Şehir – Sayfa 11

Kolektif – Edessa’dan Urfa’ya (2008)

EDESSA’DAN URFA’YA, CİLT 1-2, kolektif, Atılım Üniversitesi Yayınları, tarih, 1123 sayfa

İki ciltlik ‘Edessa’dan Urfa’ya isimli bu çalışma, eski Urfa hakkında önemli ayrıntılar barındırıyor. Mehmet Çelik, Işın Demirkent, Şinasi Gündüz, Recep Yıldırım, Mustafa Korkmaz, Necati Avcı, Şükran Yaşar ve Mehmet Oymak’ın yazar kadrosunda bulunduğu çalışmanın ilk cildi, bölgenin ilkçağ tarihine, Urfa ve çevresindeki ilk yerleşimlere ve insanlığın geçirdiği evrelere odaklanıyor. İkinci ciltte ise, ‘İslam Fethinden Osmanlı Hakimiyetine Kadar Urfa’nın Siyasi Tarihi’, ‘Şehrin Kültürel Yapısı’ ve ‘Şehrin Mimari Yapısı’ gibi üç başlık üzerinden, şehre dair kapsamlı bir analiz sunuluyor. Kaliteli baskısıyla da dikkat çeken kitap, kent tarihi çalışmalarının iyi örneklerinden.

Kolektif – Kars Kent Rehberi (2007)

KARS KENT REHBERİ, editör: Vedat Akçayöz, Tazebey Çakas, Yıldırım Öztürkkan, Sezai Yazıcı ve Özcan Yurdalan, Kars Kent Konseyi Yayınları, gezi, 128 sayfa

‘Kars Kent Rehberi’nin ilgi çeken yönlerinden biri, Kars Kent Konseyi’nde bir araya gelen ve çoğu Karslı olan gönüllülerin kendi imece çalışmalarının ürünü olması. Rehber incelendiğinde de, ‘kendi kentimizi kendimiz anlatalım’ şeklinde bir maceraya atılan gönüllülerin oldukça başarılı olduğunu söylemek gerekiyor. Kristal karda kayık yapmak, yüz yıllık sokakları gezmek, Rus mimarisinin taş yapılarını görmek, Türkiye’nin en önemli kuş yollarından birini takip etmek, rehberin gezi severlere yaptığı önerilerden birkaçı.

John Reader – Şehirler (2007)

ŞEHİRLER, John Reader, çeviren: Fatine Bahar Karlıdağ, Yapı Kredi Yayınları, tarih, 355 sayfa

John Reader ‘Şehirler’de, şehirlerin tarihini, uygarlığın tarihi ekseninde anlatıyor. Şehirlerin ilk ortaya çıkışlarından günümüze kadarki hikâyesini anlatan, onları ekolojik bir bakış açısından anlamaya ve anlatmaya çalışan Reader, dünya çapında belli başlı şehirlerden örneklerle bunu açıklıyor. Şehirlerin nasıl geliştikleri, kendilerini nasıl muhafaza ettikleri, kendilerini çevreleyenlerle ilişkilerini ve şehirlerin temel unsuru olarak insan, oldukça kapsamlı bir bakış açısıyla ele alınıyor. New Mexico’nun su sorunu, Paris’in bir mühendislik harikası olan kanalizasyon sistemi ve ilk toplu konutlar ise, kitapta dikkat çeken ayrıntılardan birkaçı.

Selçuk Gür – Anadolu Uygarlıkları ve Antik Şehirler (2007)

ANADOLU UYGARLIKLARI VE ANTİK ŞEHİRLER, Selçuk Gür, Alfa Yayınları, tarih, 408 sayfa

Selçuk Gür ‘Anadolu Uygarlıkları ve Antik Şehirler’de, Anadolu’da ilk insanın ortaya çıkışından Selçuklu İmparatorluğu’na uzanan bir alanda geziniyor. Anadolu Hitit, Urartu, Frig, Lidya, Helen, Roma ve Bizans gibi, dünyada örneğine az rastlanır bir uygarlık, kültür zenginliği barındırıyor. Gür’ün çalışması, hem Anadolu antik kentlerine dair bir rehber kitap hem de Prehistorik dönemden Bizans İmparatorluğu’nun sonuna kadar Anadolu’nun binlerce yıl beşiklik yaptığı farklı kültürlerin tarihini ve sanatını anlatan bir tarih çalışması. Özenli bir baskıyla sunulan kitap, Anadolu’nun kültürel zenginliğini öğrenmek isteyenler için iyi bir kaynak.

Misbah Hicri – Tarihin Adı: Urfa (2007)

TARİHİN ADI: URFA, Misbah Hicri, Kent Yayınları, tarih, 187 sayfa

Bilindiği gibi Urfa, bin yıllık tarihiyle, “medeniyetin beşiği” adını fazlasıyla hak eden şehirlerimizden biri. Zira şehir, doğal güzelliklerinden çok tarihi varlıkları, taş yapıların özgün mimarisi, otantikliği ve medeniyetlerin, uygarlıkların ve dinlerin harmanlandığı bir merkez oluşuyla öne çıkar. Bu kitap da Urfa’yı anı, araştırma, gezi, mitoloji, tarih, çevre ve turizm gibi farklı alanlara eğilen yazılar üzerinden anlatan, sağlam bir kent monografisi. Urfa doğumlu yazarın metinleri, kısmen, yitirilmiş bir geçmişe dair büyük bir özlemi de barındırıyor. Dolayısıyla kendisi için yazmanın da, şehrin geçmişteki güzelliklerinin unutulmasını engelleme çabası olduğu görülüyor.

Sedat Eroğlu – Gülbaran’ın Gülleri (2013)

GÜLBARAN’IN GÜLLERİ, Sedat Eroğlu, Kent Işıkları Yayınları

Eroğlu’ndan Ergani’nin sosyal ve tarihsel hayatının kapsamlı ve nitelikli bir envanteri. Hesenê Metê’den Sezai Karakoç’a, Vecdi Subaşı’dan Şehmus Güzel’e, Kemal Varol’dan Fırat Anlı’ya, Molla Gürani’den Şeyh Şükrü Çobanoğlu’na Ergani’nin düşün, sanat, bilim, din ve siyaset dünyasına armağan ettiği pek çok ismin hayatı, bu kitapta kayıt altına alınıyor.

Filiz Özdem (haz.) – Amasya (2015)

AMASYA, kolektif, yayına hazırlayan: Filiz Özdem, Yapı Kredi Yayınları

Zengin bir halk ve inanç kültürüne beşiklik eden Amasya’yı, kültür mirasıyla ele alan bir rehber. Görsel zenginliğiyle dikkat çeken kitapta, Amasya’nın antik kent özellikleri; Ferhat ile Şirin hikâyesinin şehrin tarihsel topografyasındaki izleri; yörenin ahşap sanatı ve sivil mimarisi, şehrin tarihi gelişimi ele alınıyor.

Serhat Öztürk – Tiflis (2013)

Serhat Öztürk elimizdeki çalışmasında, Gürcistan’ın başkenti, Kura Irmağı’nın iki yakasına kurulmuş tarihi kentlerden Tiflis’i anlatıyor.

Daha önce Halep ve Selanik monografilerini de kaleme alan Öztürk, burada da Tiflis’i bir tarihçi veya araştırmacının gözünden değil, şehrin sosyal yapısı, gündelik hayatı ve insanlarını merkeze alan bir seyyahın bakış açısından sunuyor.

Öztürk, kimi Tiflis fotoğraflarıyla da zenginleştirdiği kitabında, şehrin sosyal ve kültürel yapısını; haçapuri, hinkali ve pkhali gibi yemeklerini; bitpazarı kültürünü; gündelik hayatı ve devrimin Tiflis’te bıraktığı etkileri okurlarıyla paylaşıyor.

Künye: Serhat Öztürk – Tiflis, Can Yayınları, şehir, 155 sayfa

İlhan Tekeli – İstanbul’un Planlanmasının ve Gelişmesinin Öyküsü (2013)

İSTANBUL’UN PLANLANMASININ VE GELİŞMESİNİN ÖYKÜSÜ, İlhan Tekeli, Tarih Vakfı Yurt Yayınları, şehir, 464 sayfa

İlhan Tekeli elimizdeki nitelikli incelemesinde, 19. ve 20. yüzyıllarda İstanbul’un uygulanan planlama süreçleri sonucunda nasıl bir dönüşüm geçirdiğini ayrıntılı bir bakışla kayda geçiriyor. Türkiye’nin modernleşmesini ve bu modernleşmenin kent planlamasıyla ilişkisini kavrama konusunda önemli saptamalar sunan Tekeli, Tanzimat ve II. Meşrutiyet’ten günümüze uzanarak İstanbul için gerçekleştirilen planlama çalışmalarını, bu çalışmaların başarı ve başarısızlıklarını, İstanbul için ne gibi gelişim stratejilerinin geliştirilebileceğini ve kentsel planlamadaki yönelimlerin yarattığı belli başlı sorunları tartışıyor.

Feride İmrana Altun – İstanbul’un 100 Roma, Bizans Eseri (2012)

Feride İmrana Altun elimizdeki çalışmasında, tarih içinde üç büyük imparatorluğa başkentlik yapmış İstanbul’un Roma ve Bizans dönemi kiliseleri, yolları, meydanları, anıt sütunları, sosyal yapıları, su yapılarını, limanları, surları, kuleleri ve zindanlarını anlatıyor.

Aya İrini, Ayasofya, Theotokos Khalkoprateia, Azize Euphemia Kilisesi, Myrelaion Kilisesi (Bodrum Cami), Konstantinos Forumu, Haliç surları, Anemas zindanı, Hebdemon (Fildamı) ve Sophia limanı gibi birçok eserin yer aldığı kitap, hem İstanbul’un tarihi hem de barındırdığı kültürel ve mimari zenginlik hakkında bilgilenmek isteyenler için iyi bir fırsat.

Künye: Feride İmrana Altun – İstanbul’un 100 Roma, Bizans Eseri, İstanbul Büyükşehir Belediyesi Kültür A. Ş. Yayınları, tarih, 105 sayfa, 2012