Belki yarım yüzyılı aşkın bir süredir Türkiye’de kent planlaması eğitimi veriliyor.
Fakat eldeki örnekler hiç de iç açıcı değil.
İşte bu çalışma, ülkelere göre farklılıklar gösteren kentsel planlama konusundaki standartları ve olmazsa olmazları açıklığa kavuşturuyor.
Farklı ülkelerdeki uygulamalardan çok sayıda örnek ve Adnan Barlas imzalı görseller eşliğinde.
Meltem Cansever ‘100 Saat Kulesi’nde, Türkiye’deki tarihi ve modern saat kulelerini anlatıyor.
Çalışma, kulelerin eşsiz mimari özelliklerini açıklıyor, bunların kültürel değerlerini hatırlatıyor; bu olağanüstü yapıların birkaç istisna dışında acınası hallerine dikkat çekiyor.
Cansever’in belirttiğine göre, Türkiye’deki ilk saat kulesi, 1797 tarihli Safranbolu Saat Kulesi’ymiş. Yazar, kendilerine özgü öykülere sahip saat kulelerini, okurunu Türkiye çapında bir geziye çıkararak yapıyor.
Kaliteli görsel malzemeleriyle de dikkat çeken çalışmada, 19. yüzyıldan günümüze Türkiye sınırları içindeki 100 eşsiz saat kulesi, mimari özellikleri ve toplumsal hafızadaki anıları ekseninde sunuluyor.
Mimarlıkta ikonik yapılar, daha çok kamu yapıları ve mekânları üzerinden dillendirilir.
Oysa mimarlıktaki egemen anlatıya hiçbir şekilde uymayan bazı sivil mimari örnekleri vardır ki, bu eserler asıl vuruculuklarını da bu niteliklerinden alır.
İşte ‘Mimarlar ve Apartmanları’, Ankara’da 1930-1980 arasındaki elli yıllık zaman diliminde yapılmış sivil mimari örneklerini inceliyor.
Ana akım mimarlık tarihi içerisinde yer almayan bu yapıların çoğu, şu an ne yazık ki yıkılmaya yüz tutmuş durumda.
Umut Şumnu, bu yapıların detaylı mimari analizini yapmakla yetinmiyor, aynı zamanda eserlerin yapıldığı dönemdeki konut politikalarını, bu eserleri yapan mimarları, eserleri kullanan kişilerin özelliklerini ve nihayet bu eserlerin ortaya koyduğu barınma/yaşam kültürünü detaylı bir şekilde ortaya koyuyor.
Çalışma hem Türkiye’nin sivil mimari kültür mirasını Ankara bağlamında araştırmasıyla önemli hem de benzer çalışmaların önünü açma potansiyeliyle oldukça değerli.
Yaşar Yılmaz, uzun soluklu bir çalışmanın ürünü olan, elimizdeki nitelikle eseri ‘Anadolu Antik Tiyatroları’nda, 115 antik kentin ve bu kentlerde bulunan 119 tiyatronun tarihini okurlarına sunuyor.
Bu kentler ile tiyatrolarının tarihçesini, o dönemin kültürel özellikleriyle birlikte aktaran Yılmaz, Anadolu’nun dört bir yanına serpilmiş tiyatro yapılarının yanı sıra, onlara hayat vermiş sanatçı ve yapı ustalarının öykülerini de anlatıyor.
Çalışmasıyla, Anadolu’nun tarihi zenginliğini yerinde tespit eden Yılmaz ayrıca, tiyatro olgusunun neden Mısır, Mezopotamya, Çin, Hint, Pers kültürlerinde değil de, Ege Denizi kıyılarında ortaya çıktığını da tartışıyor.
Bilgisayar yöntem ve tekniklerinden örnek projelere, mimarlıkta teknolojinin rolünü ortaya koyan kapsamlı bir rehber.
Kitap, basit sınıflandırma sistemleri ve gerçek örnekler kullanarak fiziksel olgular, malzemeler ve taşıyıcı sistemler arasındaki ilişkiyi açıklamakta.
Bilindiği gibi, Mustafa Kemal Atatürk’ün naaşı, Anıtkabir’e nakledilip halkın ziyaretine açılana kadar farklı yerlerde kalmıştı.
Christopher Wilson’ın, ilk baskısı 2015’te yapılan, şimdi ikinci baskısıyla raflardaki yerini alan bu ilgi çekici kitabı da, Atatürk’ün naaşının tutulduğu bu yerlerden, o dönemde yapılan cenaze törenlerinden ve Anıtkabir’in inşa sürecinden hareketle, mezar mimarisinde ortaya çıkan Atatürk temsillerinin ulusal ve kolektif belleği nasıl şekillendirdiğini kapsamlı bir bakışla ortaya koyuyor.
Kitapta,
Wilson’ın çalışmasını önemli kılan hususlardan biri de, Dolmabahçe Müzesi, Atatürk’ün Dolmabahçe’deki yatak odası, Anıtkabir’in abidevi niteliği, Atatürk evleri ve müzeleri ve son olarak da törenler ve anmalar ile Atatürk kimliği üzerinden ulusal belleğin nasıl sürdürüldüğünü ortaya koyması.
‘Bauhaus: Modernleşmenin Tasarımı’, bugünkü Marmara Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi’nin çekirdeğini oluşturan ve 1957 yılında Alman ve Türk Bauhausçular tarafından kurulan Tatbiki Güzel Sanatlar Okulu’nun 50. kuruluş yıldönümü dolayısıyla düzenlenen ‘Türkiye’de Mimarlık, Sanat, Tasarım Eğitimi ve Bauhaus’ sempozyumuna sunulan bildirilerden oluşuyor.
Bu bildiriler, Bauhaus düşüncesini, Türk modernleşmesi ve Bauhaus ilişkisini, Bauhaus etkisindeki eğitim programlarını ve çağdaş kültür ve Bauhaus ilişkisini kapsamlı bir biçimde irdeliyor.
Kitap, akımın, Türkiye’de çağdaş eğitimin örgütlenmesini nasıl etkilediğini gözler önüne seriyor.
Moğol fethinden sonra, Anadolu’da İslami mimari alanında büyük bir dönüşüm yaşandı.
Patricia Blessing’in elimizdeki dikkat çekici çalışması ise, hem yetkin bir tarih hem de nitelikli bir mimari incelemesi olarak söz konusu dönemdeki dönüşümleri geniş bir perspektifle inceliyor.
Blessing özellikle bu dönemde Konya, Sivas, Erzurum, Tokat, Amasya ve Ankara’da yapılmış camiler, medreseler ve kervansaraylar gibi anıtlar ekseninde fetihten sonraki yönetim değişimleri, nüfus hareketleri ve kültürel dönüşümlerin mimaride ne gibi izler bıraktığını açıklığa kavuşturuyor.
Çok zengin kaynaklardan beslenmesiyle de önem arz eden Blessing’in incelemesi, Ortaçağ Anadolu’sunun İslami mimarisinin sağlam bir fotoğrafını çekiyor.
Gündelik hayatta karşılaştığımız pek çok güzel veya çirkin nesne, bunun her zaman ayırdında olmasak da, yaşadığımız ortamın tasarım anlayışı hakkında pek çok ipucu sunar.
Öte yandan uzman değilsek eğer, tasarım bize her zaman uzak bir konudur.
Tasarımı kavramak için onun kıstas ve zeminini öğrenmemiz gerekir.
Don Norman’ın tam da bu konuyla ilgili olan elimizdeki kitabı, gündelik hayattaki tasarımlara dair gözlem ve algılarımızı zenginleştirecek bir perspektif sunuyor ve bu yönüyle de sıradan okura da tasarımcıya da hitap ediyor.
Modern yaşamda hangi tasarımın anlamsız ve kötü, hangi tasarımın iyi olduğunun kıstaslarını açıklayan Norman, gündelik şeyleri iyi tasarım ürünlerine dönüştürmek için gerekli temel ilkeleri ve ürünler üzerinde denetimimizi nasıl sağlayabileceğimizi ayrıntılı bir şekilde ortaya koyuyor.
İlk baskısı ilgiyle karşılanan bu çalışmanın şimdi genişletilmiş bir baskıyla yeniden raflardaki yerini aldığını da belirtelim.
‘İslam’da Şehir ve Mimari’, Türkiye mimarisinin önemli isimlerinden Turgut Cansever’in İslam mimarisi ve şehirciliğine dair görüşlerini bir araya getiriyor.
İslam mimarisinin temel nitelikleri, Osmanlı şehrinin belirleyici özellikleri, mimarlık mirasının korunma yolları ve bu tarzın gelecekte nasıl kurulabileceği, kitaptaki metinlerin çerçevesini oluşturuyor.
“Kültürel kirlenme, özünde, teknolojiyi kendi başına yaratıcı güç addetmek gibi temel bir yanılgıyı taşımaktadır.” diyen Cansever, dünyayı güzelleştirmeyi amaçlayan mimarlık alanına ait meselelere, bürokratların ve teknokratların gözüyle bakılmasının, bugün mimarinin içinde bulunduğu temel sıkıntı olduğunu söylüyor.
Dipnotski 