Kategori: Tarih

Ercan Çağlayan – Cumhuriyet’in Diyarbakır’da Kimlik İnşası (2014)

Ercan Çağlayan, tek parti iktidarında Diyarbakır’daki kimlik inşa sürecini, bu sürecin devlet ve halkın nazarında tekabül ettiği siyasal ve toplumsal düzlemi irdeliyor.

Cumhuriyet’in Diyarbakır’daki kimlik inşa sürecinin başta siyaset kurumu olmak üzere, umumi müfettişlikler, zorunlu iskân ve sürgün gibi demografik müdahaleler ile zorunlu eğitim, Türk Ocakları, Millet Mektepleri ve Halkevlerinin çalışmalarıyla gerçekleştirildiğini hatırlatan Çağlayan, Kemalist Cumhuriyet’in mekânı ve insanı ulusallaştırması üzerinden giriştiği kimlik inşasını Diyarbakır örneği üzerinden ortaya koymasıyla, alana önemli bir katkı sunuyor.

  • Künye: Ercan Çağlayan – Cumhuriyet’in Diyarbakır’da Kimlik İnşası, İletişim Yayınları, tarih, 319 sayfa

İrfan Kaya Ülger – Avrupa Birliği Rehberi (2008)

İrfan Kaya Ülger, ‘Avrupa Birliği Rehberi’nde, Batı Avrupa’daki bütünleşme hareketinin ne olduğunu, oldukça basit ve anlaşılabilir bir biçimde anlatıyor.

Kitabın birinci bölümünde AB’nin nasıl kurulduğu; ikinci ve üçüncü bölümlerde Maastricht Antlaşması öncesi ve sonrası gelişmeler ele alınıyor.

AB’nin organlarına odaklanan dördüncü bölümde, bu konuda 2007 yılı sonuna kadar kaydedilen gelişmeler inceleniyor.

Beşinci bölüm ortak politikalarına, altıncı bölüm de AB hukuk düzenine ayrılmış.

Kitabın yedinci bölümü, Türkiye-AB ilişkileri ve tam üyelik müzakerelerine, sekizinci bölümü ise AB’nin en aktüel konularından olan gelecek tartışmaları ile Türkiye’nin Avrupa’nın geleceğinde ne şekilde yer alabileceğine odaklanıyor.

Kitabın sonuna da, günümüzde ve geçmişte bütünleşme hareketine katkı sağlayan siyasilerin kısa biyografilerine yer veren bir bölüm eklenmiş.

  • Künye: İrfan Kaya Ülger – Avrupa Birliği Rehberi, Umuttepe Yayınları, rehber, 310 sayfa

Geert Mak – Steinbeck’in Ruhuyla Amerika Yollarında (2017)

Hollandalı Geert Mak, 1950’li yıllarda Avrupa’da yaşayıp Amerika’ya hayranlık duyan gençlerdendi.

Her fırsatını bulduğunda Amerika’ya koşar ve Avrupa’ya döndüğünde de, bıkmadan usanmadan Amerika’da gördükleriyle yaşadığı yeri karşılaştırırdı.

Aynı zamanda, Amerikan edebiyatında çığır açan John Steinbeck hayranı da olan Mak’ın aklına bir fikir gelir: Steinbek’in köpeği Charley ile birlikte 1960 yılında Amerika’yı bir uçtan bir uca gezdiği yolculuğunu, aradan 50 yıl geçtikten sonra yeniden yapmak.

İşte Mak bu amaçla, 2010 yılında aynen Steinbeck ve köpeğinin izlediği rotayı takip ederek New York’tan Connecticut’a, Massachusetts’ten New Hamphshire’a, Detroit’ten Michigan’a, Kuzey Dakota’dan Louisiana’ya ve New Orleans’a uzanan bir yolculuğa çıkar.

Kitap, Amerikan kent ve köylerinde geçen 50 yılın ne gibi dönüşümler yarattığını izliyor ve bunu ilgi çekici olaylar ve insan hikâyeleriyle harmanlayarak tasvir ediyor.

Çalışma, hem Amerika’nın yakın tarihinde adım adım ilerlemekte hem de Amerika ile Avrupa arasındaki bağların izini sürmekte.

  • Künye: Geert Mak – Steinbeck’in Ruhuyla Amerika Yollarında, çeviren: Kadir Türkmen, Literatür Yayıncılık, tarih, 547 sayfa

Kadir Natho – Çerkesya’dan Amerika’ya (2014)

Çerkesya’nın Sapsığ-Nathuac bölgesinde doğan Kadir Natho, on beş-on altı yaşlarında kendini, dünyayı kasıp kavuran İkinci Dünya Savaşı’nın alevleri içinde buldu.

İlerleyen yıllarda Amerika’ya göç etmek zorunda kalan Natho, Çerkes kimliğini koruyarak Çerkes diasporasının önemli aktörlerinden biri oldu.

New Jersey’de Çerkes Yardımlaşma Derneği’nde uzun yıllar başkanlık yapan Natho elimizdeki anılarında, çocukluğundan Amerika’ya uzanan maceralı hayatına dair anılarını paylaşıyor.

Yazar, Çerkesya’nın Nazi Almanyası’nca işgalini, ülkesinden tehcir edilmesinden sonraki zor yılları ve Amerika’ya göç ettikten sonraki faaliyetlerini anlatıyor.

  • Künye: Kadir Natho – Çerkesya’dan Amerika’ya, çeviren: Nur Nirven, Chiviyazıları Yayınevi, anı, 701 sayfa

Étienne Balibar – Şiddet ve Medenilik (2014)

Eleştirel Marksist felsefeci Étienne Balibar, farklı yazı ve sunumlarını bir araya getiren ‘Şiddet ve Medenilik’te, günümüzün aşırı şiddet biçimlerine, bunlarda güvenlikçi ve otoriter reflekslerin ne derece etkili olduğuna odaklanıyor ve siyaseti şiddet karşıtı olarak tanımlayabilecek farklı medenilik stratejilerini tartışıyor.

Balibar’ın, hukuk, kurumlar, ideoloji ve siyasetin, şiddetin ortaya çıkışı üzerinde etkilerini aydınlatmasıyla ilgi çeken çalışması, şiddet ve iktidar ile şiddetin kapitalizm, emperyalizm, demokratik ve komünist hareketlerin 19. ve 20. yüzyıllardaki dokunaklı tarihiyle ilişkisini tartışmaya açıyor.

  • Künye: Étienne Balibar – Şiddet ve Medenilik, çeviren: Sevgi Tamgüç, İletişim Yayınları, inceleme, 391 sayfa

Borhaneddin A. Yassin – Tasavvur mu Gerçek mi? (2014)

Borhaneddin A. Yassin ‘Tasavvur mu Gerçek mi?’de, Kürt tarihinde önemli yeri olan Mahabad Kürt Cumhuriyeti’nin yaşadığı süreçte, 1941-1947 arası bölge ve dünya siyasetine odaklanıyor.

Çalışma, İran başta olmak üzere, dünyanın farklı coğrafyalarında yaşayan Kürtlerin kendi aralarındaki ilişkiler, Kürtlerin yaşadıkları ülkelerdeki hükümetler ile büyük güçlerin o dönemde Kürtlere dair yürüttükleri siyaseti kapsamlı bir bakışla aydınlatıyor.

Yassin, ABD, İngiltere ve Sovyetler Birliği’nin, İran, Irak ve Türkiye’yle dostane ilişkilerini sürdürmek için, bu ülkelerin Kürtlere yönelik baskı politikalarına ses çıkarmadığını belirtiyor.

  • Künye: Borhaneddin A. Yassin – Tasavvur mu Gerçek mi? çeviren: Hikmet İlhan, Avesta Yayınları, tarih, 374 sayfa

Hayden White – Metatarih: Ondokuzuncu Yüzyıl Avrupa’sında Tarihsel İmgelem (2008)

Amerikalı tarihçi Hayden White’ın, ‘Metatarih: Ondokuzuncu Yüzyıl Avrupa’sında Tarihsel İmgelem’i, dönem Avrupa’sındaki tarih bilincinin bir “tarihi”ni sunuyor.

Çalışma bunun yanı sıra, günümüzde “tarihsel bilgi sorunu” etrafında dönen tartışmalara bir katkıda bulunmayı amaçlıyor.

Dolayısıyla White’in analizi, hem evrimin özgül bir dönemindeki tarih düşüncesinin gelişimine ilişkin bir açıklamayı, hem de “tarihsel” denilen düşünce tarzının yapısına ilişkin genel bir teoriyi temsil ediyor.

White, tarihsel düşünce tarzını, esas unsurlarıyla inceledikten sonra, bu düşünce tarzının analizini, Hegel, Michelet, Ranke, Tocqueville, Marx, Burckhardt, Nietzsche ve Croce’un tarihsel metinleri üzerinden yapıyor.

White’a göre, bu isimlerin metinlerinde, tarihsel “gerçekliğin” farklı görünümleri bulunuyor.

  • Künye: Hayden White – Metatarih: Ondokuzuncu Yüzyıl Avrupa’sında Tarihsel İmgelem, çeviren: Mehmet Küçük, Dost Kitabevi, tarih, 547 sayfa

Saffet Tanman – Ilgaz Dağları’ndan Batnas Tepelerine (2008)

‘Ilgaz Dağları’ndan Batnas Tepelerine’, babası Çerkeş Şeyhizade Mehmed Bahaeddin Bey Osmanlı ilmiye sınıfına mensup olan Saffet Tanman’ın anılarından oluşuyor.

Kitap, savaş yıllarında yolu ailesiyle Anadolu’ya düşmüş Tanman’ın çocukluk, yetişkinlik ve yaşlılık gibi üç dönemini yansıtmasının yanı sıra, üç büyük savaşın ardından, yolları Kastamonu, Ankara, İstanbul, İzmit, Söke, Hamburg ve New York gibi şehirlere düşmüş bir ailenin yaşadıklarını, portreler ve tanıklıklarla sunuyor.

Saffet Tanman’ın Türkiye Cumhuriyeti’nin kuruluş yıllarına uzanan anıları, Dame de Sion ve İstanbul Üniversitesi’ndeki eğitim hayatı, evliliği, aile üyeleri, akrabaları ve arkadaşlarına dair.

  • Künye: Saffet Tanman – Ilgaz Dağları’ndan Batnas Tepelerine, Yapı Kredi Yayınları, anı, 194 sayfa

İzzeddin Çalışlar ve Mesut Yaşar Tufan – Yüz Yıl Sonra Savaşan Çizgiler (2017)

Popüler tarih yazarlarına ait kitapları bir yana bırakacak olursak, tarih alanındaki ciddi çalışmalar, uzmanları veya tutkunları dışında sıradan okurun pek ilgisini çekmiyor.

Elimizdeki çalışma ise, 1. Dünya Savaşı’nı çok daha farklı bir yöntemle izlemesiyle dikkat çekiyor.

Kitap, 20. yüzyılın bu en büyük felaketlerinden birine, karikatür ve kartpostalların penceresinden bakmakta.

Özel arşivlerden derlenen bu zengin kitabın, okura farklı bir tarih okuma deneyimi yaşatacağı kesin.

Çalışma, savaşın en yoğun yaşandığı 1914-1919 arasında üretilmiş karikatür ve kartpostalları verdiği gibi, bunları altyazılar ve savaşla ilgili bir portreler sergisi eşliğinde sunuyor.

Birinci Dünya Savaşı’nın sıra dışı ve ilginç bir belgeseli.

Arşivlik…

  • Künye: İzzeddin Çalışlar ve Mesut Yaşar Tufan – Yüz Yıl Sonra Savaşan Çizgiler, İş Kültür Yayınları, tarih, 216 sayfa

Ian Crofton ve Jeremy Black – Bir Solukta Evren ve Dünya Tarihi (2017)

Evrenin nasıl meydana geldiğinden yıldız ve gezegenlerin nasıl oluştuğuna, evrenin tarihini bir baştan diğerine kuşatan bir kılavuz.

Ian Crofton ve Jeremy Black’in çalışmaları, konuya başlangıç yapmak isteyen okurlar da gözetilerek hazırlanmış.

Kitapta,

Evrenin oluşumu,

İlk canlıların ve ilk insanın ortaya çıkışı,

İnsanın dünyaya egemen oluşu,

Dünyanın farklı coğrafyalarında uygarlıkların ortaya çıkışı,

Modern dünyanın oluşumu…

Bu ve bunun gibi pek çok konunun aydınlatıldığı kitap, hem dünya ve evren ile ilgili merak edilen birçok soruyu yanıtlıyor hem de bu hikâyede önemli roller üstlenmiş bilimsel keşifler ile bunları gerçekleştirmiş bilim insanlarının da izini sürüyor.

Bir solukta okunabilecek bir popüler bilim kitabı.

  • Künye: Ian Crofton ve Jeremy Black – Bir Solukta Evren ve Dünya Tarihi, çeviren: Ilgın Yıldız, Say Yayınları, bilim, 272 sayfa