Unilever firmasının Türkiye’deki faaliyetleri yaklaşık yüz yıldır sürüyor.
Gazanfer İbar da, Unilever tarihinin bir özetini yapıyor, şirketin kurulup gelişmesini sağlayan insanları, bunların ardındaki kararları kayda geçiriyor.
Yazar incelemesini de, Dünya Unilever’indeki başlıca gelişmeler ve Türkiye’nin ekonomik gelişimi paralelinde yapmakta.
“Beyaz büyü”, kâğıdı ifade eden en iyi tanımlardan biridir.
Örneğin modern dünyanın gelişimine onun kadar katkı sunan başka hiçbir araç yok.
Matbaa dahi kâğıt olmadan anlamsızdır diyebiliriz.
Kutsal veya kutsal olmayan kitaplardan kâğıt paraya, gündelik hayatımızın her anı bu büyüyle, bu evrensel maddeyle çevrili.
İşte Lothar Müller de, kâğıdın Çin’deki doğumundan Mısır’a ve oradan Avrupa’ya uzanan yolculuğunun ayrıntılı bir hikâyesini sunuyor.
Müller, bir yandan bize kâğıdın bu yolculuğunu kapsamlı biçimde anlatırken, öte yandan da kâğıdın modern medeniyeti nasıl kökünden dönüştürdüğünü ayrıntılı bir şekilde gözler önüne seriyor.
Kitapla birlikte, tuvalet kâğıdından hisse senetlerine, kâğıt fabrikatörlerinden kâğıt toplayıcılarına, mucitlerden edebiyatçılara ve roman kahramanlarından devlet adamlarına uzanan keyifli ve aydınlatıcı bir yolculuğa çıkıyoruz.
Mustafa İmamović’in bu önemli çalışması, Bosna ve Boşnakların tarihi hakkında ilk referans eser olma özelliği taşıyor.
Saraybosna kuşatması esnasında, Boşnaklara yönelik milliyetçi nefretin ve etnik temizlik programının korkunç bir şekilde uygulandığı dönemde yazılmış kitap, Boşnakların tarihini üç tarihsel dönemde ele alıyor.
Bunlar Federal Bosna Devleti, Osmanlı dönemi ve 1878’teki Avusturya-Macaristan işgali ile başlayıp günümüze dek süren Modern dönem.
İmamović’in kitabı bu tarihi kapsamlı bir şekilde verirken, aynı zamanda Boşnak halkının yaşadığı toplumsal, sınıfsal ve entelektüel dönüşümü de kayda alıyor.
Konuyla ilgilenenlerin muhakkak edinmesi gereken, bilimsel bir çalışma.
Terapi divanı psikanaliz kadar, hatta muhtemelen ondan da ünlüdür.
Örneğin birçok filme, romana, hikâyeye konu olmuştur.
Ve en önemlisi de, başlı başına bir moda ikonu haline gelmiştir.
İşte Nathan Kravis’in keyifli ve aydınlatıcı bu kitabında, terapi divanı başrolü oynuyor.
Psikanaliz, sanat tarihi, felsefe, tarih, mobilya tarihi ve tıp tarihinin iyi bir bireşimi olarak okunabilecek kitap, Freud’un kendi yazılarından olabildiğince yararlanarak, terapi divanının uzun macerasını bizimle paylaşıyor.
Güzel ve ufuk açıcı resimlerle de zenginleşmiş kitap, analisti ziyaret ettiğimizde uzandığımız kadar okumak, hayallere dalmak, çağrışım yapmak için de uzandığımız divanı bize farklı yönleriyle anlatıyor.
‘Devlet-i Aliyye’, Halil İnalcık’ın ‘Osmanlı İmparatorluğu Üzerine Araştırmalar’ isimli eserinin ilk cildi.
İnalcık bu ciltte, Osmanlı Devleti’nin bir beylikten Orta-Doğu ve Balkanlar’ı hükmü altına alan güçlü ve köklü bir imparatorluk haline gelişini inceliyor.
Yazar, “Klasik Dönem” olarak tanımladığı 1302-1606 yılları arasındaki dönemi siyasi tarih çerçevesinde ele alıyor.
İnalcık’ın bu anlatımda, siyasi tarihin toplumsal-ekonomik alt yapısına da başvurması, yani nüfus hareketleri, göçler, kitlelerin temel ihtiyaçları, tarım ve ticaretin bu ihtiyaçları karşılama şekilleri ve şehirleşme gibi konularda yaptığı derinlikli analizler, çalışmaya bir başvuru kaynağı niteliği kazandırıyor.
Satı Bey, Osmanlı İmparatorluğu’nun en parlak pedagoglarından biriydi ve Osmanlı’nın din ve ırk esaslarına göre yönetilmemesi gerektiğini savunurdu.
Fakat Satı Bey, 1919 yılında İstanbul’u terk edip Suriye’ye gitme kararı alır.
Bundan sonrası, Satı Bey’in, Arap milliyetçiliğinin öncü teorisyenlerinden Satı el-Husri’ye dönüşme sürecidir.
Peki, ne oldu da Osmanlıcılık siyasetinin bu önde gelen savunucusu böylesi radikal bir şekilde dönüştü?
İşte William Cleveland’ın bu güzel çalışması, söz konusu dönüşümün nitelikli bir fotoğrafını çekmesiyle dikkat çekiyor.
Yazar, Satı Bey’in Osmanlıcılık siyasetinden vazgeçmesinin arkasındaki dinamikleri, ardından din, mezhep, bölgecilik farklı üzerinden yükselmeyen laik bir Arap milliyetçiliğinin imkânları üzerine düşünmesinin altındaki etkenleri açıklığa kavuşturuyor.
Kitap, Satı Bey’in hikâyesinin ardındaki ayrıntıları aydınlatmakla kalmıyor, aynı zamanda okurunu, yaşadığımız coğrafyanın kendine has yönleri üzerine düşünmeye davet ediyor.
1838-1908 arasındaki yetmiş yıllık dönemde Osmanlı başkenti İstanbul’un dokusundaki dönüşümlerin incelikli bir analizi.
Zeynep Çelik, kapsamlı incelemesinde, İstanbul’un bugün de süren fiziksel ve sosyal evriminin tohumlarını atan bu süreçteki Batılılaşma sürecinin temelini çevreleyen olayları ve fikirleri açıklığa kavuşturmakta.
Emrah Safa Gürkan, geçen sene yayımlanan ‘Sultanın Casusları’nda, Osmanlı, Habsburg ve Venedik istihbarat faaliyetlerinin kapsamlı bir karşılaştırmasını yapmış ve tüccar, korsan, asker ve denizcilerin ilginç hayat hikâyeleriyle bunların istihbari faaliyetlerinin detaylarını sunmuştu.
Gürkan, şimdi harika bir çalışmayla daha karşımızda.
Yazar, bizi Osmanlı deniz tarihinde keyifli bir yolculuğa çıkararak Osmanlı korsanlarının gizemli dünyasına davet ediyor.
Kitapta,
Gürkan’ın Osmanlıca, Fransızca, İtalyanca, İspanyolca, İngilizce, Portekizce, Katalanca, Latince ve Almanca kaynaklarına dayalı çalışması bununla sınırlı kalmıyor.
Firar etmek için binbir yolu deneyen Cervantes gibi esirler, aynı gemide yoldaşlık yapan ve beraber yiyip içen Hıristiyan ve Müslümanlar, Yeniçerilere fark ettirmeden korsan gemisini bir Hıristiyan limanına yanaştırıp özgürlüğüne kavuşan esir denizciler ve Hıristiyan dünyasında bıraktığı ailesini ziyaret eden gaziler gibi pek çok ilginç, aydınlatıcı ve keyifli konuyu da bizimle paylaşıyor.
Rıdvan Akın ‘Gazi’den Günümüze Cumhurbaşkanlığı’nda, Türkiye siyasal tarihinde Cumhurbaşkanlığının yerini saptıyor.
Bu konuyu, 1923-2007 zaman aralığında inceleyen Akın, Cumhurbaşkanlığının Türkiye’de sistemin kilit makamı olduğunu, hiçbir cumhurbaşkanının tören adamı kimliğiyle yetinmediğini ve baştan beri Çankaya ile diğer siyasal aktörler arasında oldukça sıkı ilişkiler kurulduğunu söylüyor.
Akın, tek parti döneminden günümüze, yaşanan siyasal gelişmelerin Cumhurbaşkanlığı’ndaki izdüşümlerini; birçok ayrıntının hem cumhurbaşkanının seçilme sürecini hem de sonrasındaki ilişkileri nasıl etkilediğini kapsamlı bir şekilde araştırıyor.
Mücadele Birliği, diğer adıyla Yeniden Millî Mücadele Hareketi, 1960’ların başlarında tohumları atılan, on yılın sonlarına doğru kurumsallaşan ve 1970’ler boyunca da etkili olmayı sürdüren milliyetçi-muhafazakâr bir kadro hareketiydi.
İşte Ekin Kadir Selçuk’un bu kitabı da, sağcı Mücadele Birliği’nin tarihi, örgüt yapısı ve ideolojisi hakkında kapsamlı bir inceleme.
Kitabın en önemli katkılarından biri, Mücadele Birliği’ni incelerken, 1950’lerden itibaren olgunlaşmaya başlayan milliyetçi-muhafazakâr fikir dünyasının ve siyasi ikliminin iyi bir fotoğrafını çekmesi.
Mücadele Birliği, bir yönüyle bugünkü siyasete yön vermesiyle de dikkate değer.
Zira 2000-2010’lu yıllarda Türkiye’yi yönetenler 1960’lar ve 1970’ler boyunca siyasal sosyalleşmelerini örgüt etrafında yürüttü.
Örneğin Türkiye siyasetinde bugün halen etkili olan isimlerin bir kısmı bizzat Mücadele Birliği içinde yetişti.
Cemil Çiçek, Melih Gökçek, Hüseyin Gülerce, Ahmet Taşgetiren, Taha Akyol ve Ömer Ziya Belviranlı gibi isimler bu hareketin içinden çıktı.
Dipnotski 