Tarih – Sayfa 266

İsmail E. Erünsal – Osmanlılarda Sahaflık ve Sahaflar (2013)

OSMANLILARDA SAHAFLIK VE SAHAFLAR, İsmail E. Erünsal, Timaş Yayınları, tarih, 581 sayfa

İsmail E. Erünsal, nitelikli çalışması ‘Osmanlılarda Sahaflık ve Sahaflar’da, Osmanlı kültüründe sahaflığın dört yüzyıllık tarihini kapsamlı bir bakışla ortaya koyuyor. Kitapta, İstanbul’da ve imparatorluğun diğer bölgelerinde kitap ticareti ve sahaflar; Osmanlı’da sahaflar çarşısı ve dükkanlarının kültür hayatına etkileri; sahaf dükkanlarındaki kitaplar; sahafların faaliyetleriyle ilgili düzenlemeler; sahafların ekonomik durumları ve sahaflara gelen kitapların nereden ve kimlerden geldiği gibi ilgi çekici konular yer alıyor. Çalışmanın diğer bir özgünlüğü de, konu hakkında çok sayıda arşiv belgesine yer vermesi.

Christoph Wilhelm Lüdeke – Türklerde Din ve Devlet Yönetimi (2013)

TÜRKLERDE DİN VE DEVLET YÖNETİMİ, Christoph Wilhelm Lüdeke, çeviren: Türkis Noyan, Kitap Yayınevi, seyahatname, 231 sayfa

Christoph Wilhelm Lüdeke, İzmir’deki Protestan cemaatinin din görevlisi olarak seçilmiş ve uzun bir yolculuktan sonra 1759 Nisan’ında kente varmıştı. Görev yaptığı süre zarfında İstanbul’da da bulunan Lüdeke, Türk kültürünü yakından izleme fırsatı bulmuş ve bunları elimizdeki seyahatnamede bir araya getirmiş. Seyahatnamede, Türkiye’de yaşayanların dinleri ve din özgürlüğü, Türkiye’deki Avrupalılar, Türkiye’de Hıristiyanlığın durumu, Hıristiyan mezhepleri, Rum ve Ermeni kiliselerinin dini uygulayış biçimleri, Müslüman tarikatları, Türklerde eğitim, Türklerde ev ve aile yaşamı gibi pek çok ilgi çekici değerlendirme bulunuyor.

İlyaz Bingül – Osmanlı’da Kahvehane ve Toplumsal Hayat Mekânları (2013)

OSMANLI’DA KAHVEHANE VE TOPLUMSAL HAYAT MEKÂNLARI, İlyaz Bingül, Gram Yayınları, tarih, 295 sayfa

İlyaz Bingül ‘Osmanlı’da Kahvehane ve Toplumsal Hayat Mekânları’nda, Osmanlı’nın sosyal, kültürel dünyasının renkli bir alanından detaylar sunuyor. Kitapta, İstanbul’da ilk kahvehaneler, kahvenin Osmanlı dünyasındaki anlamı, kahve tüketim ritüelleri, kahve ticareti rotaları, bir cinsellik mekanı olarak kahvehaneler, kahvehanelerde sunulan içecekler, kahvehanelerde Karagöz ve Meddah oyunları gibi kimi eğlence unsurları, bir kadınlar kahvehanesi olarak hamamın sosyal ve toplumsal işlevleri gibi pek çok ilgi çekici ayrıntı ele alınıyor. Kitap, hem akademik derinliği hem de rahat okunabilir üslubuyla öne çıkıyor diyebiliriz.

Mehmet Ali Okar – Osmanlı Balkanları’nın Son On Yılı (2013)

OSMANLI BALKANLARI’NIN SON ON YILI, Mehmet Ali Okar, hazırlayan: Ahmet Mesut Okar, İş Kültür Yayınları, anı, 292 sayfa

Mehmet Ali Okar, İttihad ve Terakki Komitesi üyeliği yapmış, Padişah II. Abdülhamid’e isyan etmiş, Balkan Harbi’ne katılmış, daha sonra Ayastefanos Tayyare İstasyonu kumandanlığı yapmış ve Atatürk döneminde de milletvekili olmuş bir isim. Okar’ın anılarını sunan bu kitap, Balkan Savaşı’na dair önemli bir tarihi vesika. Anılar 1902’de teğmen olarak Balkanlar’da görev yapmaya başladığı zamanlardan 1912’deki Batı Rumeli bozgununa kadarki süreci kapsıyor. Yazar, Osmanlı tarihinin önemli bir kırılma noktası olan bu savaşta tanık olduklarının yanı sıra, halkın yaşayışı ve askerle ilişkileri konusunda da önemli ayrıntılar sunuyor.

Halil İnalcık – Osmanlı ve Modern Türkiye (2013)

OSMANLI VE MODERN TÜRKİYE, Halil İnalcık, Timaş Yayınları, tarih, 328 sayfa

Halil İnalcık’ın daha önce farklı yerlerde yayınlanmış eldeki makaleleri, tarihçinin Osmanlı dünyasını ve modern Türkiye’yi farklı perspektiflerden ele aldığı araştırmalarını sunuyor. Kitabın ilk bölümünde, Osmanlı toplum yapısının evrimi, devlet teşkilatında kul sistemi, Osmanlı’da tahrir sistemi, Osmanlı’da para ve ekonomi, İslam devlet düzeninde vakıf hizmetleri konuları ele alınıyor. İnalcık devamında da, yakın tarihte Atatürk ve Atatürkçülüğün üstlendiği merkezi rolü, Avrupa ve Türkiye arasındaki ilişkileri, Ziya Gökalp’in Türkiye düşüncesine etkilerini ve Annales Ekolü’nün Türkiye tarihçiliğine yansımalarını irdeliyor.

Necdet Öztürk ve Murat Yıldız – Osmanlı Tarihçileri (2013)

OSMANLI TARİHÇİLERİ, Necdet Öztürk ve Murat Yıldız, Bilge Kültür Sanat Yayınları, tarih, 448 sayfa

Necdet Öztürk ve Murat Yıldız kapsamlı çalışmalarında, 15. yüzyıldan 19. yüzyıla, Ahmedî’den Ahmed Refik’e Osmanlı’nın belli başlı tarihçilerini konu ediniyor ve bunu, kapsamlı bir bibliyografya ile zenginleştiriyor. Çalışmalarına, başlangıçtan sonuna kadar Osmanlı tarihçiliğini ana hatlarıyla irdeleyerek başlayan yazarlar, ardından her yüzyılın öne çıkan tarihçilerini ve dönemin tarihçilik anlayışlarını değerlendiriyor. 18. ve 19. yüzyıllar, resmi tarihçiliğin hüküm sürdüğü yüzyıllar olarak bilinir. Öztürk ve Yıldız’ın öne çıkan tezi ise, bu dönemde gayriresmi tarihçi sayılarının resmi tarihçilerden fazla olduğu şeklinde.

Kolektif – 18. ve 19. Yüzyıllarda İzmir: Batılı Bir Bakış (2013)

18. VE 19. YÜZYILLARDA İZMİR: BATILI BİR BAKIŞ, Arkas Sanat Merkezi Yayınları, sergi kataloğu, 245 sayfa

Görsel zenginliği ve kaliteli baskısıyla dikkat çeken eldeki kitap, 18. ve 19. yüzyılların Batılı seyyahlarının yarattığı çok sayıda tasvir ve çeşitli belgelerin ışığında, dönemin İzmir’ini anlatan bir sergiye dayanıyor. Katalogda yer alan makaleler, Batılı seyyahların Doğu’yu algılama ve aktarma biçimlerini, Osmanlı döneminde İzmir’i, dönemin İzmir’inin sosyal ve kültürel hayatından kesitleri ve Batılı seyyahların gözünde İzmir depremi gibi konuları ele alıyor. Kitabın katalog bölümündeyse, 18. ve 19. yüzyıllardaki İzmir kartpostallarına, gravürlerine, resimlerine, fotoğraflarına, harita ve planlarına yer veriliyor.

Jacques Danos ve Marcel Gibelin – İşçi Sınıfı Araf’ta (2013)

İŞÇİ SINIFI ARAF’TA, Jacques Danos ve Marcel Gibelin, çeviren: Ahmet Arslan, H2O Kitap, tarih, 236 sayfa

1936 Haziran’ında Fransa’da başlayan işçi grevi, toplumsal ve siyasal bir radikalleşmeyi beraberinde getirmesi ve ülkedeki Sosyalist Parti ile Komünist Parti’nin muazzam örgütlenme kabiliyetini ortaya koymasıyla önemliydi. İşte iki yazarlı elimizdeki kitap, söz konusu grevin öncesi ve sonrasını detaylı bir bakışla ele alıyor. Kitapta, greve gelmeden önce, 1934’te başlayan halk hareketinin evreleri, grev dalgasının yayılması, grev neticesinde Léon Blum hükümetinin kurulması, grevin belli başlı kazanımları, burjuazinin karşı saldırısıyla hareketin yenilgiye uğrayışı ve bu uzun soluklu mücadeleden alınabilecek dersler irdeleniyor.

Zeliha Hepkon, Songül Aydın ve Şükrü Aslan (der.) – Dersim’i Parantezden Çıkarmak (2013)

DERSİM’İ PARANTEZDEN ÇIKARMAK, derleyen: Zeliha Hepkon, Songül Aydın ve Şükrü Aslan, İletişim Yayınları, tarih, 360 sayfa

‘Dersim’i Parantezden Çıkarmak’, 2010 yılında gerçekleştirilen bir sempozyuma sunulan bildirilerden oluşuyor. Alanında uzman çok sayıda ismin katkıda bulunduğu kitap, resmi milliyetçiliğin Dersim’e bakışını, 1938’de Dersim’den Batı illerine zorunlu göçü, Dersim yöresindeki Kızılbaş ocaklarını Hacı Bektaş Evlâdına bağlama girişiminin sakıncalarını, Dersim Ermenilerini, günümüz Dersim’inin ekonomik manzarasını, Munzur baraj projelerine karşı yürütülen toplumsal muhalefeti ve buna benzer, ilgi çekici pek çok konuyu değerlendiriyor. Çalışma, akademisyenler kadar, konuya giriş yapmak isteyen okurlara da hitap ediyor diyebiliriz.

Ergun Hiçyılmaz – Beni Toprağıma Gömün (2013)

BENİ TOPRAĞIMA GÖMÜN, Ergun Hiçyılmaz, Destek Yayınları, tarih, 210 sayfa

Ergun Hiçyılmaz ‘Beni Toprağıma Gömün’de, bu topraklarda doğup, bu topraklarda büyümüş, kimi eceliyle, kimi savaşın eliyle göçüp gitmiş gayrimüslimlerin dramlarını anlatıyor. Hiçyılmaz, İstanbul’da ölmek ve bu topraklarda gömülmek isteyen Büyükadalı Madam Klio’nun evrak-ı metrukesinden yola çıkıyor. Yazar devamında da, Madam Klio’nun yaşadığı dönemlerden kimi safhaları okurlarına sunuyor ve Türkiye’deki Rum, Ermeni ve Musevilerin kaderlerini etkileyen ülke tarihindeki belli başlı dönüm noktalarını ele alıyor. Çalışma, gayrimüslim kesimin kültürü, gelenekleri ve Müslüman halkla ilişkilerini aydınlatmasıyla iyi bir kaynak.