Tarih – Sayfa 267

Teoman Ergül – Vahideddin-Mustafa Kemal Ekseninde Milli Mücadele (2013)

VAHİDEDDİN-MUSTAFA KEMAL EKSENİNDE MİLLİ MÜCADELE, Teoman Ergül, Akılçelen Kitaplar, tarih, 663 sayfa

Teoman Ergül, eldeki oylumlu çalışmasında, 1918-1922 arasında süren Milli Mücadele’yi belli başlı aktörleri ve dönüm noktalarıyla ele alıyor. Kitapta, İstanbul’un işgali, Mustafa Kemal’in Anadolu’ya gidişi, Anadolu’da gerçekleştirilen kongrelerin arka planında yaşananlar, Güney cephesinde yaşanan kanlı kent savaşları, Milli Mücadele’nin İtilaf Devletleri’nin dikkatini çekmeye başlaması, Sultan Vahdeddin’in Milli Mücadele hareketini zayıf düşürmek amacıyla Anadolu’yu ayaklandırma çabaları, TBMM’nin açılışı, Sevr anlaşmasının imzalanma sürecinde yaşananlar ve işgal güçlerinin Anadolu’dan çekilişi gibi konular ele alınıyor.

Ayşe Osmanoğlu – Babam Sultan Abdülhamid (2013)

BABAM SULTAN ABDÜLHAMİD, Ayşe Osmanoğlu, Timaş Yayınları, anı, 320 sayfa

1961’de hayata veda eden Ayşe Osmanoğlu, II. Abdülhamid’in altıncı kız çocuğuydu. Osmanoğlu anılarında, Osmanlı tarihinin en tartışmalı padişahlarından olan Abdülhamid’e ve dönemin Osmanlı dünyasına dair anılarını sunuyor. Yazar, Yıldız Sarayı’ndaki çocukluk günlerini, bir baba ve eş olarak Abdülhamid’i, Meşrutiyet devrinde yaşananları, Abdülhamid’in ev hapsinde tutulduğu Selanik’teki Alâtini Köşkü’nde geçen günlerini ve Abdülhamid’in eşlerini, çocuklarını anlatıyor.

Fatih Artvinli – Toptaşı Bimarhanesi: Delilik, Siyaset ve Toplum (2013)

Üsküdar’da Valide-i Atik Camii’nin hemen altında yer alan Toptaşı Bimarhanesi, Osmanlı’nın 1873-1927 yılları arasında hizmet veren bir akıl hastanesiydi.

Tıp tarihi alanında çalışan Fatih Artvinli, bimarhaneyle ilgili birçok kaynağı inceleyerek hazırladığı çalışmasında, Toptaşı Bimarhanesi’nin tarih içindeki kurumsal sürekliliğini takip ettiği gibi, bu dönemdeki toplumsal düzeni de betimliyor.

Bimarhanenin ıslah edilme çalışmaları; 2. Meşrutiyet ve Cumhuriyet dönemlerinde bimarhanede gerçekleştirilen reformlar; gayrimüslimlerin, kadınların ve diğerlerinin bimarhanedeki durumları, kitaptaki ilgi çekici konulardan.

Künye: Fatih Artvinli – Toptaşı Bimarhanesi: Delilik, Siyaset ve Toplum, Boğaziçi Üniversitesi Yayınları, tarih, 308 sayfa

Hava Selçuk – Tuna Boyunda Bir Osmanlı Kenti: Vidin (2013)

TUNA BOYUNDA BİR OSMANLI KENTİ: VİDİN, Hava Selçuk, Çizgi Kitabevi, tarih, 320 sayfa

Tuna nehri etrafında önemli bir serhat kenti olan Vidin, Osmanlı hakimiyeti altına girdiği 1396’dan 1878 yılına kadar önemli tarihi olaylara beşiklik etti. Tarihçi Hava Selçuk da bu kapsamlı çalışmasında, Osmanlı hakimiyeti sonlanıncaya kadarki süreçte Vidin’in siyasi ve sosyal tarihini incelemesinin odağına yerleştiriyor. Bunu, şehrin 1844-1845 yılında yapılan temettuat defterleri kayıtlarını esas alarak yapan Selçuk, Vidin’in sosyal ve ekonomik yapısını, kale içindeki Müslüman mahallelerini, gayrimüslim mahallelerini, varoşta yaşayan zanaatkârları, Kıpti ve Yahudileri, şehrin belli başlı ticari faaliyetlerini ele alıyor.

Serdar Genç – Lale Devrinde Savaş (2013)

LALE DEVRİNDE SAVAŞ, Serdar Genç, Kitap Yayınevi, tarih, 249 sayfa

Osmanlı’nın Lale Devri çokça, saray eğlencelerinden ibaret olarak değerlendirilse de, o dönemde Osmanlı, komşusu Safeviler ile uzun yıllara yayılacak bir savaşa girişmişti. Tarihçi Serdar Genç, bu dönemde gerçekleştirilen İran seferlerini organizasyon ve lojistik açısından değerlendiriyor. Genç çalışmasına, savaş öncesinde Osmanlı İmparatorluğu, Safeviler ve Rusya hakkında bilgiler vermekle başlıyor. Devamında da, sefer sırasında sürdürülen ulaşım faaliyetlerini, ordunun iaşesinin sağlanmasını, seferde kullanılan silahlar ile sefer mühimmatını, seferin askeri gücünü ve sefer için yapılan çeşitli masrafları inceliyor.

Adrian Vickers – Komünistlerden İslamcılara Bir 20. Yüzyıl Tarihi: Endonezya (2013)

Güneydoğu Asya alanında çalışan Adrian Vickers’ın, çok sayıda Endonezyalı ile yaptığı sohbetlerin ürünü olan elimizdeki kitabı, 220 milyonluk nüfusuyla dünyanın dördüncü büyük ülkesi olan bu devasa ve heterojen coğrafyanın modern tarihinin belli başlı dönüm noktalarını aydınlatıyor.

Endonezyalı yazar Pramoeya Ananta Toer’in hayatını ve yazdıklarını rehber alan Vickers, ülkenin Hollanda sömürgesi olduğu dönemi, kolonici devlete karşı yükselen muhalefeti, İslamcılığın önemli bir güç haline gelişini, ülkedeki etnik ve dini çeşitliliği, iç savaşı ve komünistler ile muhaliflerin darbe sürecinde devletin gazabına uğrayışını anlatıyor.

Künye: Adrian Vickers – Komünistlerden İslamcılara: Bir 20. Yüzyıl Tarihi: Endonezya, çeviren: Attila Tuygan, Ayrıntı Yayınları, tarih, 327 sayfa, 2013

Ömerül Faruk Bölükbaşı – 18. Yüzyılın İkinci Yarısında Darbhâne-i Âmire (2013)

18. YÜZYILIN İKİNCİ YARISINDA DARBHÂNE-İ ÂMİRE, Ömerül Faruk Bölükbaşı, İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları, tarih, 258 sayfa

Osmanlı para sisteminde önemli yeri olan Darphane, 17. yüzyılın sonlarından itibaren köklü değişimlere sahne oldu. Bunların ilki, onun iltizam sektöründen çıkarılarak maaşlı personelle yönetilen bir iktisadi devlet teşekkülü haline dönüştürülmesiydi. Darphane, 1760’lı yıllardan itibaren geçirdiği ikinci yapısal dönüşümle de, sadece para basan bir kurum değil, etkili bir mali kurum kimliği kazanmıştı. İşte, Osmanlı’nın mali, sosyal ve ekonomik tarihiyle ilgili çalışmaları bulunan Ömerül Faruk Bölükbaşı bu nitelikli incelemesinde, Darphane’nin yukarıda özetlenen uzun vadeli değişimlerinin önemli aşamalarını kayda geçiyor.

Abbas Vali – Kürt Tarihi, Kimliği ve Siyaseti (2013)

KÜRT TARİHİ, KİMLİĞİ VE SİYASETİ, Abbas Vali, çeviren: İbrahim Bingöl, Avesta Yayınları, tarih, 303 sayfa

‘Kürt Tarihi, Kimliği ve Siyaseti’, halen Boğaziçi Üniversitesi Sosyoloji Bölümü’nde çalışmakta olan profesör Abbas Vali’nin konuyu kuramsal ve siyasal analizler ekseninde irdelediği makaleleri, konuşmaları ve söyleşilerinden oluşuyor. Vali burada, milliyetçilik, Kürt tarih yazımı, Kürt kimliğinin oluşumu, sivil toplum ve Kürt kimliği, İran’da Kürt milliyetçiliğinin oluşumu, İran teokratik rejimine karşı muhalefette Kürt hareketinin rolü, özerklik tartışmaları ekseninde Kürtlerin tarihsel deneyimleri ve Kürt aydınlarının modernleşmeye yaklaşımı gibi, Kürt sorunu ve onun tarihsel, siyasal oluşumuna dair pek çok konuyu tartışıyor.

Sinan Hakan – Türkiye Kurulurken Kürtler (2013)

Sinan Hakan, çok sayıda Osmanlı ve Cumhuriyet arşiv belgesine dayandırarak hazırladığı eldeki çalışmasında, Kürt sorununun Osmanlı Devleti’nin yıkılışı sürecinde hangi temeller üzerinde modern dünyaya miras kaldığını aydınlatıyor.

Kitapta, Osmanlı’nın dağılmaya başladığı dönemde Kürdistan’da yaşanan önemli hadiseler; bölgedeki Kürt, Ermeni ve Nasturi halkları arasındaki ilişkiler; Kürt önde gelen şahsiyetlerinin o dönemdeki siyasi tavır ve hareketleri; Mustafa Kemal’in 1919’da Anadolu’da görevlendirilmesi süreci ve Mustafa Kemal ile dava arkadaşlarının, Kürt ve Kürdistan sorunu konusundaki yaklaşımları irdeleniyor.

Künye: Sinan Hakan, Türkiye Kurulurken Kürtler (1916-1920), İletişim Yayınları, tarih, 381 sayfa, 2013

Okasha El-Daly – Kayıp Binyıl: İslam Dünyasında Hiyeroglifler ve Eski Mısır (2013)

KAYIP BİNYIL: İSLAM DÜNYASINDA HİYEROGLİFLER VE ESKİ MISIR, Okasha El-Daly, çeviren: Ümran Küçükislamoğlu, İthaki Yayınları, tarih, 263 sayfa

Okasha El-Daly ‘Kayıp Binyıl’da, Eski Mısır’ın kültür ve medeniyetini tasvir eden Orta Çağ Arap kaynaklarını inceleyerek, 7. yüzyılda Müslümanların ilhakından 16. yüzyıldaki Osmanlı fethine kadar Mısırbilim tarihinde ihmal edilmiş bin yıla ışık tutuyor. Kendi Mısırbilim eğitiminde, hiçbir Orta Çağ Arap katkısından bahsedilmediğini söyleyen El-Daly’nin amacı, Orta Çağ Araplarının Eski Mısır ile ilgilendiğini, Eski Mısır hakkında bilgileri olduğunu, kültürlerini yorumlamaya çalıştıklarını kanıtlamak. Kitap, klasik yazarlarla Avrupalılar arasındaki boşluğu doldurarak Eski Mısır çalışmasına katkıda bulunacak malzemeler sunuyor.