Kategori: Tarih

Kolektif – Küreselleşme, Avrupalılaşma ve Türkiye’de Vatandaşlık (2009)

‘Küreselleşme, Avrupalılaşma ve Türkiye’de Vatandaşlık’, Türk cumhuriyetçi vatandaşlık modelinin farklı boyutlarını araştırıyor; Türkiye siyasetinin toplumsal, siyasal ve ekonomik açıdan belirleyici faktörlerini analiz ediyor.

Çalışma, Türk modernitesi ve demokrasisini geniş kapsamda açıklamasıyla önemli.

Kitabın ilk bölümünde vatandaşlık ve modernite konuları teorik ve tarihi bağlamı içinde değerlendiriliyor.

İkinci bölüm, vatandaşlık, devlet ve demokrasi ilişkisini; üçüncü bölüm, Türk vatandaşlığı konusundaki verili zorlukları inceliyor.

Son bölüm ise kimlik talepleri ve tanınma siyasetlerini ele alıyor.

  • Künye: Kolektif – Küreselleşme, Avrupalılaşma ve Türkiye’de Vatandaşlık, derleyen: E. Fuat Keyman ve Ahmet İçduygu, İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları, siyaset, 394 sayfa

Tûbâ Işınsu Durmuş – Tutsan Elini Ben Fakîrin (2009)

Tûbâ Işınsu Durmuş ‘Tutsan Elini Ben Fakîrin’ adlı bu özgün çalışmasında, Osmanlı edebiyatında hamilik geleneğini inceliyor.

Osmanlı sanatının edebiyat boyutunu, 2. Selim dönemi sonuna kadar, sanat-devlet ilişkisi açısından inceleyen Durmuş, edebi, sosyal ve politik tarih perspektiflerini göz önünde bulundurarak, Osmanlı edebiyatı bağlamında hamilik sisteminin nasıl işlediğini ve sanatçıların bu sistem içerisinde eserlerini nasıl ürettiklerini irdeliyor.

Durmuş’un ayrıca, konunun daha iyi anlaşılabilmesi ve karşılaştırma yapılabilmesi açısından, Doğu ve Batı edebiyatlarındaki benzer hamilik sistemlerini de ele alması, çalışmayı nitelikli kılan başlıca unsurlardan.

  • Künye: Tûbâ Işınsu Durmuş – Tutsan Elini Ben Fakîrin: Osmanlı Edebiyatında Hamilik Geleneği, Doğan Kitap, inceleme, 115 sayfa

Bülent Ecevit – Mithat Paşa ve Türk Ekonomisinin Tarihsel Süreci (2009)

Bülent Ecevit’in kaleme aldığı ‘Mithat Paşa ve Türk Ekonomisinin Tarihsel Süreci’, 19. yüzyılda Osmanlı toplumundaki yenilikçi hareketlere öncülük eden önde gelen bir aktörü ve onun çalışmalarını, dönemin siyasi ve ekonomik bağlamı ekseninde irdeliyor.

Ecevit, Mithat Paşa’nın, Türkiye toplumunda ekonomik yapı değişikliğini ve demokratikleşme sürecini başlatanlardan biri olduğunu ve kendisinin Osmanlı yenilikçileri arasında ekonomiye ve halk örgütlenmesine gereken önemi veren tek devlet adamı olduğunu söylüyor.

Ecevit, ilk kez 1988 yılında yayımlanan bu incelemesinde, Türkiye tarihinin dikkat çeken yenilikçi aktörlerinden Mithat Paşa’yı ve çalışmalarını kapsamlı bir biçimde inceliyor.

  • Künye: Bülent Ecevit – Mithat Paşa ve Türk Ekonomisinin Tarihsel Süreci, İş Kültür Yayınları, inceleme, 138 sayfa

Adil Baktıaya – Osmanlı Suriyesi’nde Arapçılığın Doğuşu (2009)

Adil Baktıaya ‘Osmanlı Suriyesi’nde Arapçılığın Doğuşu’nda, Suriye’de 19. yüzyıl ortalarında yaşanan ve genellikle “Nahda” kavramıyla tanımlanan edebi ve kültürel uyanışı ortaya çıkaran sosyoekonomik etkenleri ortaya koymayı amaçlıyor.

Kitabın ilk bölümü, 19. yüzyılda Suriye’de Batı nüfusunun artışını ve 19. yüzyılın teknolojik gelişmelerinin Suriye’deki etkilerini ele alıyor.

İkinci bölüm, Suriyelilerin siyasî yönelişlerini belirleyen tarihsel dönüm noktalarına odaklanıyor.

Baktıaya, çalışmasının son bölümünde ise, basım, yayın, dil, edebiyat gibi alanlarda yaşanan gelişmeleri ele alıyor, ardından Nahda içinde beliren siyasi eğilimleri ortaya koyuyor.

  • Künye: Adil Baktıaya – Osmanlı Suriyesi’nde Arapçılığın Doğuşu: Sosyo-Ekonomik Değişim ve Siyasi Düşünce, Bengi Yayınları, tarih, 432 sayfa

Emrah Cilasun – ‘Bediüzzaman’ Efsanesi ve Said Nursî Gerçeği (2015)

Rusya, Fransa ve İngiltere’de bulunan arşiv belgeleri ışığında Said Nursî’nin hayatı ve çalışmalarının derinlikli bir analizi.

Emrah Cilasun’un çalışmasını özgün kılan hususlardan biri de, Said Nursî’yi ilk kez Marksist bir bakış açısıyla incelemesi.

Cilasun, Jön Türk hareketi, 31 Mart olayları, 1. ve 2. Dünya Savaşları, Cumhuriyet’in ilanı, Demokrat Parti’nin kuruluşu gibi Türkiye tarihine yeniden yön vermiş pek çok olayın, Nursî’nin doksan yıllık hayatındaki rolünü aydınlatıyor.

  • Künye: Emrah Cilasun – ‘Bediüzzaman’ Efsanesi ve Said Nursî Gerçeği, Patika Kitap

Hasan Basri – Arnavutluk ve Buhran-ı Osmani (2015)

İkinci Meşrutiyet döneminde Debre mebusu olarak Osmanlı parlamentosunda görev yapmış Hasan Basri beyin anıları.

Kitap, Basri beyin parlamentoya dâhil olduğu 1909 başları ile Arnavut isyanının alevlendiği ve yaklaşık üç ay sonra Arnavutluk’un bağımsızlığını ilan edeceği 1912 arasındaki dönemde yaşanan siyasi olayları aktarmasıyla önemli.

  • Künye: Hasan Basri – Arnavutluk ve Buhran-ı Osmani, Klasik Yayınları

Orlando Figes – Nataşa’nın Dansı (2018)

Modern Rusya tarihi üzerine birçok çalışma bulunuyor.

Fakat bu büyük ülkenin kültürel tarihi hakkında pek fazla bilgiye sahip değiliz.

Oysa Rusya, tek bir ulusal kültürden ibaret olmayıp, farklı sosyal bileşenlere sahip, politik açıdan da oldukça çeşitli bir yapı sergiler.

Öte yandan, Rus kültürünün altın çağında da, Rusya’nın Doğulu mu yoksa Batılı mı olduğu konusu, ülkenin önde gelen birçok aktörünün aklını meşgul eden önemli sorulardan biriydi.

İşte Rus tarihi konusunda önde gelen isimlerden Orlando Figes’in, yeni bir baskıyla yayınlanan bu kitabı, Rusya’nın çok yönlü, zengin ve hep çelişkilerle dolu olmuş kültürel tarihi hakkında derinlemesine bir inceleme.

Üst sınıfın Avrupai kültürü ile köylü sınıfının Rus kültürünün karşılaştırılması üzerinden ilerleyen kitap, Rus toplumunun gerçekçi bir fotoğrafını çekmesiyle önemli.

Fikir ve davranışlar tarihini, Rus tarihinin kültürel ve sanatsal dönüşümleri, Rusya ve Avrupa arasındaki karmaşık etkileşimi akademik olmayan bir dille aktaran ‘Nataşa’nın Dansı’, Rus kültürüyle ilgilenmek isteyen her seviyeden okura hitap ediyor.

  • Künye: Orlando Figes – Nataşa’nın Dansı: Rusya’nın Kültürel Tarihi, çeviren: Figen Dereli, Yapı Kredi Yayınları, tarih, 592 sayfa, 2018

Nesim Ovadya İzrail – Osmanlı ve Türkiye Tiyatrosunda Şahinyanlar (2018)

Osmanlı’da 1915-16 yıllarında Ermeni vatandaşlara yönelik tehcir, Osmanlı tiyatrosuna yıllarca emek vermiş Ermeni sanatçıları da vurdu.

Örneğin Şahinyanlar ailesi.

Şahinyanlar, 100 yıla yakın bir süre Osmanlı tiyatro sahnelerinde yer almış, üyeleri adeta tiyatroyla yatıp kalkan, köklü bir aileydi.

İşte Nesim Ovadya İzrail de, Vahan ve Oksen Şahinyan’ı merkeze alarak bu kadim ailenin hikâyesini anlatıyor.

Vahan Şahinyan, 1922’de güvenli görmediği bu toprakları terk ederek Bulgaristan’a göç eder.

Oksen Şahinyan ise, benzer duygularla, o zaman Türkiye toprağı olmayan İskenderun’a göç eder.

Kitap, bu ailenin Osmanlı ve Türkiye tiyatrosuna katkılarını ortaya koyarken, aynı zamanda bu iki tiyatrocuyu ülkeden koparan ortamın ve olayların kapsamlı bir fotoğrafını da çekiyor.

  • Künye: Nesim Ovadya İzrail – Osmanlı ve Türkiye Tiyatrosunda Şahinyanlar, Bgst Yayınları, tiyatro, 271 sayfa, 2018

Chris Brazier – Dünya Tarihi (2018)

Yaşam çamur birikintilerinde kımıldanmaya başlayıp balıklara, sürüngenlere ve nihayet memelilere doğru evrildi.

Ardından sahneye insanlar çıktı ve gezegeni kolonileştirmeye başladı.

İnsanlık tarihi işte o günden bu yana inişli çıkışlı bir seyir halinde yoluna devam ediyor.

Tarihçi Chris Brazier’in elimizdeki kitabı da, bu tarihi belli başlı dönüm noktaları üzerinden ve eleştirel bir bakışla yorumluyor.

Kitabın en güzel yanı, kalın tarih kitapları okumaktan sıkılanlar için iyi bir özet çıkarmasıdır diyebiliriz.

Yani Brazier, dünya tarihi gibi ciltlere yayılacak bir tarihi, görece pek gerekli olmayan ve yorucu ayrıntılardan ayıklayarak 192 sayfa gibi kısa bir hacimde anlatmayı başarıyor.

Firavunlar ve rahibelerden süper güçlere ve barbarlara, Yunan ve Latin dünyasından dinin önlenemez yükselişine, Haçlı seferlerinden yeni dünyanın keşfine, Fransız Devrimi’nden Ekim Devrimi’ne, Dünya savaşlarından kapitalizm ve faşizme pek çok önemli konu, burada.

  • Künye: Chris Brazier – Dünya Tarihi, çeviren: Kübra Kelebekoğlu, Sel Yayıncılık, tarih, 192 sayfa, 2018

W. Hodding Carter – Sifon (2018)

Uygarlık tarihine baktığımızda, temiz suyun evlerimize kadar ulaşması ve evdeki atıkların dışarı taşınması, başka birçok teknoloji düşünüldüğünde görece yeni sayılır.

Hodding Carter, su tesisatına özellikle ilgi duyuyor ve bu ilginin bir neticesi de, tesisat sisteminden önceki ve sonraki dönemi ilgi çekici ayrıntılarla ortaya koyduğu elimizdeki kitabı.

Carter burada, Roma hamamları gibi görece bilgi sahibi olduğumuz sistemler kadar Harappalılar’ın MÖ 3000’de inşa ettiği ilk su tesisatı, Ortaçağ manastırlarında temizlik yöntemleri, Londra’da kanalizasyon sisteminin olmadığı dönemleri ve saraylardaki tuvalet âdetleri de dahil birçok aydınlatıcı konuyu ele alıyor.

Carter bununla da yetinmeyerek, bugünün tesisat sisteminin nasıl evrim geçirdiğini, günümüzde uygulanan, geliştirilmekte olan yöntemleri ve yeni tesisat teknolojilerini de bizimle paylaşıyor.

Kitap, temiz su ve tuvalet sisteminin sağlık alanında olduğu kadar uygarlık tarihinde de nasıl büyük bir fark yarattığını aydınlatmasıyla keyifli bir okuma vaat ediyor.

  • Künye: W. Hodding Carter – Sifon: Su Tesisatçısı Uygarlığı Nasıl Kurtardı?, çeviren: Defne Karakaya, Koç Üniversitesi Yayınları, kültür, 168 sayfa, 2018