Bilgi ve iletişim teknolojilerinin, özellikle de sosyal medyanın politik süreçlerdeki yaratıcı kullanımının nitelikli bir analizi.
Itır Akdoğan birebir görüşmelerle, iletişim teknolojilerinin ve çeşitli sosyal uygulamaların insanlar için ne ifade ettiğini, insanların teknolojinin sosyal ve yerel politik yaşamdaki rolünü nasıl algıladıklarını araştırıyor.
İktidara yakınlığıyla bilinen Memur-Sen’in 1995 yılındaki kuruluşundan bugüne bir hikâyesi.
Memur-Sen’in AKP yandaşlığının, 12 Eylül darbesi sonrasında Türk-İş’in darbeci yandaşlığından daha pervasız olduğunu söyleyen yazarlar, bugün 800 bin üyeye sahip sendikanın AKP iktidarında hangi tavizlerle bu üye oranına ulaştığını araştırıyor.
Küresel kapitalizm çağında, yeni bir mücadele ya da örgütlenme biçimi mümkün müdür?
Bu sorunun peşine düşen militan felsefeci Félix Guattari, toplumun her tabakasına nüfuz ederek minyatürleşmiş ve bu yönüyle kendini adeta görünmez kılmış iktidarı deşifre ederek özgürleştirici bir mikro-politikanın olanakları üzerine düşünüyor.
Dünyanın en tehlikeli faşisti, kendini asla böyle tanımlamayan, sıradan, gündelik hayat faşistidir.
Zira o, faşizan eğilimleri olduğunu açıkça ifade etmez, fakat sıkıntılı dönemlerde antidemokratik propagandaya da çabucak intibak eder.
Sosyoloji ve felsefe alanındaki muazzam katkılarıyla bilinen Theodor W. Adorno, artık klasikleşmiş elimizdeki yapıtında, otoritaryen kişilik dediğimiz, yani ırkçılığın ve muhafazakârlığın tezlerini olumlayan bireyin ideolojik örgütlenmesinin dinamiklerine iniyor.
Adorno, Batı toplumlarında büyük soykırımlarla sonuçlanan Antisemitizm örneğinden yola çıkarak, dışarıdan başka uluslara veya gruplara saygılı görünüp gündelik hayatında dahi yüzeye çabucak çıkan faşist eğilimleri açığa çıkan bireyi anlatıyor.
Kitabın en büyük katkısı, Antisemitizmi, ya da başka bir azınlık karşıtı önyargıyı, kendi içinde sosyo-psikolojik bir fenomen gibi çözümlemeyi değil, daha ziyade azınlık karşıtı önyargının daha geniş ideoloji ve karakter modelleriyle ilişkisini gözler önüne sermesidir diyebiliriz.
Künye: Theodor W. Adorno – Otoritaryen Kişilik Üzerine: Niteliksel İdeoloji İncelemeleri, çeviren: Doğan Şahiner, Sel Yayıncılık, sosyoloji, 283 sayfa
Alevi siyasi hareketinin ortaya çıkışını sağlayan başlıca sosyo-politik dinamikler, siyasal İslam’ın yükselişi ve Kürt sorunu muydu?
Mehmet Ertan elimizdeki önemli çalışmasında, Alevi hareketinin ortaya çıkışı ile siyasal İslam ve Kürt sorunu arasında bir neden-sonuç ilişkisi kurmaktan ziyade, her üç hareketi de siyasetin dilindeki dönüşümle paralel şekil alan ve birbirlerini etkileyen eş zamanlı sosyal hareketler olarak değerlendiriyor.
Çalışma, Aleviliğin bir sosyal harekete kaynaklık edecek şekilde politikleşmesini, siyasetin kültürel dönüşümünü teorik arka plana alarak ve dönemin Türkiye siyaseti bağlamına yerleştirerek inceliyor.
Kitabın bir diğer katkısı da, Aleviliğin, Sünni ve Kürt kimliklerinden farklı politikleşmesine neden olan dinamikler üzerine düşünmesi.
Alevi politikleşmesinin 1960-1980 dönemini, “örtülü politikleşme” olarak tanımlayıp ele alan Ertan, Aleviliğin 1990’larda, daha önceki dönemlerden farklı olarak bağımsız bir sosyal harekete kaynaklı etmeye başladığını, Aleviliğin bu dönemde bir kimlik siyaseti olarak şekillendiğini gözler önüne seriyor.
Oktay Duman, daha önce yayımlanan ve Türkiyeli devrimciler ile Filistin hareketi arasındaki tarihsel ilişkiyi farklı boyutlarıyla gözler önüne serdiği belgesel çalışması ‘Devrimcilerin Filistin Günlüğü’ ile hatırlanacaktır.
Duman söz konusu kitabında, bu ilişkiyi 1968-1975 zaman aralığında ele almıştı.
Bu çalışmanın devamı olan elimizdeki kitap ise, sürecin 1976-1985 dönemine, yani Türkiye’de sol hareketin gittikçe ivme kazandığı bir süreçten 12 Eylül darbesi ve sonrasına uzanan dönemi kapsıyor.
Çok sayıda belge ve röportajla desteklenen kitapta,
Kürt özgürlük hareketinin o süreçteki deneyimlerini vermesiyle de dikkat çeken çalışma, Filistin sorununun söz konusu hareketlerin gündemlerine nasıl girdiğini, darbe ile birlikte örgütlerin nasıl bir sürecin sonunda Ortadoğu’ya çekildiğini, kamplarda aldıkları askeri eğitimin karakterini ve Filistin hareketinin 12 Eylül askeri darbesine nasıl baktığını açıklığa kavuşturuyor.
Yazar bunu yaparken, yine ilk kitabında olduğu gibi, Filistin’e dair çokça ifade edilen efsanelerle de yüzleşiyor.
Modern kapitalizmde hız, yalnızca iş hayatını etkileyen bir olgu olmasının da çok ötesinde, gündelik hayatımızı da birebir belirleyen bir sorun haline gelmiş durumda.
Hem de uzunca bir zamandır.
Bu kitap da, zamanın herkese adilce paylaşıldığı şeklindeki basmakalıp tezi temelden çürütüyor.
Kenan Güngör ‘Büyüyen Zaman’da, zamanın hem üretim süreç ve şekilleriyle hem küreselleşmeyle hem de gündelik hayatın örgütlenmesiyle yakın ilişkisini ayrıntılı bir bakışla tartışıyor.
Kitap bunun yanı sıra, zamanın ve hızın toplumsal dokuyu nasıl biçimlendirdiğini de gözler önüne seriyor.
Kapitalizmin zamanımızı tümüyle egemenliği altına alıp onu hiçleştirmesine karşı, kendi hayatımıza ve kendi zamanımıza nasıl sahip çıkabileceğimizi irdeleyen Güngör, bu döngüyü aşmanın yol ve yordamı sunuyor.
Güngör, kapitalizmin hakiki bağlamından kopararak nesneleştirdiği zamanımıza sahip çıkarak bizi zamanda kölelikten zamanda özgürlüğe ulaşmaya davet ediyor.
Erik Olin Wright’ın Marksizm içi polemikler üzerinden ilerleyen ‘Sınıflar’ kitabı, bu alanda fikir üreten pek çok kişinin dâhil olduğu bir tartışma yaratmıştı.
Yazar söz konusu çalışmasında, farklı sınıfsal çıkarların bireşimi ve tarihsel gelişmeler ışığında yeni bir sınıf teorisi ortaya koymuştu.
Bu derleme kitap ise, söz konusu kitapta dile getirilen tezlere dair eleştiriler sunuyor, Wright daha önce kavramsallaştırdığı tezini yeniden güncelliyor ve ‘Sınıflar’a dair tartışma kaldığı yerden devam ediyor.
Kitapta,
Burada, Wright’ın ilk kitabındaki tezlerini okumamış olanların da düşünülerek, tezlerin bir özetinin yapıldığını da belirtelim.
Kitaba katkıda bulunan isimler ise şöyle: Uwe Becker, Johanna Brenner, Michael Burawoy, Val Burris, Guglielmo Carchedi, Gordon Marshall, Peter F. Meiksins, David Rose, Arthur Stinchombe ve Philippe Van Parijs.
Kâmil Kırıkoğlu, 1956’da zamanın CHP Genel Başkanı İsmet İnönü’nün davetiyle CHP’ye katılmış, 1957’de yapılan seçimlerde Malatya milletvekili seçilmişti.
1979’daki ölümüne kadar ülke siyasetinde önemli yer tutan Kırıkoğlu, önce İsmet İnönü’nün ardından da İnönü’yü 1973 kurultayında yenen Bülent Ecevit’in genel sekreterliğini yürüttü.
Kırıkoğlu, o dönemde CHP’de yaşanan köklü değişimlerin mimarlarından biri olarak kabul edilir.
İşte bu kitap, Kırıkoğlu’nun çocukluğundan yetişkinliğe ve siyasi kariyerine uzanan hayatını adım adım izlerken, ülke siyasetinde önemli roller üstlenmiş iki isme, İsmet İnönü ve Bülent Ecevit’e dair anılarını sunuyor.
Kırıkoğlu’nun çocukluğu ve eğitim yıllarıyla açılan kitap, oradan 27 Mayıs, 12 Mart, “Tanin” olayı ve Türkiye İşçi Partisi’nin (TİP) kuruluşu gibi Türkiye yakın tarihinin önemli dönüm noktalarına uzanıyor.
Kırıkoğlu burada ayrıca, Kasım Gülek, Cevdet Sunay, Süleyman Demirel ve Rahşan Ecevit gibi, dönemin önde gelen diğer aktörlerine dair anılarını da bizimle paylaşıyor.
Karl Marx’ın kavramsallaştırdığı haliyle Marksizm, aradan geçen zaman içinde doğal olarak pek çok pratik ve uygulamayla sınanda ve güncellendi.
Bu kitapta bir araya gelen makaleler de, Marksizmi analitik bir perspektiften ziyade sınıf mücadelesinin açtığı yeni olanaklar üzerinden yeniden okumaya koyuluyor.
Kitap, değer teorisi, soyut ve somut emek, meta, meta fetişizmi, üretim ve yeniden üretim başta olmak üzere Marksizmin temel kavram ve kategorilerini, sınıf mücadelesinin tarihsel deneyiminin süzgecinden geçirmesiyle alana değerli bir katkı sunuyor.
Kitaba katılan yazarlar bununla da yetinmeyerek, yeni muhalefet imkânlarının Marksist tahayyülün içine nasıl dâhil edilebileceğini ve böylece kuramın nasıl geliştirilip gerçek anlamda ihtiyacı karşılayan bir yapıya kavuşturulabileceğini tartışıyor.
Dipnotski 