Tarih – Sayfa 202

Susan Pollock – Antik Mezopotamya (2017)

Mezopotamya dediğimiz ve bugün Irak ve Suriye’nin geniş kesimlerini de içine alan Fırat ve Dicle ırmakları arasındaki alüvyal düzlükleri kapsayan bölgenin adı Yunanca “Irmaklar arasındaki yer” anlamına gelir.

Bölgenin antik yerleşimcileri güneybatı İran, Zagros sıradağlarındaki ovalar ve Torosların eteklerinde yaşayan insanlar da dâhil olmak üzere, kendi bölgelerinin dışındaki topluluklarla etkileşim içinde olmuşlardır.

Susan Pollock’un bu muhteşem çalışması da, farklı disiplinlerin de verilerinden yararlanarak MÖ 5000 ile 2100 tarihleri arasındaki yaklaşık üç bin yıllık süreç boyunca Mezopotamya’daki ilk devletlerin ve uygarlıkların ortaya çıkışını ele alıyor.

Pollock bunu yaparken, yalnızca antoropolojiden değil, aynı zamanda arkeoloji, ekonomi politik ve feminist antropolojinin katkılarından da yararlanarak konu hakkında oldukça zengin bir çerçeve sunuyor.

Kitapta ele alınan kimi konular şöyle:

Mezopotamya’da ilk hanedanlar dönemi,
Coğrafi ortam ve çevre,
Kentler,
Köyler,
Höyükler ve yerleşim örüntüleri,
Beş ve dördüncü binyılların haraç ekonomileri,
Mal dağıtım yöntemi,
Bürokrasinin gelişmesi,
Yazının kökenleri,
İdeoloji ve güç imgeleri,
Mezopotamya’da anıtsal mimari,
Mezopotamya’da gösterişçi tüketim…

Çok sayıda görsel ve harita ile zenginleşen kitabı, bilhassa Mezopotamya medeniyetine giriş yapmak isteyen okurlara yetkin bir çalışma olarak öneriyoruz.

Künye: Susan Pollock – Antik Mezopotamya: Var Olmamış Cennet, çeviren: Burak Esen, Sümer Yayıncılık, antropoloji, 264 sayfa, 2017

Osman Nuri – II. Abdülhamid ve Saltanatı (2009)

Osman Nuri ‘II. Abdülhamid ve Saltanatı’ isimli bu kitabının ilk cildinde, Osmanlı tarihinin en çok tartışılan padişahı olarak kabul edilen II. Abdülhamid’in hayatını, özelliklerini ve siyasetini okura sunuyor.

Kitabına V. Murad’dan başlayan Osman Nuri, ardından Abdülhamid’in iktidar dönemi olan Devr-i Hamidiye’yi ve ardından da tahttan indirilen hakanın özel ve siyasi hayatını anlatıyor.

Otuz dört yıllık tarihi ve siyasî olayların da detaylı bir biçimde ele alındığı kitap, bugün dahi çokça tartışılan konulara odaklanıyor.

Bu dönemi yaşamış kişilerin tanıklıklarına da başvuran Osman Nuri, Avrupa’da yayımlanan gazete ve dergilerden de yararlanıyor.

Künye: Osman Nuri – II. Abdülhamid ve Saltanatı, 47 Numara Yayıncılık, biyografi, 400 sayfa

Ahmet Özcan – Osmanlı’nın Ortadoğu’dan Çekilişi (2015)

Osmanlı İmparatorluğu’nun Kudüs, Medine, Irak, Mısır, Ürdün, Yemen, İran, Suriye, Sudan, Lübnan, Libya, Cezayir ve Tunus’tan çekilişinin trajik hikâyesi.

Ahmet Özcan, bu dönemde Anadolu’dan yukarıdaki cephelere gidip savaşmış askerlerin başından geçenleri, imparatorluğun bu coğrafyada gerilemesinin arkasındaki yerel ve küresel etkenleri irdeliyor.

Künye: Ahmet Özcan – Osmanlı’nın Ortadoğu’dan Çekilişi, Yarın Yayınları

Steve Taylor – Çöküş (2015)

Son 6 bin yıldır insanlık, kolektif bir psikozdan mı mustarip?

Bu soruya evet diyen Steve Taylor, bin yıllık bu deliliğin nereden kaynaklandığını ve insanlar için gerçekten doğal olup olmadığını tartışıyor.

Yazar, yaklaşık 6 bin yıl önce Ortadoğu ve Orta Asya’da başlayan çevre felaketinin, bu psikolojik dönüşümün yolunu açtığını belirtiyor.

Künye: Steve Taylor – Çöküş, çeviren: Fulya Özkan, Maya Kitap

Bülent Özdemir ve Cihat Göktepe – Fişlenen Cumhuriyet (2015)

İngiltere’nin, Cumhuriyetin kuruluşu ve sonrasındaki yıllarda, ülkenin önde gelen isimleri hakkında hazırladığı istihbarat raporları bulunuyor.

Bu raporlarda, kimin hangi ülke yanlısı olduğundan kimin namaz kıldığına pek çok detay yer alıyor.

Atatürk’ten Ali Fuat Cebesoy’a, Yunus Nadi’den Halide Edip Adıvar’a pek çok isim hakkında sıcağı sıcağına sunulan bu raporlar, aynı zamanda İngiltere’nin Türkiye’ye yönelik politikalarına dair önemli ipuçları da barındırıyor.

Bülent Özdemir ve Cihat Göktepe’nin kaleme aldıkları bu kapsamlı çalışma, söz konusu raporların izini sürüyor ve bu raporlar aracılığıyla hem dönemin bir panoramasını çiziyor hem de İngilizlerin dönemin Türkiye’sine yönelik politikalarını açıklığa kavuşturuyor.

Künye: Bülent Özdemir ve Cihat Göktepe – Fişlenen Cumhuriyet, Yitik Hazine Yayınları

Lütfi Şahin – Osmanlı’nın Kanlı Tarihi (2015)

Osmanlı, bir devrin en güçlü ve görkemli devletlerinden biri olduğu kadar, kıyımlara ve sürgünlere de sıklıkla sahne oldu.

Lütfü Şahin’in imparatorluğun bu pek bilinmeyen tarihinden ürkütücü sayfalar sunan çalışması, Genç Osman’dan II. Abdülhamid’e, Cem Sultan’dan Çandarlı Halil Paşa’ya tahttan indirilen padişahları, Osmanlı’daki kardeş katlini, gün yüzü görmeyen şehzadeleri ve öldürülen devlet adamlarını anlatıyor.

Künye: Lütfi Şahin – Osmanlı’nın Kanlı Tarihi, AZ Kitap

Nicola Chalton ve Meredith MacArdle – Bir Nefeste 20. Yüzyıl (2018)

1900 yılı geldiğinde pek çok insan hâlâ atalarının yüzyıllardır yaşadığı gibi yaşıyordu.

Ne olduysa bu tarihten kısa bir süre sonra oldu.

İşte Nicola Chalton ve Merediht MacArdle da, başka hiçbir yüzyılda yaşanmamış toplumsal, siyasi, teknolojik ve bilimsel gelişmelerin yaşandığı 20. yüzyılın nitelikli bir tarihini sunuyor.

Kitapta, Birinci Dünya Savaşı’ndan Ekim Devrimi’ne, Nazilerin önlenemez yükselişinden İkinci Dünya Savaşı’na, Filistin’in bölünüşünden İsrail’in kuruluşuna, 1968 olaylarından Soğuk Savaş’a ve Sovyetlerin çöküşünden AB’nin kuruluşuna ve yeni dünya düzenine, pek çok olay ele alınıyor.

Haritalarla da zenginleşmiş kitap, 20. yüzyıldaki dönüm noktalarını tanımlıyor, sebeplerin ve bunların sonuçlarının altını çiziyor, modern dünyayı şekillendiren karmaşık olaylar ve gelişmeler konusunda bize rehberlik ediyor.

Künye: Nicola Chalton ve Meredith MacArdle – Bir Nefeste 20. Yüzyıl, çeviren: Osman Bulut, Maya Kitap, tarih, 220 sayfa, 2018

Julia M. H. Smith – Roma’dan Sonra Avrupa (2015)

Bilindiği gibi egemen paradigma, Ortaçağ Avrupa’sını ağırlıklı olarak “karanlık çağ” şeklinde tanımlamakta.

Bu teze karşı çıkan Julia Smith ise, 500-1000 arası Avrupa kültürel tarihini dinamik ve kimi zaman oldukça renkli dönüşümlerin yaşandığı, kendi başına temel öneme sahip bir süreç olarak ediyor.

Smith’in iyi bir kültür tarihi çalışması olarak niteleyebileceğimiz kitabı, bu sürecin iş ve gündelik hayat, siyaset, toplum, din ve kültür gibi pek çok alanı kapsayan zengin bir tasvirini yapıyor.

Künye: Julia M. H. Smith – Roma’dan Sonra Avrupa, çeviren: Ahmet Fethi, Alfa Yayınları

Rıza Zelyut – Osmanlı’da Karşı Düşünce ve İdam Edilenler (2015)

Osmanlı zamanlarında devletin gadrine uğrayarak katledilmiş düşünce adamlarının ve imparatorluk tebaası arasında karşı düşüncelerin gelişiminin serüveni, bu kitapta.

Kitabında Fazıl Tebrizî’den Molla Lütfî’ye, İsmail Maşukî’den Karamanlı Şeyh Muhittin’e bu dönemde katledilmiş birçok ismin hikâyesini anlatan Rıza Zelyut, aynı zamanda Osmanlı’da kentte ve esnaf kesimi arasında karşı düşüncelerin gelişim sürecini de araştırıyor.

Künye: Rıza Zelyut – Osmanlı’da Karşı Düşünce ve İdam Edilenler, Tarihçi Kitabevi

Stewart Lee Allen – Kahvenin Hikâyesi (2018)

Avrupalılar kahve içmeye ne zaman başlamışlardı ve kahve onların hayatında neyin yerini almıştı?

Stewart Lee Allen, bu sorunun yanıtını aramak için dünyanın dörtte üçünü, yani yaklaşık olarak otuz iki bin kilometreyi trenle, Arap yelkenlisiyle, çekçekle, kargo gemisiyle, en sonunda bir eşekle kat etmiş ve ortaya bu kitabı çıkarmış.

Kitap, 2 bin yıldan daha uzun bir zaman önce Etiyopya’da kahvenin ilk kez bulunmasından başlayarak, okurunu bir dünya ve tarih yolculuğuna çıkarıyor.

Bu yolculukta karşımıza, sekiz yüzyıl önce kahvenin ilk kez ekildiği Güney Yemen’in köyleri, dünya üzerindeki en ilginç kahve içme mekânları, Fransız İhtilali zamanlarındaki Paris salonları ve kafeleri, Amerika’nın yol kenarı lokantaları, kahve içmenin kültürler üzerindeki yansımaları ve bunun gibi birçok enteresan bilgi çıkıyor.

Künye: Stewart Lee Allen – Kahvenin Hikâyesi, çeviren: Merve Yalçın, Maya Kitap, tarih, 224 sayfa, 2018