Sosyoloji – Sayfa 61

Giorgos Mavrommatis – Kalkanca’nın Çocukları (2008)

KALKANCA’NIN ÇOCUKLARI, Giorgos Mavrommatis, çeviren: Berin Myisli, Kitap Yayınevi, sosyoloji, 139 sayfa

Giorgos Mavrommatis’in ‘Kalkanca’nın Çocukları’, ‘Yunanistan’da Bir Müslüman Azınlık Toplumunda Yoksulluk, Sosyal İzolasyon ve Eğitim’ alt başlığını taşıyor. Daha çok eğitim sosyolojisi alanında çalışan Mavrommatis, 1970’li yılların başında, Yunanistan’da Kalkanca yerleşiminde yaşayan Müslüman Çingenelerle karşılaşır. Ezici çoğunluğu fakir olan bu halk, Komotini’de geçici, uzmanlık gerektirmeyen ve düşük maaşlı işlerde sigortasız çalışıyor, bazıları geçici tarım işçisi olarak Yunanistan’ı geziyordu. Çalışma, bu halkın maruz kaldığı sürekli mahrumiyet, fakirlik, eğitimsizlik ve yalıtılmışlığı gözler önüne sermesiyle önemli.

Funda Şenol Cantek (der.) – Kenarın Kitabı (2014)

KENARIN KİTABI, derleyen: Funda Şenol Cantek, İletişim Yayınları, sosyoloji, 291 sayfa

‘Kenarın Kitabı’, Ankara başta olmak üzere, Türkiye’nin farklı şehirlerinde gözlenen kentsel dönüşümden yola çıkarak, şehrin kenarına, yoksullarına, azınlıklarına dair mekânsal analizler sunuyor. Kitap, sokağın iktidarla ilişkisi bağlamında seyyar esnaflığı, kenar semtlerde yaşayan çocukların polisiye hikâyeleri ekseninde suçun mekânla bağlantısını, gecekondudan TOKİ kentsel dönüşüm sitesine geçişte kadın deneyimini, ev kadınlarının kamual-özel alan ayrımını ihlal etme pratiklerini, Ankara Ermenilerinin günümüze kalan izlerini ve Ankara’nın turizm endüstrisine kurban edilmesine neden olan politikaları analiz ediyor.

Suat Oktay Şenocak – Avrupa’da Mülteci Olmak (2007)

AVRUPA’DA MÜLTECİ OLMAK, Suat Oktay Şenocak, Ozan Yayıncılık, siyaset, 231 sayfa

‘Avrupa’da Mülteci Olmak’ın yazarı Suat Oktay Şenocak bir gazeteci. Kendisinin bu kitabı da, son zamanlarda artık benzerine az rastlanılan, araştırmacı-sorgulamacı gazeteciliğin iyi örneklerinden. Şenocak’ın çalışması, “İltica” ve “Mülteci” kavramlarının izini sürme çabasının bir ürünü. Kendisi, çağdaş demokrasinin önemli kalelerinden olan İsveç’te bir mülteci kampında yaşadı ve kamptaki olaylar ile insanlara dair sosyolojik ve siyasî gözlemlerini bu kitapta bir araya getirdi. Kitap, demokrasi kavramını gerçek anlamda içselleştirmenin, özgürlüklerin ziyadesiyle çeşitlendiği Avrupa coğrafyasında dahi ne kadar zor olduğunu gözler önüne seriyor.

Nimet Okan – Canların Cinsiyeti (2016)

CANLARIN CİNSİYETİ, Nimet Okan, İletişim Yayınları, kadın

Alevi söylem ve pratiklerinde kadının dinsel, toplumsal ve kültürel konumlanışını eleştirel bir bakışla irdeleyen bir çalışma. Alevi kültüründe eşitlik söylemini güçlendiren kadın figürlerden Alevi/Sıraç bir topluluk olan Anşabacılılar’da cinsiyetlerarası eşitliğe yapılan vurguya pek çok konuyu ele alan Okan, “Alevilikte kadın-erkek eşittir ” söylemini de sorguluyor.

Armand Mattelart ve Erik Neveu – Kültür İncelemelerine Giriş (2007)

KÜLTÜREL İNCELEMELERE GİRİŞ, Armand Mattelart ve Erik Neveu, çeviren: Hüsnü Dilli, Bilgi Üniversitesi Yayınları, sosyoloji, 143 sayfa

1960’larda İngiltere’de ortaya çıkan kültürel araştırmalar, 20. yüzyılın sonlarında gittikçe önem kazanan bir disiplin haline geldi. Günümüzde de oldukça etkili olan bu araştırma akımı, akademik disiplinlerin sınırlamalarından kurtularak, kültür-toplum ilişkilerini toplumsal, tarihi ve siyasî bağlamında ele alır. Armand Mattelart ile Erik Neveu tarafından kaleme alınan bu çalışma, kültürel incelemeler akımının Avrupa’da ve özellikle de Fransa’da kat ettiği yolu gözler önüne sermeyi ve bundan sonra bu alanda ne gibi adımlar atılabileceğine dair sorular sormayı amaçlıyor. Kitap, akımın seyrini derli-toplu bir şekilde vermesiyle önemli.

Şerif Mardin (ed.) – Orta Doğu’da Kültürel Geçişler (2007)

ORTA DOĞU’DA KÜLTÜREL GEÇİŞLER, editör: Şerif Mardin, çeviren: Birgül Koçak, Doğu-Batı Yayınları, sosyoloji, 308 sayfa

Editörlüğünü Şerif Mardin’in üstlendiği ‘Orta Doğu’da Kültürel Geçişler’ isimli bu çalışma, Orta Doğu’nun kültürel yapısını analiz eden sosyolojik yazılardan oluşuyor. Kitapta, Said Emir Ercümend, Samir Khalaf, Richard K. Khuri, Fedwa Malti-Douglas, Shahrough Akhavi, Michael E. Meeker, Şerif Mardin, Sabri Sayarı, Irene Markoff ve son olarak da Mehrzad Boroujerdi’nin konuyla ilgili birer yazısı bulunuyor. Kitap, şimdiye kadar üzerinde fazlaca durulmamış bir kültürel coğrafyanın düşünsel haritasına odaklanmasıyla önemli bir eksiği kapatıyor.

Élise Massicard – Alevi Hareketinin Siyasallaşması (2007)

ALEVİ HAREKETİNİN SİYASALLAŞMASI, Élise Massicard, çeviren: Ali Berktay, İletişim Yayınları, siyaset, 367 sayfa

Türkiye’nin heterodoks inançların çoğunluğunu oluşturan Aleviliğin siyasal nitelik kazanması, yeni bir olgu değil. Massicard’ın ‘Alevi Hareketinin Siyasallaşması’, Aleviliği anlamaya çalışırken, bu inancın sadece dinsel alanını değil, siyasal alandaki yönelim ve farklılaşmaları da belirleyen bir cemaat olarak Alevi nüfusun kendi dinamiklerine odaklanıyor. Yazarın 1980’lerden bugüne, hem Türkiye’de hem Almanya’daki Alevi hareketini inceleyen eseri, Aleviler arasındaki farklı politizasyon süreçlerini ve etnik kimliklerini kapsamlı bir bakışla ortaya koyuyor.

Aytül Kasapoğlu (ed.) – Uygulamalı İlişkisel Sosyoloji (2016)

UYGULAMALI İLİŞKİSEL SOSYOLOJİ, Kolektif, editör: Aytül Kasapoğlu, Yeni İnsan Yayınevi, sosyoloji, 320 sayfa

İlişkisel sosyolojinin temel kavramlarını sosyal medya, tüketim, annelik, Suriyeli mülteciler, azınlıklar, siyasi seçimler, sağlık ve eğitim gibi çeşitli alanlara uygulayan önemli bir çalışma. Kitap, pek çok yazarın katılımıyla ve konuyu geniş bir alanda tartışmasıyla dikkat çekiyor. Kitapta, gündelik yaşamda tüketim alışkanlıklarının ilişkiselliği, Türkiye’de gayrimüslimlerin kimlik sorunu, anneliğin siyasal alanda yeniden inşa edilişi ve Türkiye’ye zorunlu olarak göç eden ve şehir merkezlerine yerleşmiş Suriyeli ailelerin bu süreçte aile, evlilik ve diğer sosyal ilişkilerinde deneyimledikleri değişimler gibi birçok ilgi çekici konu tartışılıyor. Çalışmaya makaleleriyle katkı sunan yazarlar da şöyle: Nazar Bal, Günnur Ertong Attar, Hasan Münüşoğlu, Zuhal Yonca Odabaş, Feray Artar, İlker Urlu, Zeynep Tekin Babuç, Alev Akbal, Ayşenur Merve Şafak Uzun ve Zafer Uzun.

Umut Sarp Zeylan (der.) – Eğitimin Değeri ve Gençlik (2007)

EĞİTİMİN DEĞERİ VE GENÇLİK, derleyen: Umut Sarp Zeylan, İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları, sosyoloji, 190 sayfa

‘Eğitimin Değeri ve Gençlik’, Türkiye’deki genç nüfus ile eğitim arasında ilişki kurmayı, var olan sorunları saptamayı amaçlayan bir eser. Türkiye 2010 yılında, dünyada “genç nüfus oranı en yüksek ülke” haline gelecek. Türkiye’nin AB karşısındaki en büyük kozu bu genç nüfus iken, madalyonun öteki tarafında oldukça sıkıntılı bir tablo çıkıyor karşımıza. Çünkü Umut Sarp Zeylan’a göre şu anda Türkiye, gençlerin okuma-yazma oranı açısından birçok gelişmekte olan ülkenin altında bulunuyor. Okullaşma için de aynı durum söz konusu. Kitapta, on uzmanın gençlik ve eğitim konusundaki sıkıntılara odaklanan ve çözüm önerileri sunan yazıları bulunuyor.

Mike Davis – Gecekondu Gezegeni (2007)

GECEKONDU GEZEGENİ, Mike Davis, çeviren: Gürol Koca, Metis Yayınları, sosyoloji, 262 sayfa

Mike Davis kent kuramcısı, tarihçi ve aktivist. Kendisini bu kitabı da, Üçüncü Dünya ülkelerinin kentsel bölgelerinde halen bir milyar insanın yaşamakta olduğu gecekondu mahallelerinin tarihini ve günümüzdeki yapısını inceliyor. Çok sayıda alandan yararlanan Davis, bu yerleşim tarzının Mumbai, Kahire, İstanbul, Sao Paulo ve Seul gibi büyük kentlerdeki aldığı biçimleri analiz ediyor. Çalışmanın en büyük katkısı, IMF ve Dünya Bankası kıskacındaki ülkelerin, kentsel sorunları çözmek için giriştikleri çabanın, daha çok orta sınıfın işine yaradığını gözler önüne sermesi. Zorla tahliye edilen bu toplulukların yerine, orta sınıfın yerleştiğini belirten yazara göre, asıl sorgulanması gereken neo-liberal politikalardır.