Uzun ve zorlu alan araştırmalarına dayanan, Türkiye’nin yerel müziği terminolojisi için kapsamlı bir rehber.
Halk müziği alanında yürüttüğü önemli çalışmalarla bilinen Melih Duygulu, üç binden fazla maddenin yer aldığı bu nadide sözlüğünde, “Abdal müziği”nden “Acem ağzı”na, “Bozlak ayağı”ndan “Çarpana”ya “Dikine döğme”den “Ehl-i makam”a ve “Hacı ilâhisi”ne pek çok terim, kavram ve deyimi açıklıyor.
Prof. Özdemir Nutku’nun, uzun süreli çalışmasının ürünü olan ‘Shakespeare Sözlüğü’, öğrenciler, çevirmenler ve Shakespeare’le ilgilenenler için dört dörtlük bir rehber.
Tüm zamanların en büyük tiyatro yazarlarından biri olarak kabul edilen Shakespeare, özgün metin tekniğiyle de tiyatro yazınında iz bırakmış bir isim.
Shakespeare’in tüm oyunları ve şiirlerini; Elizabeth dönemi argosunu; deyimleri ve özdeyişleri inceleyen Nutku’nun sözlüğü, Shakespeare’e ilişkin 20 bin sözcüğün Türkçe karşılığını barındırıyor.
Ayrıca, Shakespeare’in metinlerinde geçen sözcükleri açıklarken, sözcüğün geçtiği perde, sahne ve dize numarasını da veren Nutku, oldukça pratik bir esere imza atmış diyebiliriz.
Yaşadığı dönemde cemaatinden aforoz edilen Baruch Spinoza’nın önemli maddelerine dair bir kılavuz.
“Arzu”dan “Birey”e, “Duygulanım”dan “Eşlik Etmek”e, “Güç”ten “Kip”e, “Olumlama”dan “Saçma”ya ve “Keder”e, Spinoza’nın pek çok kavramının açıklandığı kitap, son yıllarda bu önemli düşünüre yönelen ilgiye nitelikli bir karşılık veriyor.
Türkçenin kullanımda olan 100 bine yakın söz varlığının açıklaması, bu sözlükte.
Dilde mutlaka kullanılan kelimelere öncelik verilen sözlükte, Ahmet Topaloğlu’nun deyimiyle “yapay ve hayali sözcüklere” kesinlikle yer verilmemiş.
Sözlükte, anlamlar isimlerde türlere, fiillerde ise çatılarına göre sıralanmış ve böylece dil bilgisine dair bazı kurallar da hatırlatılmış.
Türkiye’de Yahudi olmak, özellikle farklılıklara tahammülsüzlüğün tavan yaptığı yaşadığımız dönemde, nasıl bir duygudur?
Daha genel anlamda Yahudi olmak da, sınırları kolayca çizilemeyen, çerçevesi ve içeriği sabit olmayan, tarihsel, coğrafi ve kişisel olarak farklı anlamlar kazanabilen bir deneyim.
Bu şahane derleme ise, Türkiyeli Yahudilerin anlam ve kültür dünyasına açılan yetkin bir kapı oluşuyla önemli.
Bir anlamda, yüzyıllara yayılan deneyimlerle örülmüş Yahudi kültürünü kayıt altına alan kitap, Türkiyeli Yahudilerin gündelik hayatına ışık tuttuğu gibi, onların yemekleri, âdetleri ve sözlü kültürleri hakkında keyifle okunacak ayrıntılar sunuyor.
Bir sözlük şeklinde tasarlanmış çalışma, kayıt tutan ve hafıza tazeleyen bir kolaj olarak düşünülebilir.
Dolayısıyla sözlükteki her bir madde de, birer hatırlama ve yeniden kurma eylemi işlevi üstleniyor.
Hazırlık çalışmaları 40 yıl önce başlamış, nitelikli bir adlar sözlüğü.
Büyük çoğunluğu Müslümanlık sonrası, Osmanlı ve Eski Türkçe dönemine ilişkin 23 bin söz varlığını kapsayan sözlüğün önemli özelliklerinden biri de, adların asıllarından uzaklaşarak genel dilde yaygınlık kazanmış farklı yazım ve söyleyiş biçimlerine ilk kez yer verilmiş olması.
Bülent Ermiş’in yayıma hazırladığı ‘Bulmaca Sözlüğü’nde, bulmaca meraklılarının karşısına çıkan çok sayıda sorunun cevabı yer alıyor.
Tematik ve alfabetik sırayla hazırlanan sözlükte, tarih, coğrafya, edebiyat, ekonomi, mitoloji, siyaset, tıp, müzik, sanat, spor, argo ve eski dil gibi, bulmaca alanına giren birçok konunun açıklaması bulunuyor.
Bulmaca çözmek için bir sözlüğe ihtiyaç duymak kulağa biraz tuhaf gelse de, kitabın birbirinden farklı bilgileri aynı çerçeveye sığdırabilmesi, onu aynı zamanda bir genel kültür rehberi haline de getiriyor.
Sözlüğün, neredeyse her alanda temel bilgi sahibi olması beklenen bulmaca meraklısı için faydalı bir rehber olacağı söylenebilir.
Yerel dil kullanımları muazzam bir zenginliğe sahip.
Tarih boyunca önemli geçiş yolları üzerinde bulunmuş Malatya da, kendine has diliyle bunun iyi örneklerini sunuyor.
Cemil Gülseren bu çalışmasında, yöre dilinin kapsamlı bir sözlüğünü sunduğu gibi, Malatya’nın dil özellikleri, Malatya’nın etnik yapısı ve diyalektolojik durumu konusunda da bizi aydınlatıyor.
Şair ve araştırmacı yazar A. Nevzad Odyakmaz ile Necla Odyakmaz Acar’ın birlikte hazırladığı ‘İletişim Sözlüğü’nde, geniş bir kavram dağarcığına sahip iletişim alanı kapsamlı bir şekilde açıklanıyor.
İletişim, kuşkusuz, toplumsal işlevlerinin yanı sıra, bireyler arası ilişkilerin yürütülebilmesinde ve bireyin sosyal-kültürel gelişimine katkıda bulunmada önemli bir işleve sahip.
Alanla ilgili değişimlerin yoğunluğu düşünüldüğünde de, konuyla ilgili kavramların açıklanması elzem bir nitelik kazanıyor.
İşte bu sözlükte, iletişimin değişik evrelerini kapsayan temel kavramları açıklanıyor.
Sözlük bu yönüyle, alana dair bilgilenmek isteyen okurlara hitap ediyor diyebiliriz.
Türk dili uzmanı Robert Dankoff’un, ‘Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi Okuma Sözlüğü’ ilk yayınlandığı 2004 yılında büyük bir ilgiyle karşılanmıştı.
Yayınevinin on ciltlik Evliya Çelebi seyahatnâmesini yayımlanmasına mukabil raflardaki yerini alan sözlük, seyahatnamenin daha iyi anlaşılmasını sağlayan bir rehber niteliğinde.
Bilindiği gibi Evliya Çelebi seyahatnamesi, 17. yüzyıl Türkçe’si bakımından değerli bir kaynak olmasının yanı sıra, pek çok dilden kelimeler, deyimler ve atasözleri de barındırıyor.
Bu zenginlik, aynı zamanda eserin anlaşılabilirliği açısından güçlükler de barındırdığından, Dankoff’un çalışmasının önemi bir boşluğu doldurduğu açık.
Dipnotski 