Sinema – Sayfa 17

Fatin Kanat – İran Sinemasında Kadın (2008)

İRAN SİNEMASINDA KADIN, Fatin Kanat, Dipnot Kitabevi, sinema, 199 sayfa

Fatin Kanat’ın ‘İran Sinemasında Kadın’ı, İran sinemasında kadın temsiline odaklanıyor ve bu sinemada kendilerine yer bulan kadın yönetmenleri anlatıyor. Çalışma, tüm dünyada hâlâ öncelikli olarak bir erkek mesleği sayılan sinemaya, İranlı kadınlar tarafından kendi kadınlık durumlarını ifade edebilmenin önemli bir aracı olarak nasıl sahip çıkıldığını göstermesi açısından oldukça ilgi çekiyor. İran’da kadınlara yasal olarak sinemada var olma hakkı 1987’de verildi ve o yıl çekilen yirmi yedi filmin yalnızca ikisinde kadınlar başrolde yer alabildi. Çalışma, bunun hemen ardından, kadın yönetmenlerin imzasını taşıyan filmlerin sayısının hızla artmasını, çarpıcı örnekler eşliğinde değerlendiriyor.

Celil Civan ve Aybala Hilâl Yüksel – Hayal Perdesi (2014)

HAYAL PERDESİ SİNEMA DERGİSİ, hazırlayan: Celil Civan ve Aybala Hilâl Yüksel, Küre Yayınları, sinema, 317 sayfa

Hayal Dergisi, 2003’te fanzin olarak çıkmış, 2010’da ise profesyonel bir mecraya taşınmıştı. Bu çalışma, dergide 2012 yılı boyunca yayınlanmış yazılardan yapılan bir derleme. Derlemede Yüksel Aksu, Zeki Demirkubuz, Raşit Çelikezer, Osman Sınav, Emin Alper ve Erdem Tepegöz gibi yönetmenlerle yapılan söyleşiler ile Metin Erksan ve Lütfi Ömer Akad sinemalarını konu alan dosya çalışmaları, ayrıca Türkiye sinemasını farklı yönleriyle araştıran pek çok yazı yer alıyor.

Ali Özuyar – Devlet-i Aliyye’de Sinema (2007)

DEVLET-İ ALİYYE’DE SİNEMA, Ali Özuyar, De Ki Yayınları, tarih, 147 sayfa

Ali Özuyar, ‘Devlet-i Aliyye’de Sinema’ isimli bu çalışmasıyla, Osmanlı’nın sinema tarihiyle ilgili ilginç ayrıntılar sunuyor. II. Abdülhamit’in sinemaya bakışı; onun vehimli, hiç kimseye güvenmez yapısıyla, öldürülme korkusunun sinema ve sinemacılar üzerindeki etkileri; sinema tarihimizde oldukça önemli bir yere sahip Sigmund Weinberg’in Osmanlı’daki sinema faaliyetleri; Babıali’nin 1. Dünya Savaşı sırasında, casus olabilecekleri ihtimalinden hareketle davranışlarıyla şüphe uyandıran sinemacılara karşı uyguladığı politika; yabancı sinemacıların taşrada yaşadığı zorluklar ve Osmanlı’nın sinemayı propaganda aracı olarak nasıl kullandığı, kitapta karşımıza çıkan birkaç konu.

Kolektif – Uzay Yolu Kitabı (2016)

UZAY YOLU KİTABI, kolektif, çeviren: Tufan Göbekçin, Alfa Yayınları

Kült yapım Uzay Yolu, 50 yıllık bir döneme yayılır ve eşi benzeri görülmemiş bir kurgu alanı yaratır. Bu şahane rehber de, evrenin başlangıcından 24. yüzyıl ve ötesine kadar süren bir tarihle Uzay Yolu’nun kurgusal evrenini aydınlatıyor. Yapımın önemli oyuncuları, kullandıkları gemiler, uzaylı türleri konularında aydınlanmak isteyenlere.

Ingmar Bergman – Büyülü Fener (2007)

BÜYÜLÜ FENER, Ingmar Bergman, çeviren: Gökçin Taşkın, Agora Yayınları, anı, 306 sayfa

Yakın tarihteki ölümüyle sinema dünyasını yasa boğan Ingmar Bergman’ın anılarından oluşan ‘Büyülü Fener’in ilk baskısı 1990 yılında yapılmıştı. Kitap, Bergman’ın kendi dilinden, hem kişisel hayatına hem de sinema anlayışına dair önemli ayrıntılar barındırmasıyla, oldukça değerli bir kaynak. “Genelde dostluk kurma yeteneğim konusunda kendimi hiç hayale kaptırmıyorum. Ben gerçi sadık ama son derece kuşkucu biriyim. Eğer bana ihanet edildiğini fark edersem, ben de hemen ihanet ederim. Dışlandığımı hissedersem, ben de hemen dışlarım. Kuşku götürür ve tipik Bergman’vari bir yetenek,” diyen Bergman, çocukluğundan başlayarak, yetişkinliğini ve sinemasını anlatıyor.

Karen Pearlman – Sinemada Ritimlerin Kurgusu (2017)

SİNEMADA RİTİMLERİN KURGUSU, Karen Pearlman, çeviren: Pınar Ercan, Ayrıntı Yayınları, sinema

Kurgu teorisi ve uygulaması ile film kurgusunda ritmin yaratıcı süreci, araçları ve işlevleri hakkında bir çalışma. Kendisi de bir kurgucu olan Pearlman, ritmik düşünme biçimini, kurgu cümlelerinde dikkat edilecek hususları, kurguda zamanlama, gerilim ve senkronizasyon oluşturmayı ve benzeri birçok aydınlatıcı konuyu ele alıyor.

Ülkü Tamer (der.) – İhanet Yılları (2007)

İHANET YILLARI, derleyen: Ülkü Tamer, +1 Kitap, sinema, 162 sayfa

‘İhanet Yılları’, Nixon zamanında Amerikalı sinemacılara karşı yürütülen cadı avını anlatıyor. O zaman ülkede kurulmuş bulunan Anti-Amerikan Faaliyetleri Tespit Komitesi, bu cadı avının asıl yürütücülüğünü üstleniyordu. Komitenin genel sekreteri J. Parnell Thomas tarafından sürdürülen faaliyetler sonucu 1951 yılına gelene kadar iki mahkeme sonuçlandı. Mahkemeler sonuçlanmalarından sonraki süreçte, iki yüze yakın kişi Amerikan sinemasından uzaklaştırıldı. Ülkü Tamer’in derlediği kitap, soruşturma kapsamında ifade veren sinemacıların anlatımlarına yer veriyor. Kitabın en ilgi çeken yanı da, Tamer’in söz konusu ifadeler ve isimler arasında kurduğu güçlü bağlantılar.

Müjde Arslan (der.) – ‘Rejisör’ Atıf Yılmaz (2007)

‘REJİSÖR’ ATIF YILMAZ, derleyen: Müjde Arslan, Agora Kitaplığı, sinema, 220 sayfa

Türkiye sinema tarihinin önemli isimlerinden Atıf Yılmaz’ın filmografisinde elli yılı aşkın bir sürede çekilen 113 film yer alıyor. Atıf Yılmaz’ın sinema macerasına yer veren bu kitap, kendisiyle yapılmış söyleşiler ile sineması hakkında muhtelif isimler tarafından kaleme alınmış makalelerden oluşuyor. Orhan Kemal, Hilmi Etikan, Baykan Sezer, Emel Ceylan Tamer, Erhan Sökmen, Engin Ayça, Atilla Dorsay, Vecdi Sayar, Ayça Atikoğlu, Şükran Kuyucak Esen ve Fatih Özgüven, kitapta adı geçen isimlerden birkaçı. Kitap bu söyleşiler ve makalelerin yanı sıra, bir kronolojiden, Atıf Yılmaz filmografisinden ve kendisinin şu ana kadar almış olduğu ödülleri kapsayan bir listeden de oluşuyor.

Oğuz Adanır – İşitsel ve Görsel Anlam Üretimi (2007)

İŞİTSEL VE GÖRSEL ANLAM ÜRETİMİ, Oğuz Adanır, +1 Kitap, sinema, 122 sayfa

Oğuz Adanır’ın ‘İşitsel ve Görsel Anlam Üretimi’ndeki metinleri, ilk kez 1986 yılında derlenmişti. Konu hakkında yeter derecede kaynağın bulunmadığı o dönemlerde kaleme alınan bu yazılar, daha sonraki özgün çalışmalar için de önemli bir başlangıç oluşturmuştu. İşte yeniden yayınlanan bu söyleşiler, aslında aradan geçen zaman zarfında, yazıların kalitelerinden bir şey kaybetmediklerini, hâlâ konu hakkındaki başlıca kaynaklardan biri olduklarını da gösteriyor. İşitsel ve görsel anlam üretimi ve estetiğine odaklanan Adanır, bu üretimi ve estetiği, esas olarak Türkiye özelinde inceleyerek, daha sonraki çalışmalar için önemli bir çabaya girişmiş oluyordu. Bunun yanında, kendisinin Jean Mitry, Christian Metz, Julia Kristeva ve Herbert Schiller gibi, alanın otorite isimleriyle yaptığı söyleşiler de, kitabın özgünlüğünü sağlayan önemli bir ayrıntı.

Richard T. Kelly – Sean Penn (2007)

SEAN PENN: HAYATI VE ZAMANLARI, Richard T. Kelly, çeviren: Sabri Kaliç, Stüdyo İmge Yayınları, biyografi, 512 sayfa

Richard T. Kelly, ‘Sean Penn’ kitabını bir “sözel biyografi” olarak tanımlıyor. Yani kitap, Amerikan sinemasının ünlü bir yönetmen ve oyuncusunun anlatımlarıyla hazırlandı. Bu kitap için, son dönemde Türkiye’de de kendince okur kitlesi edinen biyografik eserlerin iyi bir örneğidir denebilir. Kelly, Penn’in biyografisini vermeye çalışırken, sadece oyuncunun kişisel anlatımlarıyla sınırlı kalmak yerine, eleştirmenlerin ve yakın çevresinin Penn’e dair anlatımlarına da olabildiğince başvuruyor. Dolayısıyla eser, Penn’in ailesinden kişisel dünyasına; oyunculuk anlayışından muhalif tavrına kadar çok sayıda ayrıntıya uzanıyor.