Tarihin arka odasında çoktan unutulmuş, Akdağlar’ın batı yakasında konuşlanmış Tlos Antik Kenti’nin hikâyesi.
Bu ilginç Likya kentinin tarihçesi, antik kent merkezi düzeni, yakın çevre, Eşen Vadisi yerleşim alanları ve bölgenin dağlık teritoryumu, bu çalışmada ayrıntılı bir şekilde açıklanan konular.
Pek çok fotoğraf, plan ve rekonstrüksiyon barındırması, kitabın bir diğer artısı.
Avrupa tarihçileri, Osmanlı’nın 15. yüzyılın sonlarından 17. yüzyılın başlarına uzanan dönemini, daha çok Osmanlı’nın askeri gücünün, imparatorluğun kat kat büyümesinin ve 20. yüzyılın başlarına dek geniş bir bölgeye hükmedecek bir idari sistemin ve ekonominin gelişmesi etrafında ele alır.
Oysa yine aynı dönemde Osmanlı gücünün ve nüfuzunun artması, sanatta, edebiyatta ve mimaride de eş zamanlı görülen dönüşümlere vesile oldu.
Örneğin şiirden bahsedilecekse şayet, o dönemde Osmanlılar için edebiyat sanatında önce şiir gelirdi ve şiirin neredeyse tamamı da aşk şiiriydi.
Mehmet Kalpaklı ve Walter G. Andrews bu çalışmalarında, Osmanlı İmparatorluğu’nun kentlerinde ve özellikle de İstanbul’da, bu uzun 16. yüzyılın, aşkın ve sevgililerin çağı olduğunu ileri sürüyor.
Yazarlar ayrıca, bu çağın sadece Osmanlı’ya, Doğu’ya ya da İslama özgü olmadığını, geç Rönesans Avrupası’ndan seçilmiş örneklerle sergiliyor.
Yazarlar, Osmanlı aşk kültürünün estetik ve sanatsal olmasının yanı sıra siyasal, dinamik ve tarihsel de olduğunu, bunun yanı sıra aşkın, cinselliğin ve şiirin, hayatın diğer endişelerinden ayrı bir alanda durmadığını belirtiyor.
Çanakkale Cephesi’nde görevlendirilen Behçet Sabit Erduran’ın 12 Mart 1915’te yazmaya başladığı ve bu kitapta bir araya getirilen anıları, sürece dair önemli ayrıntılar barındıran pırlanta değerinde bir kaynak.
Çanakkale Zaferi’nin kazanıldığı, kara muharebelerinin olduğu dönemde bölgede bulunmuş Erduran, bulunduğu yerden deniz savaşında olanları günü gününe izlemekte.
Osmanlı’nın Doğu Avrupa’nın bozkırlarında, bölgenin diğer büyük imparatorluklarıyla mücadelesi neden ve nasıl yenilgiyle sonuçlandı?
William McNeill’ın bu önemli çalışması, Osmanlı’nın Batı’daki ilerleyişi hakkında dikkat çekici saptama ve değerlendirmeler barındırmasıyla önemli.
McNeill, söz konusu dönemde, büyük imparatorluklar arasındaki güç çekişmelerinin yanı sıra, burada bulunan çiftçi ve göçebe çoban halklar arasındaki ilişkilerin tarihe yön verecek denli önemli olduğunu ortaya koyuyor.
Çalışmanın en büyük katkılarından biri ise, Osmanlı’nın Batı’daki ilerleyişinin dönüm noktalarını saptarken, aynı zamanda o süreçteki kültürel etkileşimlerin rolünü de ihmal etmemesidir diyebiliriz.
Bolşevik Parti Sekreteri Sergey Kirov’un öldürülüşünün arkasında, o dönemdeki birçok siyasi cinayetin sorumlusu olarak itham edilen Stalin mi vardı?
Kirov cinayetinin ardından başlayarak yüz binlerce ölüme neden olan, Stalin dönemindeki “büyük temizliği” ve bunların arkasındaki asıl örgüt olan NKVD’yi (gizli polis) bir dedektif titizliğiyle araştıran bir kitap.
Akdeniz söz konusu olunca, kuşkusuz akla ilk gelen şehirlerden biri Antik döneme uzanan tarihiyle Antalya’dır.
İşte tarihçi Mustafa Oral’ın kaleme aldığı ‘Akdeniz’in Diliyle’ başlıklı bu çalışma, Antalya tarihinden renkli ve zevkle okunur sayfalar sunuyor.
Kitapta, Türkiye edebiyatında Antalya, Ahmet Hamdi Tanpınar’ın Antalya’da geçirdiği günler, kentin efsaneleri, yemek kültürü, hamalları, başlıca tarihi ve turistik mekânları, Milli Mücadele’de Antalya, kentte gündelik hayat ve kültür gibi birçok konu okurla buluşuyor.
Çalışmanın sadece Antalya’ya değil, Akdeniz’in kendine özgü kültürüne ve bu kültür içinde ortaya çıkan yaşama biçimine ilgi duyanlara da hitap edeceğini söyleyelim.
‘Tek Partili Cumhuriyet’, Mahmut Goloğlu’nun ‘Türkiye Cumhuriyeti Tarihi’ başlıklı dizisinin ikinci kitabı.
Yazar, dizinin ilk kitabı ‘Devrimler ve Tepkileri’nde, Mustafa Kemal’in hedeflediği reformları ve bunlara karşı geliştirilen tepkileri anlatmıştı.
Goloğlu, dizinin 1931-1938 arasındaki zaman dilimine odaklanan elimizdeki ikinci kitabında, Mustafa Kemal Atatürk’ün ölümüne kadarki dönemde yaşananları anlatıyor.
1929 ekonomik krizin yansımaları sonucunda kurumsallaşan devletçilik; tarih ve dil reformları; kadınlara seçme ve seçilme hakkının tanınması; ölçü ve takvim reformu; Hatay’ın Türkiye’ye katılışı; Soyadı Kanunu; Türkiye’nin Milletler Cemiyeti’ne davet edilişi; Avrupa’da Almanya lehine hızla değişen politik dengeler; Türkiye önderliğinde Balkan Paktı’nın kuruluşu ve Boğazlar sorununun Montreaux’de nihai çözüme ulaştırılması, kitapta anlatılan konulardan birkaçı.
Hediyelerin hangi durumda “rüşvet” sayılacağı konusunu kesinleştiren, 1840 tarihli ceza kanununun ortaya çıkış süreci.
Bu kanunla bir gecede hediyelerin rüşvete dönüştürülmesini, Edirne Valisi Nafiz Paşa ile Akif ve Hüsrev Paşa gibi bürokratların azledilmişti.
Şimdiden bakınca, darısı başımıza demeden duramıyoruz.
Kitap, söz konusu kanun ve sonrasında yaşanan gelişmeleri kapsamlı bir perspektifle irdelemesiyle önemli.
Dolayısıyla çalışma, ordudaki reformların ideolojik temellerinin analizini yapması,
Tobias Heinzelmann ‘Cihaddan Vatan Savunmasına’da, Osmanlı İmparatorluğu’nda 1826 yılında Yeniçeri ocağının ortadan kaldırılmasından, 1856’da Islahat Fermanı’nın ilan edilmesine kadarki süreçte, imparatorluktaki genel askerlik yükümlülüğünü inceliyor.
Ordudaki reformların, Osmanlı İmparatorluğu’nun 19. yüzyıldaki reform politikasının gelişiminde ne denli önemli yeri olduğu bilinir.
Dolayısıyla çalışma, ordudaki reformların ideolojik temellerinin analizini yapması, ayrıca Osmanlı’nın 19. yüzyıldaki düşünsel oluşumu hakkında açıklamalar getirmesiyle dikkat çekiyor.
Kitap, Osmanlı devletinde söz konusu tarihler arasında askerlik görevinin genel bir yükümlülük haline getirilmesi konusundaki tartışmaları gözler önüne seriyor; merkezi yönetimin bakış açısından, yönetim stratejileri ve ideolojik gelişmeler arasındaki bağlantıları analiz ediyor.
Coğrafya siyaset ilişkisinin analizi anlamında çok iyi bir örnek olan ‘Sınır Kurguları’, 19. ve 20. yüzyıllarda İran’da ulusal kimliğin ve bununla birlikte sınırlarına dair kurgularının nasıl geliştiğini inceliyor.
Profesör Firoozeh Kashani-Sabet, bu gelişimde İran’ın komşuları olan Osmanlı, Azerbaycan ile dönemin emperyalist güçleri olan Fransa ve İngiltere gibi ülkelerin nasıl rol aldığını da derinlemesine irdeliyor.
İran’da milliyetçilik ile toplumsal cinsiyet arasındaki ilişki anlamında da zengin değerlendirmeler barındıran, bunun yanı sıra ele aldığı konuyu hikâye etme biçimiyle de keyifli bir okuma vaat eden çalışmayı, yalnızca Ortadoğu’nun özgün ülkelerinden olan İran’da ulusal kimliklerin oluşumu ve sınır kurgularının gelişimi konusunda değil, modernite ve milliyetçilik konularında da önemli bir kaynak olarak kesinlikle öneriyoruz.
