor.